I OW 68/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta B. a Starostą Powiatu B. – L. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przepadku pojazdu postanawia: oddalić wniosek. 7 Pismem z dnia 15 lutego 2017 r. Burmistrz B. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy tym organem, a Starostą Powiatu B. – L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy z wniosku L. K., prowadzącej parking, a domagającej się odebrania pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], usuniętego z drogi przez Gminę B. na podstawie art. 50 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym lub przejęcia na rzecz Skarbu Państwa pojazdu w trybie art. 130a tej ustawy. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu [...] stycznia 2016 r. Starosta B. – L. przekazał mu "monit przedsiębiorcy Pani L. K. zawiadamiający o przechowywaniu na parkingu strzeżonym pojazdu marki [...] o nr rejestracyjnym [...], który został porzucony, a następnie usunięty z drogi.". W ocenie Starosty nie jest on właściwy do załatwienia sprawy przejęcia pojazdu albowiem usunięcie pojazdu nastąpiło w trybie wskazanym w art. 50a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 128), z czym nie zgadza się Burmistrz Miasta B., albowiem w ocenie tego organu usunięcie z drogi nastąpiło w trybie art. 130a w/w ustawy. Zdaniem wnioskodawcy, jak wynika ze zgromadzonej i przekazanej przez Starostę dokumentacji, pojazd nie został odebrany w trybie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym, tylko w trybie art. 130a tej ustawy. Powyższe ustalenia w ocenie organu znajdują swoje potwierdzenie wprost w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym w szczególności w dyspozycji usunięcia oraz w treści pism kierowanych przez Komendę Powiatową Policji w B. Organ wnioskujący zwrócił uwagę również na zawiadomienie właściciela z dnia [...] czerwca 2010 r., w jakim powołano jako podstawę usunięcia pojazdu art. 130a cytowanej ustawy wyjaśniając również, iż w przypadku nieodebrania pojazdu przejdzie on na własność Skarbu Państwa. W konsekwencji w niniejszej sprawie, na podstawie przekazanych dokumentów to Starosta, zgodnie z art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym, powinien był podjąć odpowiednie postępowania związane z orzeczeniem przepadku rzeczy, na zasadach wskazanych w tym przepisie. Zwrócić należy uwagę, że cała procedura przyjęta przez Policję zgodna była z art. 130a tej ustawy, w tym przesłane do właściciela powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Ponadto, wątpliwości co do podstawy prawnej usunięcia pojazdu nie miała L. K. ani właściwa jednostka Policji, bo jak wynika z pisma z dnia [...] grudnia 2015 r. skierowanego do Starosty Powiatowego, po spotkaniu konsultacyjnym w grudniu 2015 r. z Panem M. (przedstawicielem KPP w B.) oraz po analizie dokumentacji jednoznacznie ustalono, iż pojazd został usunięty w trybie art. 130a ustawy. Był on “porzucony, pozostawiony na pasie jezdni". L. K. osobiście wskazała, że Starosta w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia powinien był wystąpić do Sądu o przejęcie pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, czego jednak, co wynika z akt sprawy, nie uczynił do dnia dzisiejszego. Zdaniem organu istotne w niniejszej sprawie jest również to, iż przedmiotowy pojazd został skradziony, zatem nie mógł zostać "opuszczony", co uzasadniałoby z kolei zastosowanie art. 50 cytowanej ustawy. Niezależnie od powyższego Burmistrz Miasta B. wyraził wątpliwość, czy przedmiotowa sprawa jest w ogóle sprawą administracyjną, a nie sprawą podległą kognicji sądów powszechnych w sprawach cywilnych. Mając powyższe na uwadze, organ wnioskujący postulował wskazanie Starosty Powiatu B. – L., jaki organ właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta Powiatu B. – L. postulował wskazanie Burmistrza B. