I OZ 1793/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. R. na punkt I postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 11/16 oddalający wniosek Z. R. o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi WSA Olgi Białek, sędzi WSA Katarzyny Borońskiej, sędzi WSA Anetty Chołuj, sędzi WSA Barbary Ciołek, sędzi WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego WSA Ireneusza Dukiela, sędzi WSA Darii Gawlak-Nowakowskiej, sędziego WSA Macieja Guzińskiego, sędzi WSA Magdaleny Jankowskiej-Szostak, sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej, sędziego WSA Władysława Kulona, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędzi WSA Jadwigi Danuty Mróz, sędzi WSA Marty Semiczek, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędzi WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej oraz sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 5 października 2017 r., IV SA/Wr 11/16, po rozpoznaniu wniosku Z. R. o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w przedmiocie dodatku mieszkaniowego, w punkcie I. oddalił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi WSA Olgi Białek, sędzi WSA Katarzyny Borońskiej, sędzi WSA Anetty Chołuj, sędzi WSA Barbary Ciołek, sędzi WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej, sędziego WSA Ireneusza Dukiela, sędzi WSA Darii Gawlak-Nowakowskiej, sędziego WSA Macieja Guzińskiego, sędzi WSA Magdaleny Jankowskiej-Szostak, sędzi WSA Bogumiły Kalinowskiej, sędziego WSA Władysława Kulona, sędziego WSA Zbigniewa Łobody, sędzi WSA Jadwigi Danuty Mróz, sędzi WSA Marty Semiczek, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego, sędzi WSA Marii Tkacz-Rutkowskiej oraz sędziego NSA Zygmunta Wiśniewskiego; w punkcie II. odrzucił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi WSA Ewy Kamienieckiej, sędzi NSA Anny Moskały, sędziego NSA Henryka Ożoga, sędzi NSA Mirosławy Rozbickiej-Ostrowskiej, sędzi WSA Lidii Serwiniowskiej, sędzi NSA Julii Szczygielskiej, sędzi WSA Wandy Wiatkowskiej-Ilków oraz sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego; w punkcie III. odrzucił wniosek skarżącego o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędzi NSA Ludmiły Jajkiewicz, sędziego NSA Józefa Kremisa, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, sędzi NSA Małgorzaty Masternak-Kubiak, sędziego WSA Marcina Miemca, sędziego NSA Ryszarda Pęka, sędzi NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka oraz sędziego NSA Andrzeja Wawrzyniaka. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wniosek oparto na przyczynie, której w żaden sposób nie można powiązać z ustawowymi przesłankami wyłączenia sędziego. Pogląd skarżącego, jakoby w sprawie konieczne było wszczęcie postępowania mediacyjnego nie uzasadnia wyłączenia sędziów wskazanych w pkt I sentencji. Trudno bowiem wskazać, jaki związek ma katalog ustawowych przesłanek wyłączenia sędziego, zawartych w art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), z poglądem skarżącego co do konieczności przeprowadzenia w sprawie postępowania mediacyjnego, szczególnie że w sprawie zapadł wyrok kończący postępowanie. Ponadto każdy z sędziów wskazanych w pkt I sentencji złożył do akt sprawy pisemne oświadczenie, że w stosunku do niego nie zachodzą żadne z przesłanek opisanych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. a oświadczeniom tym nie można odmówić wiarygodności w świetle argumentacji przedstawionej we wniosku. Z tych powodów Sąd I instancji, działając na podstawie art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 151 w związku z art. 166 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznając wniosek o wyłączenie sędziów wskazanych w pkt II sentencji Sąd stwierdził, że również w stosunku do tych sędziów skarżący nie sformułował w istocie żadnych zarzutów i nie podał okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie jakiejkolwiek przyczyny uzasadniającej ich wyłączenie. Przy czym skarżący w toku niniejszej sprawy wnosił już o wyłączenie sędziów wskazanych w pkt II sentencji. Wniosek w tym zakresie został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 11 marca 2016 r., IV SA/Wr 11/16. W tym stanie rzeczy zastosowanie znajdzie art. 22 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia podlega odrzuceniu. Zaś wniosek o wyłączenie sędziów wskazanych w pkt III sentencji podlegał odrzuceniu, ponieważ żadna z wymienionych osób nie jest sędzią orzekającym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu. Natomiast nie ulega wątpliwości, zgodnie z art. 20 § 1 p.p.s.a., że nie ma podstaw do żądania wyłączenia od orzekania sędziego, który na dzień złożenia wniosku o wyłączenie nie orzeka w danym sądzie. Zażalenie na punkt I powyższego postanowienia złożył Z. R., kwestionując jego prawidłowość oraz wskazując, że domaga się uchylenia wszystkich orzeczeń wydanych w sprawie i zwrotu sprawy do WSA w celu rozpoznania jej na przysługującej mu drodze procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 tejże ustawy. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Podkreślić należy, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącego, sposobu orzekania przez sędziego w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów wskazanych w punkcie I sentencji zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a tym samym – wobec niewskazania jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby podważyć prawdziwość oświadczenia sędziego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji odmawiające wyłączenia było zgodne z prawem. Skarżący zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez sędziów WSA we Wrocławiu w niniejszej sprawie. Co więcej, przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku skarżącego nie może być również subiektywne odczucie co do celowości złożonego wniosku, uzasadnione przekonaniem, że w sprawach skarżącego, rozpoznanych z udziałem wymienionych sędziów, wcześniejsze rozstrzygnięcia i uzasadnienia wyroków nie odpowiadały oczekiwaniom skarżącego. W odniesieniu natomiast do podniesionej w zażaleniu kwestii, że "sąd rozpoznając sprawę, rozpoznał ją w trybie uproszczonym zamiast procesowego", Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie dotyczące rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.