I OZ 1154/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 76/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M.J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika, że skarżący uzyskuje wraz z małżonką dochód w kwocie 5158,49 zł, jednakże ich dochody częściowo zajęte są z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej, zaś po dokonaniu potrąceń na ten cel pozostaje im do dyspozycji kwota 3060,22 zł. Ponadto skarżący ponosi znaczne obciążenia z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych oraz kosztów utrzymania domu. Skarżący i jego małżonka korzystają także z pomocy dorosłego syna, który wspomaga ich finansowo. Zdaniem Sądu przedstawiona sytuacja finansowa, majątkowa i rodzinna skarżącego jest niejasna i nie pozwala na przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Sąd podkreślił, że same tylko raty kredytów przekraczają dochód pozostający w dyspozycji skarżącego i jego żony po dokonaniu potrąceń z tytułu egzekucji komorniczej. Ponadto skarżący nie wyjaśnił statusu prawnego nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza jego żony, nie wskazał też jaka nieruchomość była przedmiotem darowizny na rzecz syna, który wskazuje ten sam adres zamieszkania co skarżący. Sąd podniósł też, iż strona nie wykazała, aby uzyskana w lutym 2009 r. pożyczka w całości została rozdysponowana na pokrycie wcześniejszych zobowiązań. W ocenie Sądu I instancji skarżący, mimo wzywania go przez Sąd, nie wykazał, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a oświadczenia i dokumenty składane przez niego nie wykazywały pełnej sytuacji majątkowej, a nawet były sprzeczne ze sobą, a co za tym idzie nie zachodziły przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.J., domagając się uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż wbrew twierdzeniom Sądu przedstawił swoją sytuację materialną i finansową w sposób rzetelny i odpowiadający rzeczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że zarówno skarżący, jak i jego małżonka. uzyskują stały miesięczny dochód z tytułu świadczenia emerytalnego oraz prowadzonej działalności gospodarczej, w wysokości przekraczającej 5100 zł. Wprawdzie dochody te obciążone są z tytułu prowadzonej w stosunku do M.J. i M.J. egzekucji komorniczej, a skarżący ponosi także koszty związane z obowiązkiem regulowania zadłużenia wobec banków, jednakże nie można stwierdzić, aby skarżący był osobą, wobec której istnieje możliwość zastosowania zwolnienia od wszelkich kosztów wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący nie jest bowiem w żadnym przypadku osobą pozbawioną dochodów i znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, pozwalającej na przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie Sądu odwoławczego zasadnym było stanowisko Sądu I instancji, iż M.J. jest w stanie ponieść koszty postępowania, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z rawem, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.