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku L. K. W jej uzasadnieniu podał, że wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, usunięcie pojazdu z drogi nastąpiło na podstawie art. 50a ustawy Prawo o ruchu drogowym, a nie na podstawie art. 130a ust. 1 tej ustawy. W dyspozycji usunięcia pojazdu z dnia [...] czerwca 2010 r. (nr [...]) wskazano, iż pojazd został porzucony i pozostawiony na drodze, a jego stan techniczny wskazywał na to, że nie był on używany. Jednocześnie w stosowanym ówcześnie formularzu dyspozycji usunięcia pojazdu nie wskazano jednoznacznie, czy usunięcie nastąpiło na podstawie art. 50a ust. 1 , czy też na podstawie art. 130a ust. 4 ustawy – Prawo o ruchu drogowym (nie skreślono ani nie podkreślono żadnego ze wskazanych w formularzu artykułów). Mimo braku jednoznacznego określenia podstawy prawnej usunięcia pojazdu w ww. dyspozycji, nie może jednak budzić wątpliwości, iż usunięcie nastąpiło na podstawie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z tym przepisem, pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to. że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Skoro w dyspozycji usunięcia pojazdu wyraźnie wskazano - jako przyczynę usunięcia - "porzucenie", to zdaniem organu oczywiste jest zastosowanie w tym przypadku art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Obowiązek poinformowania właściwego organu gminy przez podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi wynikał bezpośrednio z obowiązującego wówczas § 5 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377). W przypadku nieodebrania pojazdu przez właściciela z parkingu, obowiązek poinformowania właściwego organu gminy oraz podmiotu wydającego dyspozycję usunięcia, zgodnie z § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia spoczywał na jednostce prowadzącej parking. Zdaniem Starosty w przedmiotowej sprawie doszło do niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy — Prawo o ruchu drogowym przez Komendanta Powiatowego Policji w B., który — jako podmiot wydający dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi w trybie art. 50a ustawy — powinien był zawiadomić o tym właściwy organ gminy (Burmistrza B.) na podstawie § 5 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia. Tymczasem pismem z dnia [...] października 2010 r. Komendant Powiatowy Policji przesłał zawiadomienie o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu do Starosty Powiatu B. – L., informując go jednocześnie o możliwości przejęcia przedmiotowego pojazdu na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W odpowiedzi na to zawiadomienie Starosta Powiatu "odesłał" Komendantowi Powiatowemu Policji akta sprawy wraz z informacją, iż nie jest organem właściwym w przedmiotowej sprawie, ponieważ w jego opinii pojazd został usunięty z drogi na podstawie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w związku z czym o sprawie należy poinformować Burmistrza B. i jemu przekazać jej dalsze prowadzenie. Ponadto Starosta wskazał, iż zgodnie z art. 130a ust. 10g ustawy - Prawo o ruchu drogowym, o nieodebraniu pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, właściwego miejscowo Starostę powiadamia jednostka prowadząca parking strzeżony (pismo Starosty do Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] stycznia 2011 r.). W opinii Starosty Powiatu B.-L. w przedmiotowej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, iż usunięcie pojazdu nastąpiło na podstawie art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a co za tym idzie organem właściwym do rozpatrzenia wniosku przedsiębiorcy prowadzącego parking strzeżony jest Burmistrz Miasta B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sporem kompetencyjnym jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów państwowych zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjętych w tym kierunku środków prawnych. Spór kompetencyjny ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów państwowych zachodzi w odniesieniu do rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy, czyli gdy mamy do czynienia z tożsamością sprawy, którą zajmują się, co najmniej dwa organy. A zatem wtedy, gdy w postępowaniu przed organami chodzi o rozstrzygnięcie sprawy pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tego samego przedmiotu, przy zastosowaniu tej samej podstawy prawnej. Spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest substratem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Przedmiotem sporu kompetencyjnego nie może być zatem ustalenie rodzaju sprawy i podstawy materialnoprawnej, na mocy której podlega rozpoznaniu i rozstrzygnięciu (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt I OW 23/07, publ. CBOSA). Spór taki może być rozstrzygnięty tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Jak wynika z akt sprawy, L. K. pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., zatytułowanym "monit" zwróciła się do Starosty B. – L. o wystąpienie na podstawie art. 130a cytowanej ustawy Prawo o ruchu drogowym do sądu z wnioskiem o przejęcie przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu. Jak dalej wynika z wniosku o rozstrzygnięcie sporu i odpowiedzi na niego, między organami jest sporne, w jakim trybie pojazd został zabezpieczony, czyją własnością jest obecnie pojazd ewentualnie, na czyj wniosek i kto ma orzec komu obecnie przysługuje własność tego pojazdu, a w konsekwencji kto ma orzec o kosztach i wynagrodzeniu związanych z przechowywaniem tego pojazdu. Przy czym poza regulacją przytoczoną przez L. K., organy powołują się na art. 50a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, który stanowi, że "Pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd, którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt właściciela lub posiadacza. