I OW 8/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia del. NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą W., a Starostą P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy cofnięcia uprawnień A. S. do kierowania pojazdami oraz skierowania na badania lekarskie i badania psychologiczne, z powodu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwym postanawia: wskazać Starostę P. jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Starosta W. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą W., a Starostą P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy cofnięcia uprawnień A. S. do kierowania pojazdami oraz skierowania na badania lekarskie i badania psychologiczne, z powodu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwym. W uzasadnieniu organ wskazał, że Sąd Rejonowy w P., wyrokiem z dnia [...] października 2016 r. sygn. akt [...] po rozpatrzeniu sprawy A. S. oskarżonego o to, że w dniu 17 czerwca 2016 r. ok. godziny 23:00 na drodze nr [...],[...]km w gm. P., prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny - samochód osobowy marki [...]nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości, uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, nadto (w pkt IV wyroku), na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu karnego, orzekł wobec oskarżanego środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym. Powyższe stanowi podstawę do wydania decyzji określonej w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit a, art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.). Właściwość organu w ww. sprawach uregulowana została w art. 10 ust. 1 powołanej ustawy w związku z art. 21 § 1 pkt 3 K.p.a. W ocenie wnioskodawcy właściwość organu należy zatem ustalić według miejsca zamieszkania strony, a nie według miejsca zameldowania. Starosta W. podał, że odpis ww. wyroku dnia 12 października 2016 r. doręczony został na adres skazanego: N. [...],[...] S. Sąd poczynił więc własne ustalenia na okoliczność miejsca zamieszkania strony. Jednocześnie Starosta W. podjął próbę doręczenia wezwania A. S. na oba adresy (zamieszkania i zameldowania), jednak przesyłka odebrana została pod ww. adresem, będącym miejscem zamieszkania. Tym samym organem właściwym w tej sprawie jest Starosta P. W odpowiedzi na wniosek Starosta P. wyjaśnił, że podstawą przekazania sprawy do Starosty W. były informacje powzięte w drodze teletransmisji w Europejskiej Sieci Praw Jazdy (system EUCARIS), że organem, który wydał prawo jazdy A. S. był Starosta W., jak również potwierdzenia tej informacji przez pracownika Starostwa Powiatowego w W., a także na podstawie informacji z bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, potwierdzającej adres stałego zameldowania, tj. W. [...],[...] W. Starosta uznał, że istnieje domniemanie, że osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania w miejscowości, w której jest zameldowana na okres stały lub czasowy, a zatem w jego ocenie miejscem, w którym przebywa A. S. jest W., gm. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sądy administracyjne rozpoznają – na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a. – spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór kompetencyjny (także o właściwość), o którym mowa w art. 4 P.p.s.a. należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W tej sprawie sprawie do negatywnego sporu o właściwość, gdyż żaden ze wskazanych wyżej organów nie uważa się za właściwy w sprawie. Zgodnie z regulacją zawartą w przepisie art. 15 § 1 pkt 4 k.p.a., właściwy w tych sprawach jest Naczelny Sąd Administracyjny. Z dniem 19 stycznia 2013 r. w związku z unormowaniami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151) nastąpiła zmiana stanu prawnego w zakresie kompetencji organów do wydawania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości. Od tego czasu organem właściwym do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy zarówno na badania lekarskie, jak i na badania psychologiczne jest starosta (art. 99 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami). Z kolei przepis art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ogólnie stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Obecnie obowiązujące przepisy nie wskazują zatem sposobu ustalania właściwości miejscowej starosty właściwego do rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że zastosowanie znajdą zasady przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 21 K.p.a.). W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę przepisy art. 21 § 1 pkt 3 lub § 2 k.p.a., które stanowią, że właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron, a jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej w sposób wskazany w § 1, sprawa należy do organu właściwego dla miejsca, w którym nastąpiło zdarzenie powodujące wszczęcie postępowania, albo w razie braku ustalenia takiego miejsca - do organu właściwego dla obszaru dzielnicy Ś. w [...] W. Dla określenia właściwości organów nie mają przy tym znaczenia inne okoliczności, takie jak adres podany przez stronę dla doręczeń, czy określenie organu właściwego przez jednostkę inicjującą postępowanie administracyjne (w tym wypadku przez Sąd Rejonowy w P.). Powszechnie przyjmuje się, że kluczowe znaczenie ma miejsce zamieszkania, a nie zameldowania strony. Zameldowanie bowiem nie dowodzi jeszcze zamieszkiwania w danej miejscowości, a tym samym adres zameldowania nie przesądza jeszcze o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. Ze względu na brak regulacji w prawie administracyjnym, miejsce zamieszkania strony będącej osobą fizyczną należy oceniać na podstawie przepisów prawa cywilnego - Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z brzmieniem art. 25 Kodeksu cywilnego, jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Innymi słowy - miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. W tej materii mogą decydować różnorakie okoliczności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpatrywanej sprawie przyjąć należy, że A. S. zamieszkuje w m. N. [...],[...] S.. Po pierwsze wynika to z zawiadomienia o przekazaniu z dnia 3 listopada 2016 r., w którym Starosta P. jednoznacznie wskazuje miejsce zamieszkania zainteresowanego, uznając jednak, że właściwość organu należy ustalić według miejsca zameldowania. Po drugie, korespondencja kierowana do strony przez Starostę W. na adres: N. [...],[...] S., została skutecznie doręczona - odbiór pokwitowała osoba podająca się za tzw. dorosłego domownika. Z kolei przesyłka kierowana na adres zameldowania tj. W. [...],[...] W. wróciła do nadawcy jako dwukrotnie awizowana, z adnotację poczty "nie podjęto w terminie". Powyższe prowadzi do wniosku, że organem właściwym w sprawie jest Starosta P. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.