I OW 73/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czrwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy w sprawie. Pismem z 15 kwietnia 2025 r. Wójt Gminy M. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. (dalej jako "zainteresowana") w sprawie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych. W uzasadnieniu wniosku uznano za właściwy organem do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy z uwagi na zamieszkiwanie zainteresowanej na terenie Warszawy, na zasadach komercyjnych w Schronisku "C.". W odpowiedzi Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wskazał, że właściwym w sprawie jest organ ostatniego zameldowania zainteresowanej, tj. Wójt Gminy M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "u.p.s.") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że B.Ł. od 1 stycznia do 31 marca 2025r. zamieszkiwała w Schronisku dla osób w kryzysie bezdomności "T." C.A.W. przy ul. Ż. 1a w W. na podstawie umowy cywilnej z 30 grudnia 2024 r. Z tej przyczyny w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2a u.p.s., a zatem ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej przed rozpoczęciem jej pobytu w ww. placówce. Ponieważ przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "k.c."). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Przed upływem terminu zakończenia umowy zainteresowana złożyła wniosek o umieszczenia jej w schronisku dla osób bezdomnych. W czasie tym odmówiła podpisania kontraktu socjalnego w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, nie zgadzając na niektóre z warunków tak zapisanych. Uprzednio ubiegała się o najem lokalu z zasobów m.st. Warszawy natomiast z uwagi na niezakwalifikowanie B.Ł. do udzielenia pomocy mieszkaniowej, Indywidualny Pogram Wychodzenia z Bezdomności został zakończony po niecałym roku od jego rozpoczęcia, tj. 15 marca 2024 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przed pobytem w schronisku B.Ł. zamieszkiwała na terenie Warszawy. Zainteresowana sprzedała nieruchomość znajdującą się pod ostatnim adresem zameldowania w M., wyprowadziła do Warszawy, gdzie zakupiła mieszkanie przy ul. K., które sprzedała w 2019 r., nie dokonując tam meldunku. W stanie faktycznym tej sprawy nie ma znaczenia fakt ostatniego miejsca zameldowania na terenie wsi G., przy ul. Ł. 9a, na terenie gm. M. Nie budzi bowiem wątpliwości, że to w Warszawie znajdowało się centrum aktywności życiowej B.Ł. i taki stan faktyczny wynika z oświadczeń wymienionej. W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 2a u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.