I OZ 1885/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1049/17 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. 2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem oddalił wniosek B. F. o wyłączenie sędziego E. L. od orzekania w sprawie. Jak podał w jego uzasadnieniu wnioskiem zgłoszonym na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. skarżąca zwróciła się o wyłączenie sędziego E. L. podając, że była ona sprawozdawcą w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 29 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1401/09. W dniu 14 września 2017 r. sędzia E. L. oświadczyła, że po jej stronie nie istnieje okoliczność tego rodzaju, o której mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., iż mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności. Rozpoznając to żądanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na art. 18 § 1, art. 19 oraz art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a., i wyjaśnił że podnoszone przez wnioskodawczynię okoliczności nie wywołują uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wymienionego sędziego w niniejszej sprawie. Wyrok, na który powołuje się wnioskodawczyni, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny, a Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę uchylił zaskarżone decyzje. Obecnie wydane przez organy orzeczenia są następstwem powyższych rozstrzygnięć sądów. W związku z powyższym, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek. Na postanowienie to B. F. złożyła zażalenie domagając się jego zmiany i wyłączenia wymienionego sędziego. Zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji naruszył art. 19 P.p.s.a., które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Za wadliwe uznała oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego, pomimo iż została ujawniona okoliczność, która może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności, tj. fakt, że sędzia ta brała udział w wydaniu orzeczenia w sprawie I SA/Wa 1401/09, które to orzeczenie poprzedzało wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji nr [...], będącej przedmiotem kontroli sądowej w ramach niniejszego postępowania. W uzasadnieniu autor zażalenia wskazał, że obecnie zaskarżona decyzja została wydana w konsekwencji poprzedniego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym brała udział sędzia E. L. jako sprawozdawca w składzie orzekającym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którego wyrok został następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny. W ramach obecnego postępowania powstała zatem sytuacja, w której rozstrzygać w sprawie (merytorycznie i faktycznie tożsamej) ma sąd, w którego składzie zasiada sędzia, która już w przedmiotowej sprawie wyraziła swój pogląd niekorzystny dla strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Instytucja wyłączenia sędziego regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I P.p.s.a. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Wskazać należy, że aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła skutkować jego wyłączeniem musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę, którą to argumentację należy odnieść do stanu konkretnej sprawy. Mając na uwadze wywody wnoszącej zażalenie, skonkludować wypada, że nie wskazała ona obiektywnych i realnych podstaw wyłączenia sędziego, uzasadniających taką wątpliwość. Upatruje podstawy do wyłączenia sędziego E. L. w tym, że brała ona udział w wydaniu orzeczenia w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1401/09, które to orzeczenie poprzedzało wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji nr [...], będącej przedmiotem kontroli sądowej w ramach niniejszego postępowania. Określoną w ten sposób podstawę wyłączenia sędziego należy uznać za chybioną. Wyrok, na który powołuje się wnioskodawczyni, został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny, a Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę uchylił zaskarżone decyzje. Zatem w obecnej sytuacji, jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, nie istnieją podstawy do wyłączenia wskazanego sędziego, wynikające z art. 18 P.p.s.a., bowiem decyzji organów administracji, które były przedmiotem badania przez Sąd Wojewódzki w orzeczeniu o sygn. I SA/Wa 1401/09 aktualnie w obrocie prawnym już nie ma. W szczególności nie zostały spełnione przesłanki z jego punktów 6 i 6a, wedle których sędzia jest wyłączony z mocy ustawy w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Nie sposób doszukać się podstaw wyłączenia wskazanego sędziego również na gruncie art. 19 P.p.s.a. Twierdzenia wnoszącej zażalenie, jakoby sędzia, która orzekała w innej sprawie wnioskodawczyni jest w stosunku do niej "uprzedzona" nie zostały poparte żadnymi dowodami – poza subiektywnym przeświadczeniem - mogącymi uprawdopodobnić formułowany zarzut, a tym samym stanowić motyw zastrzeżeń co do bezstronności objętego żądaniem wyłączenia sędziego. W judykaturze wypracowano stanowisko, wedle którego okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie są zatem wystarczające zastrzeżenia strony w tym zakresie, bądź wyłącznie utrata zaufania co do bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie o jego stronniczości. Przytaczając utrwalone stanowisko, zaprezentowane m.in. w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2012 r. (sygn. akt II OZ 559/12, publ. CBOSA), podkreślić należy, że rolą instytucji uregulowanej w art. 19 P.p.s.a. jest zapewnienie obiektywizmu sądu. Nie może być ona traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziów tylko dlatego, że ich orzeczenia nie odpowiadają odczuciu strony, zakresowi czy sposobowi ochrony jej własnych interesów. Inaczej rzecz ujmując, składy sędziowskie nie mogą być "dobierane" według subiektywnego przekonania strony wynikającego przykładowo z rzekomej nietrafności orzeczenia wydanego przez sędziego lub z jego udziałem, o prowadzeniu przezeń postępowania stronniczo, których to twierdzeń strona nie popiera okolicznościami obiektywnymi, ani dowodami. Ponadto złożone przez objętego żądaniem sędziego oświadczenie nie zawiera informacji pozwalających na twierdzenie, iż faktycznie występują w sprawie okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności, jak i inne podstawy wyłączenia. Tymczasem, jak stwierdził Sąd Najwyższy: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). To stanowisko należy podzielić. Takich okoliczności podważających obiektywizm ww. sędziego nie wskazano. W konsekwencji czego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie występują jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wyłączenia. Należy również podnieść, że wywody przedstawione przez stronę wnoszącą zażalenie nie wskazują w żaden sposób na prawdopodobieństwo wystąpienia takowych. Ponadto nie uprawdopodobniono zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. ----------------------- 3