I OW 63/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Burmistrzem Gminy C. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku A.N. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia wskazać Wójta Gminy L. jako organ właściwy w sprawie. PISMEM Z 8 KWIETNIA 2026 R. WÓJT GMINY L. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM GMINY C. PRZEZ WSKAZANIE ORGANU PRZECIWNEGO JAKO ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU A.N., DALEJ: ZAINTERESOWANY, O SKIEROWANIE DO DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowany nie jest osobą bezdomną. Po rozwodzie w 2023 r. wyprowadził się do L.D., a następnie do T. i później do miejscowości R. Z oświadczenia przyjaciela rodziny pomagającego w załatwianiu spraw urzędowych wynika, że zainteresowany jako miejsce zamieszkania w sprawach urzędowych wskazywał ostatnią ze wskazanych miejscowości. Wnioskodawca zaznaczył przy tym, że wskazanie w orzeczeniu z 7 listopada 2025 r. o niepełnosprawności zainteresowanego adresu zamieszkania w L.D. należy uznać za błędne. Gdyż orzeczenie to wydane zostało przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności w Ch. zgodnie z właściwością tego organu obejmującą miejscowość R. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy C. wniósł o wskazanie Wójta Gminy L. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowany nie przebywa w miejscowości R. a jego pobyt w tej miejscowości nie miał charakteru trwałego. Burmistrz wskazał, że zainteresowany jest zameldowany w L.D. i posiada tam mieszkanie, za które ponosi opłaty. Dodatkowo podniósł, że wspomniany we wniosku przyjaciel rodziny wskazał, że zainteresowany zamierza wrócić do L.D., gdy tylko poprawi się jego stan zdrowia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Wójta Gminy L., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Gminy C. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku o zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2). W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy oraz cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 3). W rozpoznawanej sprawie pozostające w sporze organy nie powoływały się na okoliczności, które mogłyby powodować ustalenie właściwego organu na podstawie rozwiązań szczególnych uregulowanych w art. 101 ust. 2 i 3 u.p.s. Sąd to bowiem przepisy, które stanowią wyjątek od regulacji ogólnej art. 101 ust. 1 u.p.s. i ich zastosowanie możliwe jest wyłącznie w sytuacji gdy spełnione zostały warunki określone w hipotezach norm rekonstruowanych na podstawie tych przepisów. Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy wskazanego przez organy, zainteresowany nie przebywa w miejscowości R. Miejscowość ta nie może być zatem uznana za miejsce zamieszkania zainteresowanego w rozumieniu art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.), dalej: k.c. Zgodnie bowiem z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Fakt zatem zakończenia pobytu w miejscowości R. powoduje, że miejscowość ta nie jest miejscem zamieszkania zainteresowanego. Jednocześnie z ustaleń organów wynika, że zainteresowany w przypadku poprawy stanu zdrowia deklaruje chęć powrotu do L.D., gdzie jest zameldowany i ma mieszkanie, za które ponosi opłaty. Pozwala to uznać L.D. za miejscowość spełniającą przesłanki uznania jej za miejsce zamieszkania. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zgodnie z orzecznictwem sądów zapadłym na gruncie art. 25 k.c. przerwa w przebywaniu w określonej miejscowości niezwiązana ze zmianą centrum interesów życiowych nie powoduje zmiany miejsca zamieszkania. Odnotowania także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt II GW 2/26, dotyczącym rozstrzygnięcia sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy L. a Wójtem Gminy C. w przedmiocie potwierdzenia prawa zainteresowanego do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych uznał pobyt zainteresowanego w miejscowości R. za tymczasowy, związany z wykonywaniem pracy za granicą. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie za miejsce zamieszkania zainteresowanego należało uznać L.D., to organem właściwym w sprawie wniosku zainteresowanego o skierowanie do domu pomocy społecznej należało wskazać Wójta Gminy L. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.