I OW 30/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (sprawozdawca) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy Miasta G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta G. a Burmistrzem K. w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. S. o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego postanawia: wskazać Burmistrza K. jako organ właściwy w sprawie. Gmina Miasta Gdynia - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdyni (dalej Gmina Miasta Gdynia, MOPS w Gdyni) reprezentowana przez r. pr. A. D. wniosła o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy Gminą Miasta Gdynia a Gminą Korsze - Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Korszach (dalej Gmina Korsze, MOPS w Korszach) w sprawie z wniosku J. S. o udzielenie pomocy w postaci zasiłku stałego. Gmina Miasta Gdynia wniosła, że w niniejszej sprawie właściwą jest gmina Korsze zgodnie z ostatnim stałym miejscem zameldowania wnioskodawcy - w myśl. art.101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej ups) w związku z art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2021 r. poz, 735 z późn. zm., dalej kpa). Wskazano, że w dniu 21 stycznia 2022 r. do MOPS w Gdyni wpłynął wniosek pana J. S. o przyznanie pomocy w postaci zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. W oparciu o art. 65 § 1 kpa w dniu 25 stycznia 2022 r. MOPS w Gdyni przekazał wniosek J. S. MOPS w Korszach. Jak ustalono, wnioskodawca jest osobą bezdomną, a jego ostatnim miejscem zameldowania była Gmina Korsze ul. [...]. Wnioskodawca przebywa na terenie Gminy Miasta Gdynia przy ul. [...] w przyczepie typu "domek holenderski" w miejscu niemieszkalnym, na terenie trwającej budowy oraz placu parkingowego dużych samochodów w bardzo bliskiej odległości torów kolejowych. Przyczepa została postawiona tam za zgodą właściciela placu. Do przyczepy został doprowadzony prąd, natomiast nie ma bieżącej wody i kanalizacji. Gmina Korsze zawiadomieniem o przekazaniu wniosku według właściwości przekazała w dniu 28.01.2022 r. sprawę do rozpoznania MOPS w Gdyni. Z wymienionego zawiadomienia wynikało, że Gmina Korsze nie podjęła czynności w celu załatwienia sprawy wynikającej z wniosku J. S., ponieważ zamiar pobytu wymienionego, wyrażony w rozmowie telefonicznej z pracownikiem socjalnym tamtejszej gminy miał przesądzić o jego miejscu zamieszkania na terenie Gminy Miasta Gdynia. Zdaniem Gminy Korsze zamiar pobytu wnioskodawcy powinien świadczyć o jego miejscu zamieszkania w świetle art. 25 Kodeksu cywilnego bez względu na fakt, że ostatnim miejscem zameldowania wymienionego była Gmina Korsze, która do września 2019 r. wypłacała mu zasiłek stały. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się Gmina Miasta Gdynia podnosząc, że J. S. jest osobą bezdomną, a w świetle art. 101 ust. 2 ups w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (k. 3-4 akt sądowych). W odpowiedzi na wniosek MOPS w Korszach wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zgodnie z art. 22 § 1 pkt kpa, wskazując, że ze względu na wyrażenie przez J. S. zamiaru stałego pobytu w Gdyni brak jest podstaw, żeby właściwość miejscową gminy ustalać według ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały tj. w oparciu art. 101 ust. 2 ups (k. 14 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność stanowisk (poglądów) co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z negatywnym sporem o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Gdynia a Burmistrzem Korsze, w sprawie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku stałego dla J. S. Istotne w tym kontekście pozostaje ustalenie statusu wyżej wymienionego, a mianowicie ustalenie, czy w świetle okoliczności niniejszej sprawy można uznać, że jest on osobą bezdomną. Jak wskazuje treść art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Natomiast, stosownie art. 6 pkt 8 ups, pod pojęciem osoby bezdomnej należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 172 z późn. zm., dalej uopl) wskazuje natomiast, że ilekroć w ustawie jest mowa o lokalu, należy przez to rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. Wszystkie pomieszczenia przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, nawet te, które w ustawie nie zostały wprost wymienione, nie stanowią lokali mieszkalnych w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy J. S. przebywa obecnie na terenie Gminy Miasta Gdynia w przyczepie typu "domek holenderski" w miejscu niemieszkalnym, na terenie trwającej budowy oraz placu parkingowego dużych samochodów w bardzo bliskiej odległości torów kolejowych, z doprowadzonym do przyczepy prądem, bez bieżącej wody i kanalizacji. Wyraził zamiar pozostania w Gdyni, gdyż obecnie Gdynię traktuje jako swoje miejsce stałego pobytu. Ostatnim miejscem zameldowania J. S. było mieszkanie kolejowe w Korszach, które obecnie jest zamieszkiwane przez inną rodzinę. Mając na uwadze powyższe, w szczególności fakt, że J. S. nie dysponuje tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, a przyczepa typu "domek holenderski" nie jest miejscem zamieszkania w świetle przytoczonych przepisów, uznać należy, że jest on osobą bezdomną. W przedmiotowym zakresie bez znaczenia pozostaje zamiar zainteresowanego do pozostania w dotychczasowych warunkach. Warunków tych nie można bowiem uznać za miejsce zamieszkania. W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie do ustalenia organu właściwego nie znajdzie podstaw zastosowanie art. 101 ust. 1 ups. Skoro zatem ostatnim miejscem zameldowania J. S. był adres: ul. [...], Gmina Korsze, to jako organ właściwy do rozpoznania jego wniosku o przyznanie zasiłku stałego, na gruncie art. 101 ust. 2 ups wskazać należy Burmistrza Gminy Korsze. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i ppsa w zw. z art. 4 ppsa postanowił jak w sentencji.