I OW 302/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego I.O. postanawia: 1. wskazać Prezydenta Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie; 2. oddalić wniosek Burmistrza Miasta [...] o zasądzenie kosztów postępowania. Burmistrz Miasta [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych przez I. O.. W uzasadnieniu wniosku organ podał, że na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.2018 r. nr [...] przyznano I. O. zamieszkałej w [...] świadczenie wychowawcze na dzieci B.O. i Z. O. Zgodnie z danymi wskazanymi przez I.O. we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, świadczenie wychowawcze wypłacane było na wskazany tam rachunek bankowy, należący do jej córki B. O.. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].02.2019 r. nr [...]. Następnie pismem z dnia 4.11.2019 r., Prezydent Miasta [...], poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], iż w wyniku awarii systemu informatycznego, pomimo braku prawa do świadczenia wychowawczego, w okresie od 1.02.2019 r. do 30.09.2019 r., w dalszym ciągu wypłacane było świadczenie wychowawcze na dziecko Z.O. i wskazał, że skoro nienależne świadczenie wychowawcze pobierała B.O. zamieszkała na terenie Gminy [...], to ona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej kwoty jako strona postępowania, a zatem to Burmistrz Miasta [...] będzie właściwy do wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń. Zdaniem wnioskodawcy, B.O. w żadnym wypadku nie była jednak stroną postępowania, gdyż to nie ona była uprawniona do otrzymywania świadczenia wychowawczego, a jedynie jej rachunek bankowy został wskazany jako właściwy do dokonywania wpłat świadczenia (B. O. jednakże zobowiązała się dokonać zwrotu świadczenia za okres od 1.02.2019r. do 30.06.2019 r.). W związku z powyższym, w ocenie Burmistrza Miasta [...], organem właściwym do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych jest organ, na którego terenie zamieszkuje I. O. będącą strona postępowania, tj. Prezydent Miasta [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2352 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy w przedmiocie wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego I.O.. Właściwość miejscowa podmiotów realizujących zadania w zakresie świadczenia wychowawczego została uregulowana w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t.j. Dz. U. Z 2019 r., poz. 2407, dalej jako "u.p.p."). W myśl art. 10 ust. 1 ustawy postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. Stosownie natomiast do treści art. 2 pkt 11 u.p.p. przez organ właściwy rozumie się wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze, a w przypadku gdy o świadczenie wychowawcze ubiega się dyrektor domu pomocy społecznej - właściwego ze względu na miejsce położenia tego domu pomocy społecznej. Przyznanie przez organ właściwy świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wymagają wydania decyzji (art. 13a ust. 1). Według art. 4 ust. 2 u.p.p., osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego jest m.in. matka albo ojciec, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca (pkt 1). Ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłata następuje wówczas odpowiednio na wniosek matki lub ojca dziecka, który składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze (art. 13 ust. 1 i 2 u.p.p.). Jak wynika z akt sprawy, i co nie budzi wątpliwości organów pozostających w sporze, osobą ubiegającą się o świadczenie wychowawcze była w niniejszej sprawie I. O. zamieszkała w [...]. Następnie na mocy decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.2018 r. nr [...] I.O. stała się również osobą uprawnioną do świadczenia wychowawczego. Świadczenie zostało przyznane na dzieci B.O. i Z.O., zaś wypłacane na wskazany we wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia rachunek bankowy córki- B.O. zamieszkałej na terenie Gminy [...]. Powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje, iż właściwym miejscowo do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego przyznanego I. O.- zgodnie z art. 2 pkt 11 w zw. z art. 4 ust. 2 w zw. z art. 13a ust. 1 u.p.p. - jest Prezydent Miasta [...] jako organ gminy na terenie której miejsce zamieszkania ma I. O.. Dla ustalenia właściwości organu w niniejszej sprawie znaczenia nie mogła mieć natomiast okoliczności, iż świadczenie wychowawcze przyznane ww. decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].10.2018 r. było wypłacane na rachunek bankowy córki I. O. zamieszkałej na terenie innej gminy (Gminy [...]). Wskazanie bowiem we wniosku przez osobę ubiegającą się o świadczenie rachunku bankowego do wypłaty tego świadczenia jest już bowiem "kwestią techniczną" i nie ma wpływu na określenie stron postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Burmistrza Miasta [...] o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż p.p.s.a. nie przewiduje zwrotu kosztów w przedmiotowej sprawie.