I OZ 1771/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1341/14 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Po 1341/14 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2014 r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 7 maja 2015 r. (sygn. akt II SA/Po 1341/14) oddalił skargę A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Odpis ww. orzeczenia wraz z uzasadnieniem został przesłany skarżącemu. Skarżący nie odebrał jednak przesyłki, wobec czego została ona zwrócona do Sądu Wojewódzkiego i pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia na dzień 16 czerwca 2015 r. Wraz z ww. wnioskiem skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu, który – na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2015 r. – został uwzględniony. W dniu 2 września 2015 r. Sąd Wojewódzki zawiadomił adw. M. B., że została ona wyznaczona pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w niniejszej sprawie, jednocześnie informując, że w dniu 7 maja 2015 r. zapadł w sprawie wyrok oddalający skargę, odpis wyroku z uzasadnieniem został wysłany skarżącemu w dniu 28 maja 2015 r. oraz że przesyłka, nieodebrana przez skarżącego, została pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia. A. G., w dniu 2 października 2015 r., wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, która, postanowieniem z dnia 15 października 2015 r. – na podstawie art. 177 § 1 i art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t .j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." - została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucona. W uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Wojewódzki wskazywał, iż trzydziestodniowy termin przewidziany do dokonania powyższej czynności upłynął z dniem 16 lipca 2015 r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną w dniu 2 października 2015 r. i choć został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącego z urzędu po upływie terminu do wniesienia ww. środka odwoławczego, to wraz ze skargą kasacyjną nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Marginalnie Sąd Wojewódzki wskazywał, że nowelizacja art. 177 p.p.s.a., dokonana ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2015 r., poz. 658), w świetle której m. in. termin do wniesienia skargi kasacyjnie dla strony, na rzecz której ustanowiono pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy biegnie od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, nie miała zastosowania do postępowania w niniejszej sprawie, gdyż zostało ono wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. A. G., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, kwestionując jego prawidłowość, zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu naruszenie: - art. 177 § 1 p.p.s.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że bieg 30-dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 16 lipca 2015 r. oraz przyjęcie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem samej stronie także w sytuacji, gdy strona skutecznie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy, podczas gdy termin ten powinien być liczony od powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu w sprawie, - naruszenie art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 2 k.p.a. poprzez wyznaczenie pełnomocnika z urzędu dla skarżącego A. G. w znacznej zwłoce, co wywołało przewlekłość postępowania i tym samym uchybiło terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że niezłożenie w niniejszym przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie mogło stanowić przesłanki odrzucenia tego środka odwoławczego. Ustanowienie na rzecz strony pełnomocnika z urzędu nie może stawiać jej w gorszej sytuacji od osoby, która z prawa tego nie korzysta i może wnieść skargę w ustawowym terminie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zatem biec od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go do reprezentowania osoby w konkretnej sprawie. Strona nie powinna również ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z działalności organu skutkującej uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 177 § 3 p.p.s.a. Skarżący ponadto podnosił, że uchybienie terminowi do złożenia skargi kasacyjnej było wynikiem przewlekłości działania organu ustanawiającego pełnomocnika i stanowiło o naruszeniu art. 8, art. 12 i art. 35 § 1 k.p.a. Skarżący bowiem już w dniu 7 maja 2015 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy a w dniu 1 czerwca pomoc ta została mu udzielona. Dopiero po upływie 2 miesięcy Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła dla niego pełnomocnika na skutek skierowanego do niej pod koniec lipca 2015 r. orzeczenia w powyższym przedmiocie, a więc z naruszeniem art. 253 § 2 p.p.s.a. Podjęte przez sąd czynności nastąpiły po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przewlekłe działanie w tym zakresie nie może zaś skutkować ponoszeniem przez stronę negatywnymi konsekwencjami. Odpowiedź na zażalenie nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że w niniejszym przypadku zastosowanie odnajdowały przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązujący przed dniem 15 sierpnia 2015 r. tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie zaś z art. 177 § 1 p.p.s.a. w ww. brzmieniu, A. G. mógł wnieść skargę kasacyjną do sądu, który wydał zaskarżony wyrok w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia mu (dnia uznania za doręczony) odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosowanie zaś do art. 178 p.p.s.a., skarga kasacyjna wniesiona po upływie powyższego terminu podlegała odrzuceniu. W sytuacji zatem gdy odpis wydanego w niniejszej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyroku z dnia 7 maja 2015 r. został uznany za doręczony skarżącemu w dniu 16 czerwca 2015 r., termin do wniesienia od niego skargi kasacyjnej upływał w dniu 16 lipca 2015 r. Złożenie zatem wskazanego środka odwoławczego po jego upływie i nie skorzystanie przy tym z możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, skutkowało koniecznością jego odrzucenia, co też Sąd Wojewódzki zasadnie uczynił. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów należy wskazać, iż w art. 177 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015 r. (w przeciwieństwie do jego brzmienia po tej dacie) ustawodawca nie przewidywał różnicy pomiędzy ustaleniem biegu terminu do wniesieniu skargi kasacyjnej przez osobę, na rzecz której ustanowiono pełnomocnika w ramach przyznanego prawa pomocy (także w sytuacji, gdy wyznaczenie tego pełnomocnika nastąpiło po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej) od biegu terminu dla osoby, która z takiego prawa nie korzystała. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie rozpoczynał zatem biegu od daty zawiadomienia ustanowionego na rzecz strony pełnomocnika o tym fakcie. Jego ustanowienie na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną już po terminie przepisanym do dokonania tej czynności czyniło koniecznym złożenie wniosku, o który mowa w art. 86 i nast. p.p.s.a. Wprawdzie wiązało się to z dokonaniem dodatkowej czynności, lecz, przy uwzględnieniu stanowiska Trybunału Konstytucyjnego wyrażonego w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 lipca 2013, (sygn. SK 17/12), według którego w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 p.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jest dzień, w którym pełnomocnik ten miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, stronie korzystającej z pomocy ustanowionego na jej rzecz w ramach prawa pomocy pełnomocnika przysługiwały realnie takie same możliwości sporządzenia i złożenia skargi kasacyjnej, jak osobie, która z takiej pomocy ze strony Państwa nie korzystała. Należy również zauważyć że w świetle tak ukształtowanego stanowiska długość procedury wyznaczenia przez odpowiedni organ samorządu zawodowego konkretnego pełnomocnika dla strony nie rzutował na możliwość dokonania przez niego, w imieniu strony, skutecznej czynności procesowej. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.