I OZ 1083/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania starosty oraz zażalenia Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasów Państwowych Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1677/11 odmawiające wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w sprawie ze skargi Prezydenta Miasta P. wykonującego zadania starosty na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty, pismem z dnia 17 sierpnia 2011 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...], stanowiącej własność nominalną J. K. oraz stwierdzającą nieważność decyzji w części orzekającej o wykonaniu wywłaszczenia. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że istnieje realna możliwość wyrządzenia znacznej szkody w majątku Skarbu Państwa w ten sposób, iż wnioskodawca stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej może jeszcze przed zakończeniem postępowania sądowadministracyjnego, przenieść na osobę trzecią prawo własności nieruchomości objętej wskazaną decyzją. Postanowieniem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1677/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdzając, że z przedstawionych przez skarżącego argumentów oraz z analizy akt nie wynika, iż w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na to postanowienie zażalenia złożyli Prezydent Miasta P. wykonujący zadania starosty oraz uczestnik postępowania: Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w P., wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W obu zażaleniach powtórzono argumentację zawartą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz podniesiono, że zaskarżona decyzja może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi Sąd może – na wniosek skarżącego – wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 wskazanej wyżej ustawy, przy czym katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty. Podkreślenia wymaga także, iż na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia, Sąd nie bada zasadności samej skargi. Przesłanką wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, przy czym ustalenie, czy grożąca szkoda jest szkodą znaczną jest możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi być także rozważana z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż skarżący "nie wykazał" przesłanek określonych w art. 61 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zauważyć bowiem należy, że w przepisie tym nie zawarto wyrażenia "jeżeli strona wykaże", zatem wnioskodawca nie jest zobowiązany do udowodnienia, iż ewentualne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w istocie będzie miało miejsce. Wnioskodawca wnosząc o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu powinien jedynie uprawdopodobnić, że na skutek jego wykonania takie konsekwencje mogą nastąpić, wskazując okoliczności uzasadniające powyższe przypuszczenie. W niniejszej sprawie uznać należy, że zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również w złożonych zażaleniach zostało wskazane, że konieczność jego złożenia wynika z obawy wyrządzenia znacznej szkody w majątku, której skutki byłyby trudne do odwrócenia w przypadku niewstrzymania wykonania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wywłaszczeniowej. Należy stwierdzić, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinien uwzględniać wszystkie okoliczności nawet te nie podniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku bowiem stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności, jeszcze przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej. Zwłaszcza, że decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, który to wpis ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Oznacza to, że zbycie nieruchomości przez osobę aktualnie ujawnioną w księdze wieczystej jako jej właściciel może doprowadzić do sytuacji, której skutki będą trudne do odwrócenia, mając na względzie na przykład charakter instytucji rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, która bezwzględnie przyjmuje przewagę stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej nad stanem rzeczywistym. Istnieje zatem realna możliwość zbycia nieruchomości przez właściciela, który nie został jeszcze ujawniony w księdze wieczystej, zaś organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności wyczerpujące przesłanki określone w art. 61 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkujące wstrzymaniem zaskarżonej decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 oraz art. 61 § 3 w związku z art. 193 wskazanej ustawy postanowił, jak w sentencji.