I OW 41/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Olga Żurawska- Matusiak sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Ś. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Ś. a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu usuniętego z drogi publicznej oraz ustalenie kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór pojazdu postanawia 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta Ś.e kwotę 100 ( sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od wniosku Pismem z 6 lutego 2017 r. Prezydent Miasta S. wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, działającym jako Starosta Powiatowy miasta na prawach powiatu S., a Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w C., w przedmiocie wskazania organu właściwego do orzeczenia przepadku na rzecz Skarbu Państwa pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], usuniętego z drogi publicznej z obszaru Miasta S. przez Policję w trybie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz ustalenia kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowywania i wynagrodzenia za dozór powyższego pojazdu od 21 sierpnia 2006 r. do 4 września 2010 r. W uzasadnieniu wniosku Prezydent powołał się na art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. nr 98, poz. 602 ze zm., dalej prd). Wskazał, że pojazd usunięty w trybie art. 130a ust. 1 lub 2 prd, nieodebrany w ustawowo wskazanym terminie przechodzi na rzecz Skarbu Państwa. Do orzeczenia przepadku pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 11 czerwca 2009 r. - i wystąpienia o zwrot koszów zawiązanych z przechowywaniem pojazdu – w stanie prawnym obowiązującym do 4 września 2010 r. – obowiązany był naczelnik właściwego urzędu skarbowego jako statio fici Skarbu Państwa. Koszty przechowywania pojazdów, których 6 miesięczny okres od dnia ich usunięcia upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r., a wejściem w życie ustawy nowelizującej w dniu 4 września 2010 r., ponosi Skarb Państwa. Prezydent wniósł o wskazanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. jako organu właściwego w sprawie Odpowiadając na wniosek, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wskazał, że nie było możliwości wszczęcia stosownego postępowania, gdyż nie zostały spełnione przesłanki, obowiązujące w poprzednim stanie prawnym, wynikające z § 5 ust. 1 pkt 2 oraz ust 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. nr 191, poz. 1377 ze zm.), z którego wynika, że podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu powiadamia o tym niezwłocznie właściciela pojazdu, wskazując jednocześnie skutki nieodebrania pojazdu z parkingu. Na podstawie otrzymanych dokumentów z Komendy Miejskiej Policji w S., Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. nie wszczął postępowania, gdyż przedmiotowa dokumentacja uniemożliwiała podjęcie czynności zmierzających do likwidacji wskazanego pojazdu. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta S. jako organu właściwego w sprawie. Wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym organy skarbowe utraciły prawo orzekania w kwestii objęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa oraz uprawnienia związane z usunięciem pojazdu z drogi. Organem właściwym do orzeczenia przepadku i ustalenia kosztów usunięcia, zwrotu kosztów przechowania i wynagrodzenia za dozór ww. pojazdu jest Prezydent Miasta S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne rozpoznają, na podstawie art. 4 ppsa spory o właściwość. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Spór o właściwość może toczyć się między organami jednostek samorządu terytorialnego i samorządowymi kolegiami odwoławczymi (art. 22 § 1 kpa). Jak wynika z nadesłanych materiałów w sprawie, pojazd z drogi publicznej został usunięty na podstawie dyspozycji Komendy Miejskiej Policji w S. 21 sierpnia 2006 r. Termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 prd w brzmieniu obowiązującym do 4 września 2010 r., upłynął 21 lutego 2007 r. Pismem z 18 czerwca 2010 r. R. Z. prowadzący działalność pod firmą [...] poinformował Urząd Skarbowy w C. o upłynięciu powyższego terminu. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06, stwierdzającego, że art. 130a ust. 10 prd w zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, a § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji jest niezgodny z art. 130a ust. 11 pkt 3 prd oraz art. 92 ust. 1 i art. 46 Konstytucji RP, a nadto odraczającego utratę mocy obowiązującej tych przepisów na okres 12 miesięcy, wymienione przepisy z 12 czerwca 2009 r. utraciły moc obowiązującą. Po tej dacie organy skarbowe nie mogły już wydawać rozstrzygnięć na podstawie nieobowiązujących przepisów. 12 czerwca 2009 r. organy te utraciły funkcję organu likwidacyjnego. Stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność przepisów oznacza ich eliminację z obrotu prawnego od początku. Wywołuje to skutek w postaci usunięcia podstawy prawnej do wydania przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego orzeczenia o przejęciu pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, które co prawda miało charakter deklaratoryjny, lecz jego brak nie pozwala na uznanie własności Skarbu Państwa. Stan taki trwał do 4 września 2010 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), w której znowelizowany został m.in. art. 130a ust. 10, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, a powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Ponieważ w przedmiotowej sprawie pojazd został 21 sierpnia 2006 r. usunięty z drogi, a termin 6 miesięcy, o którym mowa w art. 130a ust. 10 prd, upłynął 21 lutego 2007 r., zastosowanie ma art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. zmieniającej ustawę Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienionej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności na rzecz Skarbu Państwa przepis art. 11 stosuje się odpowiednio. Ten przepis z kolei przewiduje obligatoryjne wystąpienie przez starostę z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Z powyższych regulacji wynika w sposób oczywisty, że w aktualnym stanie prawnym żaden z organów administracji nie może prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia na rzecz powiatu przedmiotowego samochodu marki [...], gdyż sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, w postępowaniu wszczętym na wniosek właściwego starosty. Przedmiotem sporu o właściwość nie może być ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, nie jest to bowiem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej. W takiej sytuacji, kiedy sprawa ma charakter cywilnoprawny, wniosek o rozstrzygnięcie sporu, który organ jest właściwy do prowadzenia postępowania o przepadek na rzecz powiatu pojazdu, jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 63 i art. 193 ppsa. Odnosząc się do wniosku o rozstrzygnięcie sporu w zakresie wskazania organu właściwego do wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu (art. 130a ust. 10h prd) podkreślić należy, że spór o właściwość nie może mieć charakteru abstrakcyjnego i dotyczyć interpretacji przepisów prawa. Do sporu o właściwość może dojść tylko w powiązaniu ze sprawą indywidualną, która realnie istnieje i w której toczy się postępowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że jeśli wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego ma charakter abstrakcyjny, oderwany w swej treści od konkretnego przypadku, to taki wniosek należy uznać za niedopuszczalny w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3 ppsa. Niedopuszczalność wniosku w konsekwencji prowadzić musi do jego odrzucenia. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku wyraźnie wynika, że postępowanie w sprawie zapłaty kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdu nie toczy się. Jak bowiem stanowi art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), który znajduje zastosowanie do kwestii związanych z zadaniami w zakresie przechowywania na parkingu pojazdów w zw. z § 3 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 265 zm. poz. 422), organ przyznaje na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Brak stosownego żądania uprawnionego podmiotu powoduje, że postępowanie w tym przedmiocie nie zostało wszczęte, zaś z okoliczności przedstawionych przez organy w niniejszej sprawie nie wynika, aby toczyło się ono z urzędu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64 § 3, art. 193 i art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.