I OZ 199/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 827/12 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymanych przez osobę uprawnioną z funduszu alimentacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 827/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek A. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 27 września 2012 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z 11 grudnia 2012 r., zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z 21 stycznia 2013 r. Sąd poinformował wyznaczonego z urzędu pełnomocnika o fakcie wyznaczenia. Pismo doręczono na adres Kancelarii Adwokackiej w dniu 24 stycznia 2013 r. Jak wynika z akt sprawy, upoważniony przez pełnomocnika aplikant adwokacki przeglądał akta sprawy w dniu 25 stycznia 2013 r. W dniu 6 lutego 2013 r. wyznaczony pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, składając jednocześnie skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 września 2012 r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że niedokonanie czynności w terminie nastąpiło bez jego winy, gdyż pierwsze pismo, z którego dowiedział się o fakcie wyznaczenia jego osoby pełnomocnikiem z urzędu, otrzymał już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej dla strony skarżącej. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że upoważniony przez pełnomocnika skarżącego aplikant adwokacki przeglądał i fotografował akta sprawy w siedzibie Sądu w dniu 25 stycznia 2013 r. Ten dzień należy zatem przyjąć za moment ustania przyczyny niedotrzymania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zarazem za początek biegu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. W konsekwencji termin ten upływał z dniem 1 lutego 2013 r. Tymczasem skarga wraz z wnioskiem została nadana w dniu 6 lutego 2013 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. W., domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz przyznania pełnomocnikowi z urzędu kosztów zastępstwa procesowego postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania mające pływ na wynik sprawy, tj. art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." polegające na przyjęciu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności i stąd też zaistniała przyczyna do odmowy jego przywrócenia; 2) naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w treści uzasadnienia postanowienia, jakie mogą wystąpić sytuacje wyjątkowe, które nie pozwolą na zastosowanie zasady, iż termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą pełnomocnika z urzędu wynosi nie więcej niż 30 dni od daty zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem w sprawie. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że pełnomocnik w okresie od 25 stycznia 2013 r. do 5 lutego 2013 r. kontaktował się z klientem, zapoznawał się z aktami sprawy i przygotowywał treść samej skargi kasacyjnej. Dopiero zatem w dniu 5 lutego 2013 r. ustała przyczyna niedotrzymania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wtedy to skarga kasacyjna została sporządzona i możliwe było wniesienie wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wniosku, o którym mowa w art. 87 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Ustawodawca w art. 88 P.p.s.a. przyjął, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 powołanej ustawy, a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu, w którym upoważniony przez pełnomocnika aplikant adwokacki zapoznał się w siedzibie Sądu z aktami sprawy. W ocenie Sądu I instancji dawało to podstawę, aby wniosek o przywrócenie terminu potraktować jako spóźniony. Z oceną taką, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można się jednakże zgodzić, albowiem Sąd I instancji mylnie uznał działanie pełnomocnika skarżącego, polegające na zapoznaniu się z aktami sprawy, za równoważne wykazaniu rzeczywistej możliwości wniesienia przez pełnomocnika strony wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik strony skarżącej orzeczenie Sądu I instancji, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., zobowiązany jest wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać spóźnionej czynności, a zatem sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Oznacza to, że rzeczywista możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz skargi kasacyjnej powinna być łączona nie tyle z formalnie ustalonym dniem zapoznania się przez pełnomocnika strony z aktami sprawy, ale z datą, w której można wymagać od ustanowionego w sprawie z urzędu pełnomocnika przeprowadzenia całościowej oceny sprawy pod względem prawnym i w przypadku zachodzących ku temu przesłanek, sporządzenia skargi kasacyjnej. Jedynie tak rozumiana treść przywoływanego przez Sąd I instancji sformułowania nawiązującego do "rzeczywistych możliwości wniesienia skargi kasacyjnej" daje gwarancję przyznania stronie i reprezentującemu tę stronę pełnomocnikowi możliwości skorzystania z prawa do sądu. W rozpatrywanej sprawie adwokat K. T. dowiedział się o ustanowieniu pełnomocnikiem skarżącego w dniu 24 stycznia 2013 r. Przyczyna uchybienia terminu związana z koniecznością reprezentowania skarżącego przez pełnomocnika z urzędu ustała zatem w dniu 5 lutego 2013 r., jeżeli w tej dacie pełnomocnik skarżącego uznał, że miał rzeczywistą możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej. Składając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 6 lutego 2013 r. pełnomocnik skarżącego tym samym dochował terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., co czyniło odrzucenie wniosku przez Sąd I instancji niezasadnym. Mając na uwadze powyższe i uznając wniesiony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu za usprawiedliwiony, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.