I OW 97/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. WSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gołdapi o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gołdapi a Wójtem Gminy w Czerwonaku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku G.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy Czerwonak jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Gołdapi działający z upoważnienia Burmistrza Gołdapi wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gołdapi a Wójtem Gminy Czerwonak w sprawie wniosku G.P. (dalej, jako: "wnioskodawczyni") o skierowanie do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że z dokumentów sprawy wynika, że aktualnym miejscem zamieszkania G. P. jest m. K. Wnioskodawczyni zamieszkuje u córki H. L. i pozostaje tam z zamiarem stałego pobytu. Miejscowość K. jest głównym ośrodkiem działalności wnioskodawczyni. Świadczy o tym fakt pozostawania w lokalu mieszkalnym córki, korzystanie z lekarza rodzinnego [...] oraz fakt złożenia wniosku o pomoc w formie skierowania do Domu Pomocy Społecznej w Łężeczkach. W ocenie Dyrektora OPS w Gołdapi, wnioskodawczyni przeniosła swoje centrum życiowe poza Gminę Gołdap, gdzie jest na stałe zameldowana. Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163) organem właściwym do rozpoznania wniosku G.P. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest, zatem Wójt Gminy Czerwonak. W odpowiedzi na wniosek, Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czerwonaku działający z upoważnienia Wójta Gminy Czerwonak wskazał, że wnioskodawczyni w m. K. przebywa od 2 lat, a swoją sytuację uznaje za przejściową i jest to jej pobyt czasowy. Zamieszkała u córki wyłącznie z powodu złego stanu zdrowia i konieczności leczenia się pod opieką rodziny, bo nie radziła sobie samodzielnie w swoim miejscu zamieszkania. Córka od 20 lat jeździła do matki zabezpieczyć jej opiekę i leczenie w miejscu zamieszkania, jednakże pogarszający stanu zdrowia wnioskodawczyni wymusił na rodzinie podjęcie decyzji o jej czasowym pobycie u córki. Obecny stan zdrowia wnioskodawczyni wymaga pomocy całodobowej, a córka nie jest w stanie sprostać temu zadaniu. Z tych względów, zdaniem Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Czerwonaku, organem właściwym do rozpoznania wniosku G. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Burmistrz Gołdapi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej w skrócie: "P.p.s.a", Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 P.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie, spór zainicjowany wnioskiem ma charakter negatywnego sporu o właściwość, albowiem oba organy uznają się za niewłaściwe miejscowo do rozpoznania wniosku G. P. o skierowanie do domu pomocy społecznej. Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tej ustawy, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle cytowanego przepisu o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). W przypadku natomiast osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (art. 101 ust. 2). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania, tj. w m. G. Należało, zatem rozważyć, czy G.P. jest osobą posiadającą miejsce zamieszkania, czy też jest osobą bezdomną. Stosownie do art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej za osobę bezdomną należy rozumieć osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Powołany przepis przewiduje, zatem dwa odrębne stany faktyczne pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania, drugi dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować kumulatywnie (łącznie). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) pod pojęciem "lokal mieszkalny" należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, a także lokal będący pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki; nie jest w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych. G.P. z uwagi na wiek i stan zdrowia nie mogła samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego w miejscu stałego zameldowania. Od 2 lat zamieszkuje u córki w m. K., gdzie oczekuje na skierowanie w domu pomocy społecznej, albowiem potrzebuje stałej, całodobowej opieki. Córka wraz ze swoją rodziną nie jest w stanie sprostać temu zadaniu. Skoro obecnie G. P. korzysta ze wsparcia udzielonego jej przez córkę w postaci zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w m. K., to ta miejscowość stanowi, zatem centrum aktywności życiowej osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej (art. 25 ustawy Kodeks cywilny), a wnioskodawczyni nie można uznać za osobę bezdomną. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku i wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 59 ust 1 ustawy o pomocy społecznej jest Wójt Gminy Czerwonak. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Wójta Gminy Czerwonak.