I OW 75/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.), Sędzia NSA Mariusz Kotulski, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza N. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem N. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. o przyznanie zasiłku okresowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta K. jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2019 r. Burmistrz N. zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem N. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku S. S. o przyznanie zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazał, że 21 lutego 2019 r. S. S. zgłosił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniosek o udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego oraz posiłku w Barze "U." w K. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez MOPS w K. wynika, że ostatni adres zameldowania na pobyt stały w/w miał przy ul. P. w N., skąd został wymeldowany i gdzie nie ma możliwości powrotu. Zainteresowany jest osobą bezdomną od około 4-5 lat. Przebywa obecnie na terenie pętli autobusowo - tramwajowej przy ul. C. w K., z obawy przed zarażeniem się chorobami nie chce korzystać z dostępnych placówek dla osób bezdomnych. W grudniu 2018 r. kilka dni spędził w ogrzewalni dla osób bezdomnych. Od maja 2017 r. zarejestrowany jest jako bezrobotny bez prawa do zasiłku w Grodzkim Urzędzie pracy w K., gdzie zgłasza się na wyznaczone wizyty potwierdzając gotowość podjęcia zatrudnienia. Poszukuje również pracy we własnym zakresie. Zainteresowany nie posiada stałego źródła dochodu, według możliwości podejmuje prace dorywcze, za które otrzymuje pomoc rzeczową. W styczniu 2019 r, nie uzyskał żadnego dochodu. Z treści wywiadu wynika również, że zainteresowany nie zgłasza problemów zdrowotnych. W ocenie Burmistrza, sytuacja S. S. jest szczególnie trudna i jego wniosek powinien być rozpatrzony a trybie art. 101 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, że zainteresowany korzysta ze wsparcia Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., który m.in. uznał się za właściwy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy w formie posiłku i w dniu [...] marca 2019 r. wydał decyzję przyznającą wnioskowaną pomoc, przyjmując, że S. S. znajduje się w trudnej sytuacji bytowej i nie jest w stanie samodzielnie zapewnić sobie gorącego posiłku, w szczególności ze względu na dochód, który nie przekracza 150% kwoty kryterium dochodowego. Pomimo trudnej sytuacji życiowej (ubóstwo, bezdomność, bezrobocie) i braku możliwości zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych, wniosek o przyznanie zasiłku okresowego MOPS w K. pozostawił bez rozpatrzenia i w trybie art. 65 kpa przekazał do MOPS w N. celem wydania decyzji. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta K. podał, że w celu określenia właściwości do rozpatrzenia wniosku S. S. należy odwołać się do przepisu art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, gdyż w/w jest obecnie osobą bezdomną, nie może powrócić do miejsca zameldowania na pobyt stały, jak też nie posiada miejsca zamieszkania, a jedynie przebywa na pętli autobusowo-tramwajowej przy ul. C. w K., która nie jest przeznaczona na stały pobyt ludzi. W tej sytuacji nie znajduje zastosowania przepis art. 101 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, a przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego przez gminę miejsca pobytu nie jest uzasadnione. Pomoc w formie posiłków w Barze "U." została przyznana przez MOPS w K. z uwagi na przypadek niecierpiący zwłoki. Natomiast wniosek o pomoc finansową został przekazany do rozpatrzenia przez MOPS w N. zgodnie z art. 101 ust 2 ustawy o pomocy społecznej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przyjął bowiem stanowisko, aby wnioski o pomoc finansową osób bezdomnych kierować do rozpatrzenia przez gminy właściwe zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Stanowisko takie wynika z faktu braku informacji dotyczących budżetu gminy właściwości ogólnej - w tym przypadku Gminy N., co uniemożliwia Prezydentowi Miasta K. - jako organowi gminy miejsca pobytu - przyznanie pomocy finansowej, która uwzględniałaby zasoby i możliwości budżetowe gminy właściwej zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "ppsa") Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze sporem o właściwość w ujęciu negatywnym, bowiem żaden z organów nie uznaje się właściwy do rozpoznania wniosku S. S. o przyznanie zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."), właściwość miejscową gminy do wydania decyzji w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. W przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2 ustawy). W przypadkach natomiast szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, i cudzoziemców, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 3 ustawy). Stosownie do art. 6 pkt 8 u.p.s. za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że S. S. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Takie ustalenia potwierdzają oba organy pozostające w sporze. Bezspornym ponadto jest, że zainteresowany ostatnio był zameldowany na pobyt stały w miejscowości N. Z akt sprawy wynika również, że od około 4-5 lat prowadzi tułaczy tryb życia, o od ponad dwóch lat S. S. przebywa na terenie K., gdzie koncentruje się obecnie jego życie. Nie posiada żadnego majątku ani nie uzyskuje dochodów. Jako osoba bezrobotna zarejestrował się w Urzędzie Pracy w K.. W K. składa wnioski o przyznanie pomocy społecznej, jak również korzysta z jadłodajni dla osób bezdomnych. Ponadto nie przejawia zamiaru powrotu do miejscowości, w której był zameldowany. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sytuacja osobista zainteresowanego jak i cel, na jaki chce uzyskać pomoc - zasiłek okresowy, mający zapewnić miarowy dochód na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, świadczą jednoznacznie o tym, że oceniany przypadek uznać należy za "szczególnie uzasadniony" w rozumieniu wskazanego wyżej art. 101 ust. 3 u.p.s. Przepis ten jako właściwą do rozpoznania wniosku o przyznanie określonego świadczenia z pomocy społecznej przewiduje gminę miejsca pobytu wnioskodawcy. Uzasadnia to wskazanie Prezydenta K. jako organu miejscowo właściwego do rozpoznania wniosku S. S. o przyznanie zasiłku okresowego. W ocenie Sądu, Prezydent K. w sposób efektywniejszy będzie realizować ustawowe zadania pomocy społecznej, niż gmina ostatniego zameldowania na pobyt stały. Dodać należy, że z mocy art. 101 ust. 7 u.p.s. gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania albo na ostatnie miejsce zameldowania na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie, która przyznała świadczenia w miejscu pobytu. Gmina N. będzie zatem zobowiązana do zwrotu na rzecz Gminy Miejskiej K. kwot przyznanych S. S. świadczeń z pomocy społecznej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.