I OZ 1057/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 541/14 odmawiające M.H. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 541/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 260 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.H. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Sądu skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej i rodzinnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Sąd I instancji wskazał, że istnieją rozbieżności pomiędzy oświadczeniami skarżącej złożonymi na urzędowym formularzu w sprawie niniejszej a danymi z formularza PPF złożonego w sprawie III SA/Lu 533/14, które zostało sporządzone w dniu 12 sierpnia 2014 r., (tj. dwa dni po dacie wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej). Przy czym obydwa formularze podpisała ta sama osoba. Nie można zatem przyjąć za wiarygodne informacji na temat stanu rodzinnego i kosztów utrzymania rodziny podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w sprawie niniejszej, skoro są one sprzeczne z informacjami zawartymi w urzędowym formularzu złożonym zaledwie dwa dni później. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie ujawniła, że jej mąż jest właścicielem nieruchomości rolnej. Podała wręcz, że mąż nie posiada żadnego majątku. W świetle takich okoliczności Sąd Wojewódzki uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy powinno odzwierciedlać aktualny i rzeczywisty stan rodzinny i materialny osoby wnioskującej o udzielenie prawa pomocy i nie powinno pozostawać w sprzeczności z innymi dokumentami i oświadczeniami złożonymi w tym samym okresie w innych sprawach. Natomiast skarżąca wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności przedstawiła niepełne i sprzeczne informacje odnośnie stanu majątkowego i rodzinnego, co nie pozwala uznać, że wykazano przesłanki przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. H. wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest badanie zgodności z prawem wyłącznie zaskarżonego postanowienia WSA w Lublinie z dnia 24 września 2014 r. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Przy czym konieczne jest, żeby oświadczenia strony dotyczące jej sytuacji majątkowej były rzetelne i kompletne. Tymczasem w niniejszej sprawie, co prawidłowo wskazał Sąd I instancji, takiej rzetelności brak. Skarżąca bowiem przedstawiła tylko te informacje, które mają świadczyć o braku możliwości poniesienia przez nią kosztów niniejszego postępowania, pominęła zaś informacje, które mogłyby przemawiać za brakiem uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać w tym miejscu należy w ślad za Sądem I instancji, że analiza oświadczenia skarżącej złożonego w przedmiotowej sprawie i oświadczenia jej męża złożonego w sprawie III SA/Lu 533/14 oraz dokumentów z akt sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) wskazuje, że podawane informacje na temat stanu rodzinnego, kosztów utrzymania koniecznego rodziny, a także stanu majątkowego są niepełne i sprzeczne. Z uzasadnienia wniosku PPF sporządzonego dnia 12 sierpnia 2014 r., złożonego w sprawie III SA/Lu 533/14 przez męża skarżącej wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą i jej mężem pozostaje córka [...], której opłacają studia w W. i ponoszą jej koszty utrzymania. Natomiast z wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie wynika, że skarżąca mieszka i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z mężem. Wskazać ponadto należy, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym w przedmiotowej sprawie skarżąca nie ujawniła, że jej mąż jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. (3.7782 ha przel.) oraz 0,0528 ha fiz. lasu, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy I SA/Lu 455/14 (akta administracyjne) decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku, w części dotyczącej majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca podała, że mąż nie posiada żadnego majątku, co stoi w ewidentnej sprzeczności ze stanem faktycznym. Skarżąca nawet w zażaleniu nie wyjaśniła przyczyn powyżej wskazanych sprzeczności. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy za Sądem I instancji, że przedłożone przez skarżącą informacje są niekompletne, a ona sama składając sprzeczne oświadczenia utraciła wiarygodność. W tym stanie rzeczy, skoro skarżąca nie współpracuje z Sądem celem wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej, a wręcz usiłuje wprowadzić Sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej przedstawiając pełne rozbieżności informacje co do okoliczności, które mogą wskazywać na dysponowanie przez niego określonymi środkami finansowymi, to nie można uznać, że powyższe uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Z uwagi na opisane wyżej działania skarżącej niemożliwe jest ustalenie, jak naprawdę wygląda jej sytuacja majątkowa. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżone postanowienie Sądu I instancji odpowiada zatem prawu. Na marginesie należy tylko wskazać, że skarżąca podnosi jedynie w zażaleniu zarzuty do czynności wykonywanych przez referendarza, którego postanowienie na skutek wniesionego sprzeciwu utraciło moc a Sąd sprawę w kwestii przyznania prawa pomocy rozpoznał na nowo i oddalił wniosek z przyczyn niemających związku z czynnościami referendarza. Zatem podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły wpłynąć na ocenę zaskarżonego postanowienia. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.