I OZ 241/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2012 r. zażalenia L.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 3/12 oddalające wniosek L.J. o wyłączenie sędziego F.K. od rozpoznania sprawy ze skargi L.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie. L.J. pismem z dnia 12 listopada 2011 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego. Na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego WSA F.K. oraz sędziego WSA A.D. Wniosek o wyłączenie skarżący uzasadnił w piśmie z dnia 18 lutego 2012 r. podnosząc, że sposób przeprowadzenia rozprawy dyskwalifikuje przewodniczącego wydziału i cały skład orzekający. Wskazał, że niezgodnie z przepisami pytania zadawał skarżącemu sędzia referent, a sposób zreferowania sprawy był stronniczy i wybiórczy a w szczególności pominięto fakt, że w G. nie istnieje jednostka samorządu terytorialnego, która zgodnie z ustawą jako zadanie obowiązkowe ma świadczyć pomoc społeczną. Wskazana we wniosku o wyłączenie sędzia WSA F.K. złożyła do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że nie zachodzi między nią a stroną niniejszego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w rozpoznaniu sprawy. Ponadto oświadczyła, że w sprawie nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z dnia 23 lutego 2012 r. na podstawie art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego F.K. od rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że podstawy do wyłączenia sędziego określają art. 18 § 1 i art. 19 p.p.s.a. Artykuł 18 § 1 p.p.s.a. wymienia sprawy, w których sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy, natomiast stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wyłączenia wymienionych w art. 18 p.p.s.a, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że L.J. wnosząc o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy nie podał jakichkolwiek przesłanek określonych w art. 18 § 1 lub art. 19 p.p.s.a, natomiast z oświadczenia sędziego z dnia 22 lutego 2012 r. wynika, że nie zachodzą jakiekolwiek podstawy uzasadniające wniosek o wyłączenie. L.J. pismem z dnia 19 marca 2012 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 23 lutego 2012 r. zarzucając, że zostało ono wydane w okolicznościach skutkujących nieważnością postępowania, gdyż w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, organ administracji publicznej nie miał zdolności sądowej ani procesowej, a jego pełnomocnik nie był należycie umocowany, a ponadto, skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że Naczelny Sąd Administracyjny orzeknie o wyłączeniu sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego F.K. W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawił krytyczne uwagi dotyczące orzeczeń w sprawach z jego udziałem rozstrzygniętych przez sądy powszechne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych, sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy, co stanowić ma gwarancję realizacji konstytucyjnego prawa do sądu. W art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymienione zostały enumeratywnie przypadki, w których sędzia wyłączony jest od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Przepis ten wskazuje mianowicie, że niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia z mocy samej ustawy, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazane przez skarżącego powody żądania wyłączenia sędziego nie odpowiadają przesłankom wskazanym w art. 18 p.p.s.a. Zarzuty podniesione w stosunku do sędziego nie mogły też być uznane za przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 § 1 powołanej ustawy. Skarżący nie wykazał, że w sprawie niniejszej wystąpiła sytuacja, która mogłaby rodzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w tej właśnie sprawie. Okoliczność, że przewodniczący wydziału i wskazani sędziowie brali wcześniej udział w orzekaniu w sprawach skarżącego nie stanowi dostatecznej przyczyny do żądania wyłączenia. W myśl art. 20 § 3 p.p.s.a. zgłoszenie wniosku o wyłączenie sędziego powoduje, że do czasu jego rozpoznania sędzia może spełniać tylko czynności niecierpiące zwłoki, ale ograniczenie to dotyczy wyłącznie sprawy, w której zgłoszono wniosek. Ponadto, stwierdzić należy, że skoro sędzia, której dotyczy wniosek, złożyła oświadczenie, iż nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jej wyłączenia od orzekania w sprawie, a prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości, to Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie i orzekł o jego oddalaniu na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, który skład orzekający podziela, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości wyjaśnienia, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971r., I CZ 121/71, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r., I OZ 803/09). Skoro skarżący takich okoliczności nie wykazał, to zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.