I OZ 205/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1635/14 odmawiające M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem WSA w Warszawie, z przedstawionego przez skarżącą opisu stanu majątkowego nie wynika, aby jej sytuacja materialna oraz jej rodziny była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika, że rodzina skarżącej składa się z czterech osób. Wnioskodawczyni podała, że jej rodzina utrzymuje się z prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz z zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości 2054 zł. Posiadany majątek rodziny skarżącej obejmuje dom o pow. 50 m2 i nieruchomość rolną o pow. 9,6 ha przeliczeniowych (18,21 ha - co wynika z zaświadczenia Wójta Gminy S. z dnia [...] sierpnia 2014 r.) oraz las o pow. 6,03 ha. Na utrzymaniu rodziców skarżącej pozostaje także siostra, która w czerwcu 2014 r. uległa wypadkowi samochodowemu, zatem w rodzinie pojawiły się dodatkowe koszty leczenia i rehabilitacji. Standardowe miesięczne wydatki to: prąd 380 zł, telefon i internet 170 zł, nawozy 1200 zł, weterynaria dla zwierząt 500 zł, środki ochrony roślin 250 zł, ubezpieczenie gospodarstwa 300 zł, KRUS 200 zł, szkoła 500 zł, olej napędowy 1000 zł, kredyt 1200 zł (kwota ta obejmuje kilka rat - jak podała skarżąca), żywność 2000 zł. Do wniosku dołączono zaświadczenie ze szkoły skarżącej, zaświadczenie z urzędu gminy o wielkości gospodarstwa, kopie faktur i rachunków (jednorazowe wydatki rzędu 2600 zł, 2000 zł, 11900 zł), kopię informacji o wysokości składek KRUS, kopie spłat kredytu wziętego na zakup kolektorów słonecznych (w kwocie: 186,67 zł), rozbudowę budynku inwentarskiego i zakup maszyn rolniczych (w wysokości: 58,49 zł). Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego należącego do ojca skarżącej za okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 22 grudnia 2014 r. Saldo końcowe na rachunku bankowym za w/w okres wynosi 3041,27 zł. Z historii rachunku bankowego wynika, że Spółdzielnia Mleczarska [...] dokonała wpłaty kwoty: 6086,79 zł (wpłata z dnia 14 października 2014 r.), kwoty: 5550,74 zł (wpłata z dnia 17 listopada 2014 r.), kwoty: 3392,78 zł (wpłata z dnia 15 grudnia 2014 r.). Na w/w rachunku zarejestrowano wpłatę dokonaną w dniu 10 grudnia 2014 r. przez: Skup i Sprzedaż [...], w kwocie: 5320 zł. Na rachunek bankowy wpłynęły w dniu 28 października i 2014 r. również środki pieniężne w kwocie: 835,05 zł tytułem zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego. Ponadto Sąd I instancji wskazał, że rodzina skarżącej otrzymuje dopłaty do prowadzonego gospodarstwa rolnego zarówno ze środków unijnych, jak i krajowych, co potwierdza przedłożona przez skarżącą decyzja o przyznaniu płatności na rok 2013 w wysokości 17675,17 zł. Sąd zauważył, że rodzina skarżącej posiada stałe źródło dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, które zapewnia rodzinie skarżącej środki wystarczające na pokrycie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Ponadto rodzina skarżącej dysponuje środkami na pokrycie jednorazowych wydatków w kwocie: 2600 zł, 2000 zł, 11900 zł. Podsumowując Sąd stwierdził, że skoro rodzina skarżącej posiada majątek nieruchomy w postaci gruntów rolnych o pow. 18,21 ha, lasu o pow. 6,03 ha i domu o pow. 50 m2, oraz prowadzi gospodarstwo rolne, które przynosi comiesięczny średni przychód w kwocie: 6780 zł, ponadto otrzymuje środki pieniężne w kwocie: 835,05 zł tytułem zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, oraz dopłaty unijne i krajowe do prowadzonego gospodarstwa rolnego (za 2013 r. w kwocie 17675,17 zł), oraz posiada środki finansowe na bieżące utrzymanie rodziny, spłatę zaciągniętych kredytów inwestycyjnych (na zakup kolektorów słonecznych, rozbudowę budynku inwentarskiego, zakup maszyn rolniczych), to uznać należy, że rodzina skarżącej posiada płynność finansową i potrafi gromadzić oszczędności. Zdaniem Sądu, powyższe potwierdza również saldo końcowe na rachunku bankowym za okres od dnia 1 października 2014 r. do dnia 22 grudnia 2014 r. w kwocie: 3041,27 zł. Uwzględniając wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania i wysokość osiąganego dochodu, Sąd uznał, że uiszczenie przez skarżącą kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi nie pogorszy sytuacji finansowej rodziny. Koszty sądowe należy traktować bowiem jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. W. podniosła, że jest uczennicą i pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy wprawdzie uzyskują przychody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, jednakże ponoszą również związane z tym wydatki. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji niesłusznie przyjął, iż uiszczenie kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi należy traktować jako jeden z wydatków bieżących w utrzymaniu rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy, bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznając wniosek strony Sąd I instancji prawidłowo wziął pod uwagę dochody osiągane przez rodziców skarżącej, z którymi prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe i którzy zobowiązani są do jej alimentacji. Rodzice skarżącej posiadają bowiem majątek nieruchomy w postaci gruntów rolnych o pow. 18,21 ha, lasu o pow. 6,03 ha i domu o pow. 50 m2, oraz prowadzą gospodarstwo rolne, które przynosi comiesięczny średni przychód w kwocie: 6780 zł, ponadto otrzymują środki pieniężne w kwocie: 835,05 zł tytułem zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego, oraz dopłaty unijne i krajowe do prowadzonego gospodarstwa rolnego (za 2013 r. w kwocie 17675,17 zł), a także posiadają środki finansowe na bieżące utrzymanie rodziny i spłatę zaciągniętych kredytów inwestycyjnych. W konsekwencji – przy uwzględnieniu powyższych okoliczności oraz faktu, że na obecnym etapie sprawy koszty sądowe sprowadzają się jedynie do uiszczenia kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi – Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że rodzina wnoszącej zażalenie nie znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie stać ich było na opłacenie kosztów sądowych. Sąd I instancji prawidłowo również uznał, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Uiszczenie wpisu sądowego, przy prawidłowym gospodarowaniu posiadanym przez rodzinę dochodem, tych granic nie powinno przekroczyć. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.