I OZ 1063/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 287/17 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 287/17, odmówił wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 9 grudnia 2016 r. nr [...]w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń. Sąd I instancji wskazał, że sąd może na wniosek skarżącego orzec o udzieleniu ochrony tymczasowej, ale tylko wówczas jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przy czym chodzi tu o szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Uprawdopodobnienie tych okoliczności spoczywa na stronie wnioskującej. Następnie Sąd I instancji zauważył, że zarówno decyzje wydane przez Kolegium o odmowie stwierdzenia nieważności, jak i decyzja Prezydenta Miasta Stalowej Woli wydana w sprawie nienależnie pobranych świadczeń nie nadają się do wstrzymania ich wykonania, gdyż nie generują obowiązku konkretnego zachowania się (działania, zaniechania) jej adresata. Decyzje te nie nakładają na skarżącą żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Ustalenie przez organ wysokości nienależnie pobranych świadczeń jest w istocie stwierdzeniem pewnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji. Natomiast wykonaniem w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. nie jest z pewnością możliwość przyszłego orzeczenia przez organ o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Tym samym rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie skutkuje dla skarżącej niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. podlega dopiero odrębna decyzja o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła W.K., domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, w sposób wyczerpujący zostały wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. i są to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie wykonania określonego aktu ciąży na stronie składającej wniosek w trybie powołanego przepisu, zaś rzeczą Sądu jest zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają - lub nie - za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Jednak w pierwszej kolejności analiza tych przesłanek powinna zostać poprzedzona ustaleniem, czy możliwym jest w ogóle wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co przede wszystkim zależy od charakteru prawnego aktu, którego rozpoznawany wniosek dotyczy. Przedmiotem ochrony tymczasowej mogą być takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 295). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy przy tym rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Słusznie uznał Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie objęta skargą i wnioskiem o wstrzymanie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie nienależnie pobranych świadczeń do takich aktów nie należy. Jej odmowny charakter nie rodzi bowiem żadnych skutków prawnych ani dla adresata decyzji, którą badano w postępowaniu nieważnościowym, ani stron niniejszego postępowania nadzwyczajnego. Źródło praw i obowiązków podlegających wykonaniu stanowi natomiast ostateczna decyzja Prezydenta Miasta Stalowej Woli z dnia 1 czerwca 2015 r. w sprawie o ustalenie, że wypłacone skarżącej świadczenia są nienależnie pobranymi świadczeniami, a nie decyzja odmawiająca stwierdzenia jej nieważności. Decyzja Prezydenta Miasta Stalowej Woli nie była jednak przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania. Z tych przyczyn podnoszone zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i w zażaleniu argumenty uzasadniające zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.