I OW 86/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Suwałk o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałk a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej przyznania zasiłku z ubezpieczeniem zdrowotnym wskazać Prezydenta Miasta Suwałk jako organ właściwy w sprawie. Pismem z dnia 16 kwietnia 2019 r. Prezydent Miasta Suwałk wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy poprzez wskazanie Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy jako organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej przyznania zasiłku stałego z ubezpieczeniem zdrowotnym. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że w dniu 13 lutego 2019 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Suwałkach, zwanego dalej: "MOPR", wpłynął z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Mokotów m. st. Warszawy", zwanego dalej: "OPS Mokotów", wywiad środowiskowy cz. I wraz z wnioskiem P.P., dotyczący udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego. Zawiadomieniem z dnia 7 marca 2019 r. MOPR przekazał według właściwości wniosek strony do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów w Warszawie, który zawiadomieniem z dnia 20 marca 2019 r. zwrócił dokumenty MOPR i ustalił, że nie jest gminą właściwą do wydania decyzji przyznającej zasiłek stały. MOPR w dniu 26 marca 2019 r. przekazał wg właściwości wniosek P.P. do OPS Mokotów, który zawiadomieniem z dnia 5 kwietnia 2019 r. zwrócił dokumenty i ustalił, że nie jest gminą właściwą do wydania decyzji przyznającej zasiłek stały. MOPR ustalił, iż Miasto Suwałki nie było i nie jest centrum życiowym P.P., nie jest miejscem koncentracji jego interesów, spraw osobistych i majątkowych. P.P. był zameldowany na [...] w Suwałkach do 2005 r. a obecnie mieszkająca w tym mieszkaniu rodzina nie zna takiej osoby. Ze złożonego przez niego pisma z dnia 27 lutego 2019 r. wynika, że na terenie Warszawy przebywał od września 1982 roku (od 1995 roku głównie w dzielnicy Ursynów) i od tego czasu nie przebywał na Suwałkach. P.P. przebywał w Warszawie z zamiarem stałego pobytu a miejscowość ta stanowi centrum jego spraw życiowych. Od listopada 2017 r. zwracał się o pomoc do Ośrodka Pomocy Społecznej w Warszawie a od 6 grudnia 2018 r. hospitalizowany jest w Klinice Neurologii CSK MSWiA w Warszawie. MOPR wskazał na art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1508 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s." i podniósł, iż właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie oraz wskazał na art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz.1025 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.c." i podniósł, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Zdaniem MOPS na konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy - przebywanie w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu wskazujący, że dla danej osoby miejscowość ta stanowi centrum jej spraw życiowych. Zatem MOPR stwierdził, że Miasto Suwałki nie było i nie jest centrum życiowym P.P. a opisana sytuacja pozwala uznać, iż Miasto Warszawa jest głównym ośrodkiem działalności osoby ubiegającej się o świadczenie. Tym samym w ocenie MOPR, organem właściwym do rozpoznania wniosku jest OPS Mokotów. W odpowiedzi na powyższy wniosek OPS Mokotów wniósł o wskazanie, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest MOPR w Suwałkach. Podniesiono, że P.P. nie ma miejsca zamieszkania w Warszawie i faktycznie jest osobą bezdomną, zaś zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się w przypadku osoby bezdomnej według ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W ocenie OPS Mokotów bezsporne jest, że ostatnim miejscem zameldowania ubiegającego się o świadczenie były Suwałki. Wskazano również, że jak wynika z dokumentacji, MOPR dotychczas podzielał status w/w osoby jako osoby bezdomnej, ponieważ wypłacał jej zasiłek stały. Jednocześnie oświadczono, że P.P. nigdy nie korzystał z żadnych form wsparcia OPS Mokotów a pobyt w aktualnym miejscu ma jedynie charakter okresowy ze względu na ograniczony czas hospitalizacji do czasu umieszczenia w domu pomocy społecznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 130 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny, jak stanowi art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", przy czym zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego. Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Suwałk a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji dotyczącej przyznania zasiłku stałego z ubezpieczeniem zdrowotnym. Wniosek jest dopuszczalny, gdyż w/w organy nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do treści art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. W świetle art. 6 pkt 8 u.p.s., osoba bezdomna oznacza osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i nie zameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę nie zamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W sprawie jest bezsporne, że P.P. jest osobą bezdomną. Był on ostatnio zameldowany na pobyt stały w Suwałkach przy ul. [...], zaś ostatnim miejscem pobytu był lokal znajomego w Warszawie przy ul. [...] (Dzielnica Ursynów m. st. Warszawy), do którego zgodnie z oświadczeniem P.P. z 6 lutego 2019 r. brak jest możliwości powrotu. Nie zamieszkuje zatem w lokalu mieszkalnym. Zgodnie z ww. przepisami i ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem w przypadku osoby bezdomnej nie ma mowy o miejscu zamieszkania. Tym samym nie bada się jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się jej status i gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2007 r., I OW 109/06, z 4 lipca 2008 r., I OW 30/08, z 30 grudnia 2015, I OW 208/15 i z 19 kwietnia 2017 r., I OW 256/16). Dlatego o bezdomności nie świadczy posiadanie lub brak tytułu do własnego mieszkania, lecz kryteria przyjęte w art.6 pkt 8 u.p.s. W związku z faktem, że niekwestionowanym przez organy ostatnim miejscem zameldowania na pobyt stały wnioskodawcy jest ul. [...] w Suwałkach, organem właściwym do rozpoznania jego wniosku o udzielenie pomocy w formie zasiłku stałego jest Prezydent Miasta Suwałk. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.