I OW 92/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Burmistrza Miasta [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta [...] a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy wynikającej z Postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2018r. nr [...] postanawia: wskazać Burmistrza Miasta [...] jako organ właściwy w sprawie. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta Nowa Ruda, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta Nowa Ruda a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Wałbrzychu, przez wskazanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jako organu właściwego do załatwienia sprawy wynikającej z postanowienia Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2018r. nr [...]. Wniesiono o zwrot od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania. We wniosku wskazano na następujący stan faktyczny sprawy: W dniu 16 marca 2018r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie wpłynęło postanowienie Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...], w którym to postanowieniu Wojewoda ustalił, że w sprawie A. K. zam., ul. [...], [...] Nowa Ruda mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 marca 2017 r. do dnia 30 września 2017 r. względem wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017. W celu ustalenia uprawnień do świadczeń Wojewoda wezwał do przesłania decyzji uchylającej prawo do świadczeń wychowawczych od dnia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wskazano, że w niniejszej sprawie Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie wydał na wniosek A. K. decyzję z dnia [...] maja 2016r., nr [...], przyznającą świadczenia w formie świadczenia wychowawczego, przyznanego na M. K., w kwocie 500zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. i świadczenia wychowawcze, przyznanego na M. K., w kwocie 500zł miesięcznie, na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. Następnie organ postanowieniem z dnia 17 listopada 2017r. wznowił z urzędu postępowanie zakończone wskazaną wyżej decyzją. W wyniku wznowienia Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie wydał decyzję z dnia [...] grudnia 2017r. nr [...], w której w pkt I uchylił w całości decyzję ostateczną nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego A. K. na rzecz dzieci: M. K. i M. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 30 września 2017r. i w pkt II przyznał A. K. świadczenie wychowawcze na rzecz drugiego dziecka, tj. M. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 28 lutego 2017 r. oraz w pkt III odmówił przyznania świadczenia wychowawczego A. K. wnioskowanego na rzecz pierwszego dziecka, M. K., na okres od dna 1 kwietnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r. Od przedmiotowej decyzji A. K. złożyła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu wydało decyzję z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], w której uchyliło zaskarżoną decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie w pkt II i III oraz orzekło o przyznaniu A. K. świadczenia wychowawczego na dziecko M. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016r. do dnia 30 września 2017 r. i jednocześnie odmówiło przyznania świadczenia wychowawczego A. K. wnioskowanego na dziecko M. K. na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskujący organ wskazał, że w sytuacji, gdy decyzja organu I instancji została uchylona przez organ II instancji, który następnie orzekł co do istoty sprawy, to organem właściwym do wydania decyzji uchylającej prawo do świadczeń wychowawczych od dnia zaistnienia koordynacji systemów zabezpieczeń, zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie – będzie organ II instancji. W związku z powyższym Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie przekazał postanowienie Wojewody nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiadomieniem nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu pismem z dnia 11 kwietnia 2018 r. wskazało, że brak jest podstaw prawnych do wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia przez Kolegium. Zdaniem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowej Rudzie stanowisko takie jest niewłaściwe. Burmistrz Miasta Nowa Ruda nie jest bowiem właściwy do wydania orzeczenia w sprawie, która zakończona jest decyzją ostateczną wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu wniosło o oddalenie wniosku. Wskazano, że właściwy do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze w sytuacji gdy wojewoda ustali, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w trybie art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jest odpowiednio: wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Tym samym Kolegium Odwoławcze uznało, że, jako organ II instancji, nie jest właściwe do wydania orzeczenia w sprawie. Organem właściwym do uchylenia decyzji jest Burmistrz Miasta Nowa Ruda. Wskazano, że decyzja Kolegium z dnia [...] stycznia 2018 r. wydana została w trybie odwoławczym i w chwili obecnej jest przedmiotem skargi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W świetle powyższego Kolegium wniosło o odrzucenie wniosku Burmistrza Miasta Nowej Rudy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, powołując się na brak podstaw do ustalenia swej właściwości (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, o których mowa w art.4 p.p.s.a. objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Stosownie do art.163 k.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Według przytoczonego przepisu właściwym do uchylenia decyzji jest – co do zasady – organ, który ją wydał. Jednakże przepisy szczególne mogą regulować odmiennie kwestię uchylania decyzji ostatecznych. Takie szczególne regulacje zawarte są w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r., poz.1851). Zgodnie z art.16 ust. 2 tej ustawy, w przypadku przebywania osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 – czyli matki, ojca, opiekuna faktycznego dziecka albo opiekuna prawnego dziecka – lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1 (w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego), organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W takim przypadku, w myśl art. 16 ust. 4 powołanej ustawy, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Natomiast w myśl art. 16 ust. 6 tej ustawy, w przypadku gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Według art. 2 pkt 11 omawianej ustawy " ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym – oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenie wychowawcze." W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. Wojewoda Śląski ustalił, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Wobec tego zwrócił się – w myśl wskazanych wyżej przepisów – do "właściwego organu" o uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając na uwadze brzmienie powołanego wyżej art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, takim "właściwym organem", o którym mowa w art. 16 ust. 6 w/w ustawy jest w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta Nowa Ruda. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zasądzenia kosztów postępowania w sprawach z wniosku o rozstrzygnięcie sporów o właściwość, czy też sporów kompetencyjnych.