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nieodebrany na wezwanie gminy przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia, uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na własność gminy z mocy ustawy". Przywołano także art. 130a ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela m.in. w przypadku: pozostawienia pojazdu, gdy jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu oraz art. 130a ust. 10h tej ustawy stanowiący, iż koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzje o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Natomiast art. 130 a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Podstawą faktyczną sporu kompetencyjnego w niniejszej sprawie organy uczyniły okoliczność, czy samochód [...] został usunięty na podstawie art. 50a ust. 1 powołanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym, czy na podstawie art. 130a ust. 1 tej ustawy, czy też zabezpieczony w innym trybie, w szczególności na potrzeby postępowania karnego, bowiem jak wynika z akt pojazd ten był kradziony. Od ustalenia tej okoliczności zależy, który organ będzie właściwy do rozstrzygnięcia opisanego na wstępie wniosku L. K. Sporne stanowiska organów co do tej okoliczności oparte są na nieczytelnej dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...] sporządzonej przez Komendę Powiatową Policji w B., w której nie zakreślono żadnego z w/w przepisów. Co prawda Komendant Powiatowy Policji w B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. podał, iż przedmiotowy pojazd usunięto w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, lecz twierdzenie to nie jest honorowane przez oba organy. W konsekwencji czego z przedstawionej Naczelnemu Sądowi Administracji dokumentacji, w szczególności z rzeczonej dyspozycji, nie sposób stanowczo ustalić okoliczności i podstawy prawnej usunięcia oraz oddania na przechowywanie pojazdu, a tym samym ustalić organu właściwego do rozstrzygnięcia tego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając spór kompetencyjny, wskazuje organ właściwy do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy administracyjnej. Rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego nie może polegać ani na ustalaniu stanu faktycznego sprawy, ani na wyszukiwaniu właściwej podstawy materialnoprawnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia danego zdarzenia prawnego, zwłaszcza gdy nie został ustalony stan faktyczny, w jakim ono wystąpiło. To organ administracji publicznej powołany jest do ustalenia stanu faktycznego i rodzaju sprawy, które mogą doprowadzić do wskazania właściwej podstawy materialnoprawnej. Poza tym sporem kompetencyjnym nie może być objęte ustalenie podmiotu legitymowanego do złożenia wniosku do sądu powszechnego o orzeczenie przepadku pojazdu. Nie jest to bowiem rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w formie władczego działania na drodze administracyjnej przez organy administracji publicznej (tak też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt I OW 213/12, publ. CBOSA). W sprawie z wniosku Burmistrza Miasta B. nie został ustalony przedmiot, a zatem i charakter sprawy, co do której powstał spór kompetencyjny. Nie ustalono, co było podstawą usunięcia pojazdu z drogi, a mianowicie czy podstawą tą był art. 50a ust. 1 czy też art. 130a ust. 1 powołanej ustawy - Prawo o ruchu drogowym, czy też może zabezpieczenie pojazdu dla potrzeb postępowania karnego. W tym stanie rzeczy, skoro spór kompetencyjny powstał w zakresie rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której stan faktyczny nie został ustalony i której charakter jest wątpliwy, co wynika z przywołanych dwóch materialnoprawnych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał powodu do stanowczego jego rozstrzygnięcia. Dlatego na mocy art. 15 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek. ----------------------- 2