I OW 76/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. WSA Maria Werpachowska Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta M. a Wójtem Gminy G. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. H. P. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych postanawia wskazać Wójta Gminy G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Prezydent Miasta M. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy G., poprzez wskazanie organu właściwego do załatwienia wniosku J. H. P. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku wskazano na następujący stan sprawy: w dniu 13 lutego 2012 r. J. H. P. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wniosek o wydanie decyzji w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, który pismem z dnia 14 marca 2012 r. sprecyzował określając, że w złożonym wniosku ubiega się o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. uznał się za niewłaściwy do załatwienia sprawy i przekazał ją do załatwienia według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., w uzasadnieniu wskazując, że J. P. jest zameldowany na pobyt stały w M. przy ul. [...], a przebywa w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "[...]" w L. Wskazano, że stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy jest decyzja wójta/ burmistrza, prezydenta/ gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ponieważ ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", uznano, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w art. 25 k.c., zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Prezydent Miasta M. wskazał, że na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że J. H. P. w latach 1961 r. – 2007 r. przebywał na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie posiada stałe miejsce zameldowania, posiada obywatelstwo polskie, nie posiada stałego miejsca zameldowania w Polsce. Na terenie miasta M. J. H. P. posiadał jedynie zameldowanie czasowe pod adresem M., ul. [...] w okresie od dnia 4 stycznia 2007 r. do dnia 6 kwietnia 2007 r. Pod adresem tym nigdy nie mieszkał, był pod tym adresem zameldowany na pobyt czasowy po powrocie w 2007r. z USA w celu umożliwienia wyrobienia dowodu osobistego i pod tym adresem nie ma możliwości zamieszkania. Wskazano, że J. H. P. w oświadczeniu z dnia 21 lutego 2012 r. zgłosił zamiar zamieszkania w Mielcu po odbyciu kuracji odwykowej, jednak jest to jedynie zamiar, który może ulec zmianie, zważywszy, że w latach ostatnich J. H. P. przebywał w M. krótko i sporadycznie. Ustalono, że J. H. P. na terenie miasta M. przebywał jedynie kilka miesięcy w 2007 r. i sierpniu 2011 r. i od tego czasu nie przebywa na terenie miasta M. Podano, że w październiku 2011 r. J. H. P. przebywał w D., o czym świadczy fakt, że w D. była mu udzielana pomoc medyczna i w D. był hospitalizowany w okresie od dnia 18 października 2011 r. do dnia 14 listopada 2011r., a następnie w okresie od dnia 14 listopada 2011. r. do dnia 29 grudnia 2011 r. przebywał w Szpitalu w S. Dalej podano, że na podstawie przekazanego wywiadu środowiskowego i załączników do wywiadu z dnia 21 lutego 2012 r. oraz ustaleń dokonanych przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. można stwierdzić, że J. H. P. przebywał także na terenie Ł., D., a obecnie przebywa w Ośrodku Monar w L. Wobec tego Prezydent Miasta M. uznał, że J. H. P. jest osobą bezdomną, nie posiadającą stałego miejsca zamieszkania i trudno wskazać miejscowość w której koncentrowałoby się jego centrum spraw życiowych, nie można bowiem ustalić jego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 25 k.c. Prezydent Miasta M. wskazał, że ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie odsyła w żadnym zakresie do ustawy o pomocy społecznej, co powoduje, że nie można stosować przyjętych w jej przepisach rozwiązań. Toteż – jego zdaniem – podstawa prawna, przywołana w piśmie z dnia 22 lutego 2012 r. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. przekazującym Gminie Miejskiej M. sprawę J. H. P. dotyczącą potwierdzenia prawa do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest nieprawidłowa. Zdaniem Prezydenta Miasta M. w sytuacji, gdy na podstawie przepisów szczególnych, w tym przypadku art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, nie można wskazać organu właściwego do rozpatrzenia sprawy, subsydiarnie zastosowanie muszą znaleźć zasady zawarte w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest w art. 21 k.p.a. W ocenie Prezydenta Miasta M. mając na uwadze fakt, że J. H. P. jest osobą bezdomną i nie można ustalić jego miejsca zamieszkania i pobytu, to na podstawie art. 21 § 2 k.p.a., organem właściwym do wydania decyzji, o której mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest wójt Gminy G. jako organ właściwy dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Wójta Gminy G., wskazał, że J. H. P. od czwartego roku życia przebywał w Stanach Zjednoczonych. Do Polski został deportowany i jedyny meldunek w Polsce miał w miejscowości M., ul. [...]. Obecnie odbywa leczenie – terapię w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej "MONR" w L. Podkreślono, że placówka ta jest placówką służby zdrowia, a nie miejscem zamieszkania. Podano ponadto, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie J. H. P. z dnia 21 lutego 2012 r., w którym deklaruje, że po opuszczeniu Ośrodka MONAR w L. powróci do miejscowości M. z zamiarem stałego pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga sprawy o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość Prezydentem Miasta M. a Wójtem Gminy G., albowiem oba te organy uznają się za niewłaściwe do rozpoznania wniosku J. H. P. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się do ustalenia organu właściwego do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Stosownie do treści art. 54 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, właściwość organu w sprawie potwierdzenia prawa do świadczenia opieki zdrowotnej ustala się w oparciu o miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie zawiera definicji pojęcia "miejsce zamieszkania". W konsekwencji przy ustalaniu miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy należy posiłkować się treścią art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle tego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. W niniejszej sprawie ze znajdujących się w jej aktach dokumentów wynika, że J. H. P. od dnia 30 grudnia 2011 r. przebywa w Niepublicznym Zakładzie opieki Zdrowotnej "MONAR" w L. (G.) na leczeniu odwykowym, które to leczenie wynosi z reguły od 12 do 18 miesięcy. Zaś w M. zameldowany był jedynie na pobyt czasowy od dnia 4 stycznia 2007 r. do dnia 6 kwietnia 2007 r. Z pisma z Urzędu Miejskiego w M. z dnia 25 listopada 2011 r. znajdującego się w aktach niniejszej sprawy wynika zaś, że J. H. P. obecnie nie posiada aktualnego zameldowania w M. Co prawda ze złożonego w dniu 21 lutego 2012 r. przez J. H. P. oświadczenia wynika, że po opuszczeniu ośrodka zamierza powrócić do miejscowości M., jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z powyższego wynika, że to G. należy uznać za obecne miejsce zamieszkania J. P., ponieważ tam obecnie umiejscowione jest jego centrum życiowe. Zgodnie bowiem z art. 25 K.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ona przebywa z zamiarem stałego pobytu, o czym była już mowa powyżej, przy zobiektywizowane. Wobec tego o zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria mówić wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej. Stosując to kryterium należy uznać, iż ze względu na osobistą i materialną sytuację J. H. P. (oraz ze względu na fakt, że w Polsce nie ma on miejsca zamieszkania), zaś od 6 miesięcy przebywa w G., to ta miejscowość stanowi jego miejsce pobytu. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy uznać należy, że to G. jest miejscem zamieszkania J. H. P. Oznacza to, że Wójta Gminy G. uznać należy, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, za organ właściwy do rozpatrzenia sprawy przyznania prawa do świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych dla J. H. P. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.