I OZ 148/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2554/20 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Ministra Rozwoju z dnia 18 września 2020 r. nr DO.1.7614.370.2019.EK w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności części nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 26 października 2020 r. M.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju z 18 września 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 19 maja 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto Włocławek prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną – ul. [..], położonej w W., obręb [..], oznaczonej jako działka nr [..] o pow. 0,0073 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [..]. Wobec zwrotu korespondencji sądowej skierowanej do jednej z uczestniczek postępowania – R.K. – z adnotacją "adresat zmarł", zgodnie z pkt. 1. zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lipca 2021 r., zwrócono się do się do Urzędu Stanu Cywilnego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania zmarłej o nadesłanie zupełnego odpisu aktu zgonu ww. Stosownie zaś do pkt. 3. powyższego zarządzenia, wezwano P.K. do nadesłania, w terminie 14 dni, odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej lub też zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza po ww. zmarłej wraz z adresami zamieszkania spadkobierców (wezwanie doręczono mu w dniu 12 lipca 2021 r. – zpo k. 68 akt sąd.). W dniu 23 lipca 2021 r. do akt sprawy wpłynął odpis zupełny aktu zgonu uczestnika postępowania R.K., z którego wynika, że zmarła ona w dniu [..] listopada 2020 r. Pismem z 24 lipca 2021 r. (data nadania – 26 lipca 2021 r., data wpływu do Sądu – 29 lipca 2021 r.) P.K. poinformował, że nie posiada odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej, jak również zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego przez notariusza, ponieważ zmarła w dniu śmierci nie była współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości, gdyż mocą aktu notarialnego z 31 stycznia 2013 r. – umową darowizny P.K. i pozostali uczestnicy w sprawie przekazali swoje udziały uczestniczącej w sprawie H.K. Postanowieniem z 28 lipca 2021 r., I SA/Wa 2554/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nastąpiła śmierć uczestnika postępowania i tym samym w ocenie Sądu I instancji zaistniała więc przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowego do czasu ustalenia następców prawnych ww. zmarłej. Sąd I instancji podkreślił ponadto, że w niniejszej sprawie nie zachodzi także przesłanka z art. 124 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła uczestniczka postępowania K.S., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie postępowania. W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że Sąd I instancji nie uwzględnił wyjaśnień uczestnika postępowania – jedynego syna zmarłej uczestniczki postępowania, przesłanych w piśmie z 24 lipca 2021 r., wskazujących na okoliczności i brak możliwości wypełniania wymogów Sądu zawartych w piśmie z 7 lipca 2021 r., gdyż w dniu śmierci zmarła uczestniczka postępowania nie była współwłaścicielką nieruchomości w przedmiocie postępowania zgodnie z zapisem aktu notarialnego z 31 stycznia 2013 r. wskazanym w przesłanym piśmie. Przyjęta przez Sąd I instancji przesłanka do zawieszenia postępowania sądowego dla ustalenia prawnych następców zmarłej jest bezzasadna, gdyż z akt postępowania wynika, że uczestnik postępowania jest jedynym synem zmarłej i następcą prawnym, na potwierdzenie czego przesłano postanowienie spadkowe Sądu Rejonowego we Włocławku sygn. akt I Ns 691/95 po zmarłym J.K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu, którego przedmiot odnosi się do praw i obowiązków niezwiązanych ściśle z osobą zmarłego, w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Jednocześnie w myśl art. 12 p.p.s.a. za stronę postępowania sądowoadministracyjnego należy uważać także uczestnika postępowania. Stosownie do art. 33 § 1 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zmarła R.K., jako strona postępowania administracyjnego, do której skierowano zaskarżoną w sprawie decyzję, była uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego, a jej śmierć powoduje obligatoryjne zawieszenie postępowania. O byciu stroną postępowania administracyjnego decyduje wypełnienie przesłanek określonych w art. 28 k.p.a. Oznacza to, że stroną postępowania administracyjnego i zarazem uczestnikiem ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego jest również osoba niepodejmująca żadnych czynności w postępowaniu administracyjnym, ale której – w myśl art. 28 k.p.a. – interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie administracyjne bądź która żądała czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z akt sprawy wynika, że zmarła uczestniczka postępowania była jednym ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. Okoliczność ta oznacza, że jej interesu prawnego dotyczyło postępowanie administracyjne i tym samym z mocy prawa (art. 33 § 1 p.p.s.a.) była ona również uczestnikiem postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że śmierć uczestnika postępowania, do którego przez art. 12 p.p.s.a. ma zastosowanie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., obliguje sąd z urzędu do zawieszenia postępowania z chwilą uzyskania informacji o tym zdarzeniu. Niezastosowanie się do tego obowiązku powoduje nieważność postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 18 stycznia 2005 r., OSK 757/04; podobnie postanowienie NSA z 17 maja 2011 r., II OSK 847/10). Natomiast złożenie przez spadkobierców zmarłego oświadczenia, że nie chcą uczestniczyć w sprawie, może być podstawą wniosku strony o podjęcie postępowania w sprawie. Nie będzie miało natomiast wpływu na ocenę prawidłowo podjętego postanowienia o zawieszeniu postępowania przez wojewódzki sąd administracyjny (postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., OZ 901/04). W odniesieniu natomiast do argumentacji podniesionej w zażaleniu i załączonego do niego postanowienia spadkowego Sądu Rejonowego we Włocławku z 15 września 1995 r. sygn. akt I Ns 691/95, z którego wynika, że spadek po J.K. nabyli jego żona R.K. i syn P.K., wyjaśnić należy, że dokumentem potwierdzającym, kto jest spadkobiercą zmarłej strony postępowania sądowoadministracyjnego jest odpis prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po konkretnej zmarłej osobie bądź zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza. W aktach niniejszej sprawy brak któregokolwiek z ww. dokumentów. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.