I OZ 1657/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 594/16 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 594/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r., znak [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że A.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r., w której zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosku tego w żaden sposób nie uzasadnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przytaczając treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., wskazał, że obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony, jak i wyliczenie spodziewanych negatywnych skutków. W ocenie tego Sądu, nie można uznać za wystarczające jedynie złożenie wniosku, ani przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Sąd I instancji podkreślił, że wobec braku należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności rolą Sądu nie jest działanie za stronę i poszukiwanie dowodów na poparcie twierdzeń skarżącego. To na nim spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tj. wykazania, że zaskarżona czynność w razie wykonania mogłaby narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków. Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący ograniczył się jedynie do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie podjął trudu uzasadnienia wniosku, ani nie wskazał okoliczności, które powodowałyby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd ten ustalił, że w aktach sprawy nie znajdują się żadne dokumenty, mogące wskazywać na zaistnienie w odniesieniu do skarżącego którejkolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Również materiał zgromadzony w przedstawionych sądowi aktach administracyjnych nie wskazuje na istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania ww. aktu. W zażaleniu, A.P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższe postanowienie w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 61 § 3 P.p.s.a. polegające na odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r., dotyczącej skierowania na badania lekarskie, poprzez uznanie, że skarżący nie uzasadnił w należyty sposób wniosku o wstrzymanie wykonania ww. decyzji, a w szczególności nie wykazał ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy z całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie oraz z istoty decyzji o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika, że przeprowadzenie tego rodzaju badania wobec skarżącego, który jest osobą niepracującą, leczącą się psychiatrycznie może wywołać u niego zarówno niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2016 r., poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r. ze względu na wykazanie przez skarżącego przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. uzasadniających ten wniosek. Ponadto wniesiono o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika kosztów zastępstwa procesowego udzielonego skarżącemu z urzędu. W uzasadnieniu podniesiono, że z całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, jak i z istoty decyzji o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem wynika, że przeprowadzenie tego rodzaju badania wobec skarżącego, który jest osobą niepracującą, leczącą się psychiatrycznie może wywołać zarówno niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniesiono, że przeprowadzenie takiego badania wymaga dokonania opłaty w podstawowej wysokości co najmniej 200,00 zł - w przypadku skierowania na badania dodatkowe opłata ta jest wyższa w zależności od tego, ile badań dodatkowych ma być przeprowadzonych - co dla skarżącego będącego osobą niepracującą, całkowicie niezdolną do pracy jest bardzo dużym wydatkiem, mogącym narazić go na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Dodatkowo osoba skierowana na takie badania jest zobowiązana m.in. do stawienia się na nie na czczo (na co najmniej 6 godz. przed badaniem nie powinna spożywać posiłków) oraz nie powinna stosować wcześniej żadnych używek, w tym również leków. Tymczasem, skarżący jako osoba lecząca się musi rano przyjmować leki. Natomiast brak przyjęcia przez skarżącego przepisanych leków we właściwym terminie może spowodować trudne do odwrócenia skutki dla jego zdrowia, co dodatkowo winno przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji powołana została właśnie do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, że wykonanie każdej decyzji pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jej uchylenie powoduje, że wykonanie aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest jednak przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed wydania decyzji, co nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Podnieść należy, że celem zaskarżonej decyzji jest wyłącznie kontrola stanu zdrowia skarżącego pod kątem ewentualnych przeciwwskazań zdrowotnych do dalszego prowadzenia pojazdów. Skarżący nie wykazał w żaden sposób, że wykonanie badań lekarskich spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia mu znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki,a tylko ta kwestia jest istotna w postępowaniu dotyczącym wstrzymania wykonania decyzji. Należy również podkreślić, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie - sama w sobie - nie oznacza pozbawienia skarżącego uprawnienia do kierowania pojazdami. Wykonanie tej decyzji, czyli sam fakt poddania się badaniom lekarskim, nie rodzi niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Badania takie mają bowiem na celu jedynie ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Ewentualną konsekwencją poddania się badaniom w sytuacji stwierdzenia, na podstawie orzeczenia lekarskiego, istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem jest decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wydawana przez starostę na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155, ze zm.), jednak sprawa w tym przedmiocie podlegać będzie załatwieniu w odrębnym postępowaniu. Próba wskazania okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji podjęta została dopiero w zażaleniu. Wskazane w zażaleniu argumenty dotyczące skutków zdrowotnych nieprzyjęcia przez skarżącego przed badaniem leków, jakie przyjmuje on co rano, uznać należy za gołosłowne. Skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnego zaświadczenia lekarskiego. Nie mogły także odnieść zamierzonego skutku podniesione przez skarżącego argumenty dotyczące konieczności poniesienia przez niego w jego sytuacji materialnej kosztów badania lekarskiego, jeśli się zważy rozmiar owych skutków finansowych. W tej sytuacji brak jest argumentów, które mogłyby przemawiać za zastosowaniem ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego. Te same reguły należy stosować do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, w tej sytuacji nie należy się.