I OZ 1690/16

Dnia 7 grudnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2016 roku, sygn. akt IV SA/Wr 11/16 umarzające postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2015 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 11/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu wniosku Z.R. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2016 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na prawomocne postanowienie, od którego środek odwoławczy nie przysługuje. Zatem, w ocenie Sądu uznać należało, że postępowanie wszczęte złożonym wnioskiem stało się bezprzedmiotowe. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z.R. domagając się jego uchylenia i przywrócenia mu terminu do wniesienia zażalenia. Żalący wskazał, że niezbędna jest mu pomoc profesjonalnego pełnomocnika ze względu na stopień skomplikowania sprawy. Podniósł także, że stosownie do dotychczasowej praktyki sądu, może on wnieść zarówno sprzeciw od postanowienia referendarza, jak i zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w toku rozpoznawania tego sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż w nim podniesione. Stosownie do art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.) spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, stronie nie przysługuje zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznające sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658), modyfikująca m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Na mocy jej art. 2, w sprawach wszczętych od tej daty, a taką jest niniejsza sprawa Z.R. zainicjowana skargą z dnia 9 grudnia 2015 r., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowienia referendarza, orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy - art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone w jego pkt 1 – 10. Takiej możliwości (ani jakiegokolwiek innego środka zaskarżenia) w odniesieniu do postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przewiduje obecnie żaden przepis ustawy (taka możliwość istniała na gruncie przepisów normujących instytucję prawa pomocy przed zmianami dokonanymi powołaną ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r.). W niniejszej skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, na które środek odwoławczy nie przysługuje. Tym samym, stosownie do powołanego wyżej przepisu art. 88 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji zobowiązany był do odrzucenia tego wniosku jako niedopuszczalnego, a nie jak to uczynił do umorzenia postępowania w zakresie przedmiotowego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu jest wnioskiem niedopuszczalnym, jeżeli brak jest ustawowych warunków do jego rozpoznania, tj.: gdy uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie tego postępowania; gdy dotyczy terminu, który nie podlega przywróceniu albo też terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania; gdy nie nastąpiło uchybienie terminowi; gdy wniosek nie dotyczy terminu procesowego; gdy z uwagi na stan sprawy przywrócenie terminu stało się nieaktualne (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Komentarz do art. 88 (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod. red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 478). Ponieważ skarżący wniósł o przewrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, na które takiego zażalenia wnieść nie mógł, to nie można uznać, że w sprawie rozpoczął bieg termin do wniesienia zażalenia. W konsekwencji niemożliwym było naruszenie tego terminu, a tym samym wniosek o jego przywrócenie powinien był zostać odrzucony zgodnie z art. 88 p.p.s.a. Tym samym błędnym było zaskarżone postanowienie umarzające postępowanie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu, w którym Sąd pierwszej instancji uznał, że postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, w sytuacji gdy postępowanie to nie zostało w ogóle wszczęte. Zatem zaskarżone postanowienie należało uchylić, jednakże z przyczyn innych niż wskazane w rozpoznawanym zażaleniu, a wniosek skarżącego o przywrócenie terminu należało odrzucić. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i na podstawie art. 88 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji.