I OW 9/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta T. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta T. a Prezydentem Miasta C. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. S. o rozłożenie na raty zadłużenia orzeczonego na podstawie decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Prezydentowi Miasta T. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego cały uiszczony wpis w kwocie100 (sto) złotych. Prezydent Miasta T. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta C. w sprawie rozpatrzenia wniosku P. S. w zakresie rozłożenia na raty zadłużenia powstałego na skutek wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, poprzez wskazanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał na następujący stan sprawy: Prezydent Miasta C., w imieniu którego działa zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., Nr [...], przekazał do wnioskodawcy podanie wniesione przez P. S., zamieszkałego w T. przy ul. B. W. w części dotyczącej jego prośby o rozłożenie na raty spłaty należności do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jako do organu właściwego do załatwienia sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] września 2011 r., [...], stwierdziło nieważność powyższego postanowienia z powodu braku podstawy prawnej do jego wydania. Ponadto organ zalecił Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w C. rozważenie, kto jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku P. S., po wcześniejszym precyzyjnym ustaleniu zakresu jego wniosku. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., pismem z dnia 29 września 2011 r. przekazał Prezydentowi Miasta T. podanie P. S. w części dotyczącej rozłożenia na raty kwoty należności do zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, celem rozpatrzenia. Prezydent Miasta T. w piśmie z dnia 7 listopada 2011 r. podniósł, iż przekazanie sprawy nastąpiło z obrazą art. 65 § 1 oraz art. 66 § 3 k.p.a. w związku z przepisami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wskazał, że ani przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ani przepisy uchylonej ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej nie dopuszczają możliwości rozłożenia na raty przedmiotowego zadłużenia. Organ nie zgodził się również z rozumowaniem przyjętym przez Prezydenta Miasta C., że w postępowaniu administracyjnym zastosowanie miała zasada a maiori ad minus. W prawie administracyjnym należy bowiem kierować się zasadą "dozwolone jest to co prawo wyraźnie przewiduje". Ponadto wskazano, że z konstrukcji przepisu art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika jednoznacznie, że ustawodawca uregulował kwestię rozłożenia na raty jedynie zadłużenia z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czego wyrazem jest treść ust. 2 tegoż przepisu. Gdyby natomiast, ustawodawca chciał dopuścić możliwość rozłożenia na raty zadłużenia z tytułu wypłaty zaliczki alimentacyjnej, zawarłby taką samą dyspozycję w ust. 1 tego artykułu. Wskazano, że ustawa o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej również nie zawierała możliwości rozłożenia na raty przedmiotowego zadłużenia. W odpowiedzi na wniosek, Prezydent Miasta C. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta T., jako organu właściwego w sprawie oraz o zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że żaden obowiązujący przepis prawa nie wskazuje na możliwość rozłożenia dłużnikowi alimentacyjnemu na raty należności z tytułu wypłaconych wierzycielce zaliczek alimentacyjnych, lecz bezspornym faktem wynikającym z zasad postępowania administracyjnego jest także konieczność rozpatrzenia podania P. S. o rozłożenie na raty wskazanych przez niego kwot. Organ zauważył, że z analizy przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, iż wszelkich form ulgi w spłacie dotyczących świadczeń zaliczki alimentacyjnej udziela organ właściwy dłużnika. Wobec tego, zdaniem organu, skoro organ właściwy dłużnika ma możliwość na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów umorzenia kwot zaliczek alimentacyjnych po spełnieniu przez dłużnika alimentacyjnego określonych przesłanek, może także przy założeniu, iż ustawodawca jest racjonalny, rozłożyć te należności na raty. Wskazano, że skoro z pisma strony postępowania nie wynika, czy rozłożenie na raty zaliczki alimentacyjnej ma nastąpić w oparciu o skuteczność egzekucji przez określony czas trwania postępowania egzekucyjnego, czy ze względu na wyjątkowo trudną sytuację strony postępowania, organ właściwy wierzyciela rozpoznał sprawę w oparciu o swoją właściwość wydając stosowną decyzję, a w zakresie nierozpoznanym – zastrzeżonym w przekonaniu organu właściwego wierzyciela do właściwości organu właściwego dłużnika przekazał pismo do rozpoznania przez Prezydenta Miasta T. W przekonaniu Prezydenta Miasta C. decyzję w niniejszej sprawie winien wydać organ właściwy do orzekania w sprawach udzielania ulg w spłacie zadłużenia z tytułu zaliczek alimentacyjnych, to jest organ właściwy dłużnika, czyli w tym wypadku Prezydent Miasta T. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do rozstrzygania sporów kompetencyjnych. Spór taki powstaje w razie rozbieżności poglądów co do zakresu działania poszczególnych organów administracji publicznej i może przybrać postać bądź sporu negatywnego, gdy żaden z organów uczestniczących w sporze nie uznaje swojej właściwości w sprawie, bądź sporu pozytywnego, gdy wszystkie organy uczestniczące w sporze uznają swoją właściwość. W obu przypadkach spór kompetencyjny może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu. Jednak przed rozważeniem, czy wskazane organy są właściwe w sprawie, w pierwszej kolejności należy ocenić dopuszczalność przedmiotowego wniosku. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest bowiem możliwe tylko wtedy, gdy wniosek ten jest dopuszczalny. Dopuszczalność ta jest oceniana w świetle pozytywnego wymogu sformułowanego w art. 64 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz braku negatywnych przesłanek dopuszczalności określonych w art. 58 § 1 i 2 tej ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2005 r., sygn. akt II OW 25/05, ONSA i WSA 2006/1/5). W niniejszej sprawie – jak wynika z jej akt – Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. orzekł o rozłożeniu na raty orzeczonej na podstawie decyzji z dnia 12 lutego 2010 r. pozostałej do zwrotu kwoty 889,22 zł z ustawowymi odsetkami. Oznacza to, że wydając decyzję w sprawie organ ten uznał się za właściwy w sprawie, a to z kolei oznacza, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego jest niedopuszczalny. Jak bowiem wynika z akt niniejszej sprawy, P. S. w swoim podaniu z dnia 21 lutego 2011 r., doprecyzowanym pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r., wnosił do organu o rozłożenie na raty zadłużenia alimentacyjnego, którego wysokość została określona w sprawie nr [...], a następnie Prezydent Miasta C. decyzją z dnia 17 sierpnia 2011 r. orzekł o rozłożeniu na raty tej należności. Mając powyższe na uwadze, uznając wniosek Prezydenta Miasta T. za niedopuszczalny, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 64 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 wskazanej wyżej ustawy.