I OW 69/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem B. a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. W. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej postanawia: wskazać Burmistrza B. jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z 21 lutego 2019 r. Burmistrz B. (wnioskodawca) zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego pomiędzy nim a Wójtem Gminy S. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku K. W. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Powyższy spór o właściwość zaistniał na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z 4 listopada 2018 r. K. W. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w B. Wniosek ten został przekazany 27 stycznia 2018 r. Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. zgodnie z zameldowaniem, wskazując, że wnioskodawca przebywa w Domu Seniora [...]. Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Gminny Ośrodkowi Pomocy Społecznej w S. przekazał Miejsko – Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w B. do rozpoznania powyższy wniosek, powołując się na art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wnioskując o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, Burmistrz B. wniósł o wskazanie "Gminy S.– Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S." jako organu właściwego do rozpoznania ww. wniosku. Zdaniem wnioskodawcy Wójt Gminy S. nie dokonał żadnych ustaleń co do zmiany miejsca zamieszkania przez K. W., w tym czy adres podany w jej piśmie jest jej miejscem zamieszkania i czy wyjazd związany był z zamiarem stałego pobytu w miejscu zamieszkania. Wyjazd strony do rodziny w B. nie wiązał się natomiast z zamiarem stałego pobytu, co wynika z pisma z 4 lutego 2019 r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., ale również z treści ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego w ramach wywiadu środowiskowego, a przede wszystkim z oświadczenia złożonego do protokołu w dniu 20 marca 2019 r. Z dokonanych ustaleń wynika, że wyjazd strony ma związek z koniecznością zapewnienia jej pomocy w czasie oczekiwania na rozpoznanie wniosku o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej, a obecnie przebywa u krewnych w B. gościnnie i nigdy nie miała zamiaru zamieszkać z nimi na stałe. Ustalone okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie nie może być mowy o zmianie przez stronę miejsca zamieszkania, a jedynie o czasowej zmianie miejsca pobytu, co wiązało się z koniecznością wskazania odpowiedniego adresu, właściwego do kierowania korespondencji. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy S. wniósł o wskazanie Burmistrza B. jako organu właściwego w sprawie. Zdaniem Wójta K. W. chciała i jej zamiarem jest dalszy pobyt stały, do końca życia w B. W tej miejscowości chciałaby także uzyskać potrzebne jej świadczenie opiekuńcze. Natomiast w miejscowości G. K. W. w rzeczywistości nie przebywa i nie mieszka już od ponad dziesięciu lat i od dawna też nie ma tam już nikogo. Wnuczka mieszka obecnie w S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.): "Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony jest do rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz sporów kompetencyjnych między organami tych jednostek a organami administracji rządowej". W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały pomiędzy Burmistrzem B. a Wójtem Gminy S. spór dotyczył właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Rozpatrując ten spór, wskazać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1507) właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Z kolei zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy: "(d)ecyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej". Kluczowym pozostaje zatem ustalenie "miejsca zamieszkania" osoby ubiegającej się o świadczenie w dniu jej kierowania, co wymaga odesłania do art. 25 Kodeksu cywilnego, bowiem ustawa o pomocy społecznej nie zawiera własnej definicji tego pojęcia. Zgodnie z tym przepisem: "miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu". Innymi słowy, miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. W orzecznictwie wskazuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Miejscem stałego pobytu osoby fizycznej mającej zdolność do czynności prawnych jest zatem miejsce, w którym koncentrują się jej czynności życiowe i to bez względu na adres jej zameldowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 10 lutego 2009 r. sygn. akt I OW 164/08, 2 września 2009 r. sygn. akt I OW 85/09, 27 czerwca 2013 r. sygn. akt I OW 41/13, 21 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OW 11/19 – orzeczenia powołane w uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Czym innym jest natomiast zameldowanie, do którego odwołują się oba pozostające w sporze organy administracyjne. Mianowicie jest ono aktem administracyjnym, który potwierdza okoliczność stałego zamieszkania w danej miejscowości i ułatwia ustalenie, ale nie przesądza o miejscu zamieszkania. Nie jest z nim związane domniemanie, że określa ono miejsce zamieszkania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2005 r. sygn. akt I FSK 212/05). W okolicznościach niniejszej sprawy K. W., o ile jest stale zameldowana w miejscowości na terenie gminy S., o tyle nie budzi wątpliwości, że ani tam nie przebywa, ani nie ma chęci tam przebywania. Jak sama wyjaśniała, nie mieszka tam od 2017 r., skąd przeprowadziła się do prywatnego domu opieki i ani nie planuje, ani nawet nie ma możliwości powrotu do poprzednio zamieszkiwanego domu, który wcześniej przekazała wnuczce. Swój pobyt natomiast wiąże z B., gdzie przebywa od pewnego czasu i ma zamiar tam pozostać. Ubiegająca się o świadczenie przybywa zatem w tej miejscowości w sensie fizycznym i ma wolę stałego pobytu w niej. Zgodnie z deklaracjami i uwzględniając wiek oraz stan zdrowia strony, stwierdzić trzeba, że tutaj koncentrują się jej czynności życiowe. Czasowe zameldowanie w B. było natomiast niezbędne, by otrzymywać świadczenia emerytalno – rentowe w tej miejscowości po opuszczeniu domu seniora w K., ale także potwierdza fakt przebywania osoby wnioskującej o świadczenie od pewnego czasu w tej miejscowości. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.