I OZ 1813/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 487/17 oddalające wniosek A. L. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 19 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W dniu 3 października 2017 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącego z urzędu – adw. K. D. – wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o sporządzenie uzasadnienia. We wniosku wskazano, że powodem uchybienia terminu była choroba pełnomocnika – stan zapalny górnych dróg oddechowych oraz zapalenie ucha środkowego trwający od początku września 2017 r. Pełnomocnik wyjaśniła, że od dnia 12 września 2017 r. do dnia 17 września 2017 r. oraz od dnia 18 września 2017 r. do dnia 22 września 2017 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem leżenia w domu. Pełnomocnik skarżącego wskazała, że z uwagi na niemożność ustanowienia zastępstwa na rozprawę w dniu 19 września 2017 r. oraz że sprawa dotyczyła klienta z urzędu, osobiście udała się na posiedzenie Sądu, choć była znacznie osłabiona. Podała, że po powrocie do domu stan jej zdrowia uległ znacznemu pogorszeniu, pojawił się silny ból ucha, zawroty głowy, bóle mięśni, sztywność odcinka lędźwiowego kręgosłupa. Wskazała, że otrzymała kolejne zwolnienie lekarskie obejmujące dni od dnia 25 września 2017 r. do dnia 29 września 2017 r. z nakazem leżenia w domu. Podkreśliła, że kancelarię prowadzi indywidualnie, nie posiada żadnego personelu, jest osobą samotną i nie posiada żadnego kontaktu ze skarżącym. Podała także, że rachunek za jej udział w sprawie wysłał jej księgowy, który jest upoważniony do wystawiania faktur, celem zachowywania terminów rozliczeń podatkowych. Do wniosku załączono kserokopie trzech zwolnień lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 13 października 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 487/17, oddalił wniosek A. L. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazując, że nie wykazano braku winy ustanowionego w sprawie pełnomocnika procesowego. Sąd podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, iż samo zaświadczenie lekarskie, czy też zwolnienie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Choroba usprawiedliwia opóźnienie jedynie wówczas, gdy nastąpiła nagle i wymagała leżenia w łóżku, a strona wykazała, że nie miała możliwości wyręczenia się osobą trzecią. Sąd wskazał przy tym, że profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować swoją pracę, żeby w nagłych niezaplanowanych sytuacjach nie powodować sytuacji, w których interes strony byłby być zagrożony. W ocenie Sądu nie sposób przyjąć, aby napisanie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, które w większości wypadków składa się z prostego zdania, wymagało jakiegoś nadzwyczajnego wkładu pracy. Ponadto Sąd wskazał, że z przedstawionych okoliczności nie wynika, aby pełnomocnik skarżącego podjęła jakikolwiek wysiłek w celu terminowego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, np. aby skontaktowała się chociażby z samym skarżącym, który mógł złożyć wniosek osobiście lub z innym prawnikiem. Sąd zauważył przy tym, że w aktach sprawy znajduje się adres poczty elektronicznej skarżącego, przez który pełnomocnik mogła skontaktować się ze skarżącym (k. 11 – zwrotne potwierdzenie odbioru), a w aktach administracyjnych podany jest numer telefonu komórkowego skarżącego (pismo z dnia 9 lutego 2017 r.). Ponadto w ocenie Sądu, skoro pełnomocnik pomimo choroby była obecna na rozprawie w dniu 19 września 2017 r. i miała świadomość, że zapadł wyrok oddalający skargę, to miała również możliwość złożenia w tym samym dniu w Wydziale Informacji albo biurze podawczym Sądu chociażby odręcznie napisanego wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Sąd zauważył także, iż rachunek za udział pełnomocnika w postępowaniu sądowym został wysłany w dniu 22 września 2017 r., według oświadczenia pełnomocnika, przez jej księgowego. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, możliwe było choćby posłużenie się pomocą osoby trzeciej, czyli księgowego, w celu wysłania do Sądu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i zachowanie 7-dniowego terminu do dokonania tej czynności. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła pełnomocnik skarżącego podnosząc, że stan jej zdrowia uniemożliwiał świadczenie pracy, nastąpił bowiem gwałtowny nawrót choroby połączony z wysoką temperaturą. Podkreśliła, że była to okoliczność nagła i nieprzewidziana. Wskazała także, iż – wbrew twierdzeniu Sądu – nie wystarczy napisać jednego zdania, ponieważ – po jego napisaniu – pełnomocnik musi się jeszcze podpisać, zakopertować pismo i udać się do urzędu pocztowego celem nadania do Sądu. Podkreślono, że księgowy nie jest osobą uprawnioną do składania podpisów na pismach procesowych adwokatów, więc nie było możliwe, aby dokonał takiej czynności. Dalej pełnomocnik wskazała, że jej stan zdrowia, w szczególności wysoka temperatura i obfite poty uniemożliwiały udanie się do urzędu pocztowego. W ocenie pełnomocnika przesłanka braku winy została w niniejszej sprawie w sposób dostateczny wykazana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 - dalej "p.p.s.a."), przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Argumentacja Sądu I instancji w tym względzie jest również zasadna. Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Natomiast istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie uznać należy, że zachowanie pełnomocnika nie jest przejawem dołożenia należytej staranności i największego w danych okolicznościach wysiłku w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy, które to okoliczności uzasadniałyby przywrócenie terminu. Ani bowiem we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ani w niniejszym zażaleniu, nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że przedstawione zaświadczenia lekarskie nie stanowią dostatecznego uprawdopodobnienia wniosku o przywrócenie terminu. Z dokumentów tych nie można wyprowadzić wniosku, że choroba uniemożliwiła pełnomocnikowi podjęcie jakichkolwiek działań, które zmierzałyby do dochowania terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, w tym czynności faktycznych, np. telefonicznego poinformowania mocodawcy o swojej chorobie, który osobiście mógł złożyć taki wniosek, czy ustanowienie substytuta, który złożyłby wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zwolnienie lekarskie nie zwalnia bowiem profesjonalnego pełnomocnika z obowiązku dbałości o dochowanie terminów procesowych. Podkreślić przy tym należy – co podkreśla sam pełnomocnik – że pomimo zwolnienia lekarskiego pełnomocnik skarżącego osobiście brała udział w rozprawie przed Sądem I instancji w dniu 19 września 2017 r. Zatem po rozprawie wiedząc, iż zapadł wyrok oddalający skargę, pełnomocnik mogła złożyć w Sądzie choćby odręcznie napisany wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku – na co zasadnie wskazał także Sąd I instancji. Wobec powyższych rozważań i okoliczności niniejszej sprawy należało uznać, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.