I OZ 246/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 613/13, o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 613/13, po rozpoznaniu wniosku P. W., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd podał, że wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. skarga P. W. została oddalona. W dniu 25 września 2013r. skarżąca złożyła, za pośrednictwem poczty, wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku. Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 października 2013 r. WSA w Rzeszowie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z uwagi na fakt, że wniosek ten został złożony po terminie. W dniu 31 października 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W uzasadnieniu podała, że z uwagi na chorobę swojego dziecka nie mogła w przewidzianym terminie sporządzić i wysłać wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez wskazanie, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu (wskazanie konkretnej daty) oraz wskazanie okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu terminu poprzez podanie faktów, które pozwolą zasadnie stwierdzić, iż skarżąca mimo zachowania należytej staranności nie była w stanie terminowo złożyć wniosku o sporządzenia uzasadnienia, w szczególności podania okresu w jakim dziecko było chore i przedłożenia stosownego zaświadczenia lekarskiego w powyższym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca podała, że przyczyna uchybienia terminu ustała dnia 31 października 2013 r. Wskazała, że jej kilkumiesięczna córka chorowała na infekcję górnych dróg oddechowych, a skarżąca zmuszona była zapewnić jej osobiście całodobową opieką przez cały czas trwania choroby. Powyższa okoliczność była przyczyną niedotrzymania wymaganego terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia, a równocześnie stanowi przesłankę do jego przywrócenia W tych okolicznościach sprawy Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła przyczyn wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z akt sądowych sprawy wynika, że wyrok w przedmiotowej sprawie zapadł w dniu 17 września 2013r. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia upływał zatem z dniem 24 września 2013r. P. W. wnosząc o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia nie wskazała daty kiedy jej dziecko zaczęło chorować, domniemywać jedynie można, że brak możliwości złożenia tego wniosku w dniu 24 września 2013 r. oznacza, że choroba rozpoczęła się w tym dniu najpóźniej, a ustała, jak wskazała skarżąca w dniu 31 października 2013r. Domniemywać można, że kilkumiesięczne dziecko w czasie trwającej 5 tygodni choroby pozostawało pod opieką lekarza, jednakże na potwierdzenie, czy choćby uprawdopodobnienie tej okoliczności skarżąca, mimo stosownego wezwania sądowego, nie przedstawiła żadnego zaświadczenia lekarskiego. Ponadto z akt sprawy wynika, że pocztę kierowaną na adres skarżącej odbiera jej matka, co zdaniem Sądu pozwala domniemywać, że skarżąca nie mieszka sama. Oznacza to, że może skorzystać z pomocy dorosłych domowników celem m.in. terminowego dokonania czynności związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. Sąd podkreślił, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Analiza sytuacji skarżącej, w ocenie Sądu, uzasadniała tezę, że nie wykazała ona, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia miało charakter niezawiniony, uzasadniający jego przywrócenie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się okoliczności takie jak powódź, pożar, katastrofa, nagła choroba strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą. Sąd podkreślił, że strona nie jest zobowiązana we wniosku o przywrócenie terminu do udowodnienia okoliczności wskazujących na brak swojej winy, lecz wystarczy uprawdopodobnienie tych okoliczności. Jednak ani obalenie ani nawet podważenie domniemania, że uchybienie terminowi przez skarżącą miało charakter niezawiniony, przez uprawdopodobnienie okoliczności przeciwnych nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenie strony, nie poparte żadnymi argumentami. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego uchylenie w całości, ewentualnie zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu podkreśliła, że jako matka zajmująca się chorym kilkumiesięcznym dzieckiem nie była w stanie mieć na uwadze, iż powinna w celach uprawdopodobnienia choroby dziecka dla celów sądowoadministracyjnych uzyskać stosowne zaświadczenie lekarskie. Podała, że sama ukończyła studia na uczelni medycznej, w związku z czym posiada wiedzę ogólnomedyczną, dlatego też nie ma potrzeby, by z każdą infekcją udawać się do lekarza w celu zbadania i wystawienia odpowiedniej recepty. Zdaniem skarżącej Sąd pominął fakt, iż z uwagi na podeszły wiek matki skarżącej oraz jej problemy ze zdrowiem, pozostawienie dziecka pod jej opieką byłoby nieracjonalne. Ponadto z uwagi na trwający konflikt, jej matka nie wyraziłaby zgody na podjęcie opieki nad córką. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Skarżąca zarówno we wniosku o przywrócenie terminu jak również w zażaleniu podkreśliła, że do uchybienia terminu doszło na skutek choroby dziecka i związanej z tym konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem. Podkreślić w tym miejscu należy, że w okresie choroby dziecka skarżąca, będąc jak podnosi w zażaleniu w konflikcie ze swoją matką, musiała niewątpliwie samodzielnie rozwiązywać problemy życia codziennego. Zaopatrywała się zatem choćby w lekarstwa dla dziecka, żywność, czy środki czystości. Przyjmując nawet, że miała wsparcie w tym zakresie innej osoby, to tym bardziej powinna skorzystać z takiej pomocy przy zorganizowaniu czynności związanych ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w odpowiednim terminie. Przykładowo mogła być w tych czynnościach zastąpiona przez ojca, który reprezentował ją jako pełnomocnik na rozprawie w dniu, w którym wydano wyrok. Należy również wskazać, że skarżąca w żaden sposób nie udokumentowała faktu choroby dziecka. Z treści wniosku oraz z zażalenia nie wynika również na jakiego rodzaju chorobę cierpiało dziecko skarżącej i czy była to choroba tego rodzaju, że wymagała stałej opieki co uniemożliwiało dokonanie w terminie czynności procesowej. Jeżeli skarżąca nie korzystała z porad lekarza, a zdała się jedynie na swoją wiedzę nabytą w trakcie studiów medycznych wnosić należy, że choroba dziecka nie miała charakteru ciężkiego uzasadniającego konieczność sprawowania ciągłej, całodobowej opieki nad dzieckiem. Zasadnie zatem, Sąd Wojewódzki przyjął, że z przedstawionych przez skarżącą informacji nie wynika, aby choroba dziecka stanowiła przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w terminie czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia, osobiście lub przy pomocy innej osoby. Wskazywane w pismach i zażaleniu okoliczności nie mogły usprawiedliwić opóźnienia, którego skarżąca mogła uniknąć, gdyby dołożyła większej staranności przy organizowaniu czynności związanych z postępowaniem sądowym. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej dbałości przy dokonaniu tej czynności. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.