I OZ 262/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, , , po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 267/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 267/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 3 listopada 2009 r. wezwano A. S. do doprecyzowania jej sytuacji majątkowej poprzez przedłożenie: kopii zeznań podatkowych za lata 2007 – 2008, wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej i jej męża za okres ostatnich 6 miesięcy a ponadto o określenie: źródeł i wysokości dochodów męża skarżącej, kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), a także o przedłożenie kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2009 r. sporządzanej dla celów podatkowych oraz informacji z Urzędu Skarbowego o wysokości wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy i podatek VAT. W wezwaniu zawarto pouczenie, że powinna ona uzupełnić złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od odebrania tego wezwania pod rygorem rozpatrzenia tego wniosku na podstawie informacji przedstawionych w formularzu. Brak odpowiedzi może być uznany za argument uzasadniający odmowę przyznania prawa pomocy z powodu braku możliwości rzetelnej oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącej 9 listopada 2009 r. Skarżąca w wyznaczonym terminie nie przedstawiła wymienionej wyżej dokumentacji. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmawiając postanowieniem z 15 grudnia 2009 r. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym podniósł, iż skarżąca posiada stały miesięczny dochód w wysokości [...] zł i ocenił, że powyższa kwota, przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, przy racjonalnym jej dysponowaniu pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych ograniczających się na obecnym etapie (zgodnie z wnioskiem zawartym w piśmie z dnia [...] września 2009 r. k. 347 - 351 akt) do wpisu sądowego w postępowaniu zażaleniowym wynoszącego 100 zł. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie o doprecyzowanie swojej sytuacji majątkowej, co uniemożliwia rzetelną ocenę możliwości finansowych skarżącej w ramach postępowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznając sprawę, ze względu na wniesiony przez A.S. sprzeciw, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego, przesłano jedynie informację o zwiększeniu się jej dochodu na [...] zł brutto z tytułu umowy o pracę bez przedstawienia żadnych dokumentów. W ocenie Sądu skarżąca uchybia obowiązkowi wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd podkreśla, że to w interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej, gdyż ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawczyni uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Całokształt oświadczeń skarżącej, dotyczących jej sytuacji materialnej jest niewystarczający, aby przyznać prawo pomocy, nawet w zakresie częściowym. Dochód miesięczny brutto [...] złotych jest kwotą, która przy uwzględnieniu kosztów koniecznego utrzymania, przy racjonalnym jej dysponowaniu, pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych - wpisu sądowego w postępowaniu zażaleniowym wynoszącego 100 zł. W zażaleniu z 16 marca 2010 r. nie przedstawiono nowych okoliczności ani dokumentów. Skarżąca powtórzyła, że ma na utrzymaniu męża i dwoje dzieci, a wszelkie oszczędności zostały zainwestowane w działalność gospodarczą. Nawet zwiększony o [...] zł dochód, ze względu na potrzeby rodziny nie wystarczy na uiszczenie opłaty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że w myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwać go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego, po wezwaniu jej najpierw do uzupełnienia złożonego wniosku. Skarżąca nie wykonała zarządzenia, uchylając się od współpracy z referendarzem i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w zakresie właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem powinna się liczyć z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. Samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wezwanie sądu, nie uzasadnia uwzględnienia jej zażalenia (tak postanowienia NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 45/09 oraz z 14 września 2009 r., sygn. akt I FZ 315/09). Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji.