I OW 52/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy Miasta Gdańsk o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Gminą Miastem Gdańsk a Burmistrzem Dąbrowy Białostockiej w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku R. K. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej wskazuje Gminę Dąbrowa Białostocka jako właściwą do rozpoznania wniosku R. K. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej Wnioskiem z dnia 28 lutego 2012 r. Gmina Miasto Gdańsk – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Gdańsku wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego powstałego pomiędzy Gminą Miasta Gdańsk a Gminą Miasta Dąbrowa Białostocka w sprawie rozpatrzenia wniosku R. K. o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 16 grudnia 2011 r. R. K. złożył wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej na terenie Gdańska. Wnioskodawca jest osobą samotną i bezdomną. Nie zamieszkuje w lokalu mieszkalnym, natomiast jest zameldowany na pobyt stały w [...], [...] Gmina Miasta Dąbrowa Białostocka w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Ostatnio zajmował pomieszczenia gospodarcze przy warsztacie samochodowym przy ulicy [...] w Gdańsku. Obecnie przebywa w Zakładzie Opiekuńczo - Leczniczym w P. W związku z tym, pracownik socjalny z ZOL w P. przekazał wywiad środowiskowy wraz ze zgromadzoną dokumentacją do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Dąbrowie Białostockiej celem rozstrzygnięcia sprawy. W dniu 13 lutego 2012 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gdańsku wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej w Dąbrowie Białostockiej, w którym Ośrodek z Dąbrowy Białostockiej uznał się za niewłaściwy do rozpatrzenia tej sprawy. Biorąc pod uwagę art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, dla osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały, dlatego organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. K. jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Dąbrowie Białostockiej, jako właściwy ze względu na jego ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek Gminy Miasta Gdańsk, Burmistrz Dąbrowy Białostockiej wniósł o wskazanie Gminy Miasta Gdańsk, jako właściwej do rozpatrzenia wniosku R. K. wskazując, że miejscem zamieszkania wnioskodawcy jest Miasto Gdańsk, które stanowiło od 11.09.1961 r. centrum życiowe - miejsce osobistych i majątkowych interesów R. K.. Z Gminą Dąbrowa Białostocka nic go nie łączy od ponad 50 lat. R. K. co prawda posiada stałe zameldowanie od 14.05.1965 r. we wsi [...], ale od co najmniej 11.09.1961 roku (51 lat) przebywa na terenie Gdańska, a także nie odwiedzał miejsca zameldowania, co ustalono m.in. w wyniku przesłuchania świadków. Od wyjazdu z G. w 1961 r. mieszkał i pracował w [...], [...], [...] oraz do końca 2003 r. w zakładzie [...]. Na adres Gdańsk – [...], [...], ZUS przesyłał R. K. wszelką korespondencję (emeryturę na konto bankowe). Od 01.12.2010 r. emerytura przekazywana jest przez ZUS na adres ZOL w P. Na zamiar stałego zamieszkiwania, związania osobistego R. K. z Gdańskiem wskazuje ponadto fakt, iż ubiega się o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w Gdańsku oraz, że tam będąc osobą samotną posiada znajomych. Przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania R. K. w rozumieniu art. 25 kc. Skoro w myśl art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w sprawie o skierowanie do domu pomocy społecznej powinien orzekać organ miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, winno się w pierwszej kolejności ustalić miejsce zamieszkania zainteresowanego przed umieszczeniem go w szpitalu, a nie miejsce jego stałego zameldowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 w zw. z art. 15 §1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. Nr 270) Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spór o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie zaistniał negatywny spór kompetencyjny między Gminą Miasta Gdańsk położoną w obszarze właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku a Gminą Miasta Dąbrowa Białostocka położoną w obszarze właściwości miejscowej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku. Organy obu gmin nie mają zatem wspólnego organu wyższego stopnia właściwego - w ramach art. 22 §1 pkt 1 kpa - do rozstrzygnięcia zaistniałego sporu kompetencyjnego, dlatego właściwym do rozstrzygnięcia tego sporu jest Naczelny Sąd Administracyjny. Spór kompetencyjny powstał na tle stosowania art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) w którego ust. 1 stwierdzono, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Właściwość organu gminy w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej ustala się zatem według miejsca zamieszkania osoby wnioskującej, które to miejsce jest kategorią prawa cywilnego unormowaną w art. 25 – art. 28 kc, będące miejscowością, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zasada ustalania właściwości organu według miejsca zamieszkania wnioskodawcy doznaje jednak ograniczeń w art. 101 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku bowiem wnioskodawcy będącego osobą bezdomną – według art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Natomiast w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt tolerowany, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż wnioskodawca skierowania do domu pomocy społecznej jest osobą bezdomną, aktualnie przebywającą w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym w P. W aktach nie wykazano natomiast spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skoro więc wnioskodawca jest osobą bezdomną, samo bowiem przebywanie na terenie Miasta Gdańsk, lecz poza lokalem mieszkalnym, nie stanowi o miejscu zamieszkania w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, to zgodnie z art. 101 ust. 2 powołanej ustawy organem właściwym do rozpatrzenia wniosku R. K. w niniejszej sprawie jest organ Gminy Miasta Dąbrowa Białostocka, jako właściwy ze względu na aktualne miejsce zameldowania wnioskodawcy na pobyt stały. Dla oceny właściwości organu gminy określonej w art. 101 ustawy o pomocy społecznej do rozpatrzenia wniosku osoby bezdomnej z zakresu pomocy społecznej istotny jest aktualny w chwili wnioskowania stan zamieszkiwania lub zameldowania wnioskodawcy, nie zaś nawet długotrwałe zamieszkiwanie takiej osoby w danej miejscowości przed popadnięciem w bezdomność. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 15 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, jak w sentencji.