I OZ 160/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 1059/13 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 21 stycznia 2014 r., IV SA/Po 1059/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił T. W. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 19 grudnia 2013 r., który został wydany w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koninie z [...] sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu, Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 15 listopada 2013 r., skarżąca została zawiadomiona o wyznaczonym terminie rozprawy. Zawiadomienie zawierało m.in. pouczenie, że "W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu (art. 83 § 2 P.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji". Zawiadomienie wraz ze wskazanym pouczeniem (k. 27) zostało doręczone skarżącej 22 listopada 2013 r. (k. 30). Po przeprowadzeniu rozprawy – na którą skarżąca nie stawiła się – wyrokiem z 19 grudnia 2013 r. Sąd oddalił skargę. Skarżąca w piśmie z 7 stycznia 2014 r. zwróciła się do Sądu o "wydanie wyroku sądu z uzasadnieniem". W piśmie zawarła wniosek o "przywrócenie terminu do ewentualnego odwołania się od wyroku". Wskazała, że otrzymała telefoniczną informację o oddaleniu skargi i oceniła, iż wyrok jest krzywdzący dla niej i dla jej dziecka. Skarżąca wyjaśniła, że zawiadomienie o rozprawie przeczytała, ale nie zrozumiała jego treści, gdyż myślała, że Sąd sam przyśle jej wyrok z uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji potraktował pismo skarżącej jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku zawierający równocześnie żądanie przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Przede wszystkim, realizując dyspozycję przepisu art. 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w myśl którego sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, Sąd w zawiadomieniu o terminie rozprawy pouczył skarżącą o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane wyłącznie na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, oraz że złożenie wniosku po upływie tego terminu będzie czynnością bezskuteczną. Skarżąca została również poinformowana, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Skarżąca dysponowała zatem niezbędną wiedzą odnośnie do zasad doręczania wyroku z uzasadnieniem – tak w przypadku uwzględnienia, jak i oddalenia skargi przez sąd. Skoro skarżąca została wcześniej prawidłowo i w sposób dostatecznie jasny pouczona o zasadach sporządzania uzasadnień do wyroków i ich doręczania, to jej przekonanie, że Sąd z własnej inicjatywy, bez uprzedniego wniosku, prześle jej wyrok wraz z uzasadnieniem, nie może usprawiedliwiać uchybienia terminu do wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wszystko to nie pozwala uznać, że niedochowanie przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło bez jej winy. Ponadto, jak wynika z pisma skarżącej, o treści wyroku dowiedziała się dzwoniąc do sekretariatu Sądu. Zdaniem Sądu, skarżąca mogła wówczas upewnić się również co do sposobu uzyskania odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W zażaleniu, skarżąca podkreśliła, że nie zrozumiała treści otrzymanego pouczenia. Wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie może odnieść zamierzonego skutku. Przede wszystkim należy podkreślić, że w sprawie, skarżąca nie kwestionuje skuteczności doręczenia zawiadomienia o rozprawie oraz dołączonego pouczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, informacja zawarta w punkcie trzecim pouczenia dołączonego do zawiadomienia o rozprawie wysłanego skarżącej nie pozostawia wątpliwości co do sposobu uzyskania uzasadnienia wyroku. Wyraźnie wskazany jest obowiązek zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku - w przypadku oddalenia skargi. Sformułowanie "od dnia ogłoszenia wyroku" napisane zostało pogrubioną czcionką, przez co ten punkt pouczenia dodatkowo zwraca uwagę. Odnosząc się do zażalenia należy wskazać, że z akt sprawy nie wynika, że skarżąca podjęła jakąkolwiek próbę wyjaśnienia znaczenia pouczenia, nie była również obecna przy ogłoszeniu wyroku (zgodnie z art. 140 § 1 p.p.s.a., stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że sądy administracyjne działają w zgodzie z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z zasadami określonymi w ustawie są również obowiązane działać strony postępowania, co oznacza na przykład przestrzeganie terminów do składania pism procesowych. Niedochowanie tego obowiązku wiąże się z konsekwencjami, które mogą zostać uchylone tylko w przewidzianych przypadkach. Ocena wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia podlega ocenie z punktu widzenia treści art. 87 § 2 p.p.s.a. Przepis ten wiąże możliwość przywrócenia terminu z uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu. Sądy administracyjne uznają, że strona uchybiła terminowi bez swojej winy, jeżeli okoliczności wskazują na to, że wydarzyło się coś, czemu nie można było zapobiec, co miało charakter nagły i na tyle istotny, że strona nie mogła dokonać czynności nawet przy dołożeniu najwyższej staranności. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że informacja o rozprawie razem z pouczeniem sformułowanym w siedmiu punktach powinna zostać przez stronę dokładnie przeczytana, a ewentualne wątpliwości powinny zostać wyjaśnione – w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu, czy też podczas rozprawy. Bez stosownej informacji od strony Sąd nie dowie się, że – pomimo starań o jak najbardziej czytelne sformułowanie pouczenia – jego treść nie jest dla strony zrozumiała. Ponieważ skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, wniosek należało oddalić, co też uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.