I OZ 266/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 725/14 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi oraz o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia: oddalić zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wraz ze składką zdrowotną dla osoby samotnie gospodarującej. Decyzja ta została doręczona L. B. w dniu 26 lipca 2014 r. Skargę na powyższą decyzję L. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu za pośrednictwem organu w dniu 26 sierpnia 2014 r. Wnioskiem z dnia 20 października 2014 r. L. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 725/14 odrzucił skargę L. B., wskazując, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu do jej złożenia. Z tych względów skargę jako spóźnioną należało odrzucić. Postanowienie to zostało doręczone L. B. w dniu 18 listopada 2014 r. Pismem z dnia 20 listopada 2014 r. L. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku L. B. podniósł, że o uchybieniu terminu do wniesienia skargi dowiedział się z postanowienia Sądu z dnia 6 listopada 2014 r. Wniosku o przywrócenie terminu nie mógł złożyć wcześniej, gdyż ani przez Kolegium ani przez Sąd nie został poinformowany o jednodniowym opóźnieniu w złożeniu skargi. Następnie skarżący wskazał na okoliczności związane ze stanem zdrowia, podkreślając, że mimo życiowych trudności (problemów z chodzeniem, spaniem, nawracającymi bólami) przygotował w dniu 24 sierpnia 2014 r. skargę do sądu administracyjnego. Jednakże w kolejnym dniu (25 sierpnia 2014 r.) znacznie pogorszył się jego stan zdrowia (serce, nadciśnienie, zapalenie biodra, osłabienie), co uniemożliwiło mu nadanie skargi w placówce pocztowej. Nadmienił jednocześnie, że wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 725/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi (pkt 1) oraz oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd wskazał, że L. B. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Nagłe pogorszenie się stanu zdrowia w ostatnim dniu terminu do wniesienia skargi (25 sierpnia 2014 r.), brak możliwości skorzystania z pomocy syna, który zamieszkuje w znacznej odległości, podeszły wiek i liczne schorzenia nie są przesłanką do uznania, że strona nie ponosi odpowiedzialności za niedotrzymanie ustawowego terminu. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał się należytą starannością w prowadzeniu własnych spraw. Skoro skarga została przez niego sporządzona już w dniu 24 sierpnia 2014 r. to powinien ją w tym dniu nadać na adres organu. Mógł bowiem przewidzieć, że jego ogólny stan zdrowia w każdej chwili może ulec zmianie. Sam skarżący przyznał, że choć jego ogólny stan zdrowia utrudnia bieżące funkcjonowanie, to nie jest on na tyle ciężki, aby uniemożliwiać sporządzenie skargi z zachowaniem obowiązującego terminu. W orzecznictwie sądowym jako kryterium istnienia winy w uchybieniu terminu przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Podkreśla się przy tym, że przywrócenie terminu jest instytucją wyjątkową, której zastosowanie jest wyłączone nawet w sytuacji najmniejszego niedbalstwa po stronie strony. Zdaniem Sądu, skarżący dopuścił się takiego niedbalstwa, skutkiem czego nie dotrzymał terminu do złożenia skargi. Odnosząc się natomiast do złożonego w toku postępowania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, Sąd I instancji stwierdził, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Skarga jest bezzasadna m.in. wówczas, gdy istnieją przesłanki do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. Na powyższe postanowienie L. B. złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie tego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych wynikłych wskutek niezachowania terminu procesowego, gdy strona nie ponosi winy w jego uchybieniu. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, jeżeli łącznie spełnione są następujące przesłanki: 1) brak winy w uchybieniu terminowi; 2) spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego; 3) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu 4) równocześnie ze złożonym wnioskiem o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Jednym z bezwzględnych wymogów zastosowania instytucji przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w niezachowaniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu niedającej się przezwyciężyć przeszkody. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd winien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenia terminu może zatem domagać się strona, która nie tylko przyznaje, że nie dokonała czynności w terminie, ale także jest w stanie uprawdopodobnić, iż stało się tak bez jej winy ze względu na wystąpienie okoliczności od niej niezależnych, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była w stanie przeciwdziałać. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił L. B. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Nie każda choroba ani nie każde pogorszenie stanu zdrowia mogą skutkować przywróceniem spóźnionego terminu. Przesłanką do zastosowania przedmiotowej instytucji może być choroba, o ile ma ona rzeczywiście niespodziewany i na tyle poważny charakter, że uniemożliwia stronie postępowania w sposób obiektywny podjęcie w terminie określonych czynności w postępowaniu sądowym. Z niniejszej sprawy nie wynika zaś, aby w dniu 25 sierpnia 2014 r. nastąpiła aż taka zmiana stanu zdrowia skarżącego. Schorzenia (nadciśnienie, osłabienie, problemy z sercem, z chodzeniem, nawracające bóle), na które powołuje się skarżący nie pojawiły się nagle, lecz istnieją od wielu lat. Mimo, że są one uciążliwe dla skarżącego, to jednak nie ograniczają go w codziennym życiu i nie stanowiły przeszkody w prowadzeniu własnych spraw. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że skarżący dołożył wymaganej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej oraz uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że wykonanie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Z powyższych względów wskazane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 grudnia 2014 r. uznać zatem należy za prawidłowe. Skoro zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi jest niezasadne, to brak jest również podstaw do uchylenia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Oddalenie zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi spowodowało, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, gdyż była oczywiście bezzasadna. Oczywista bezzasadność skargi zachodzi bowiem w przypadku, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. Oczywista bezzasadność skargi ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. W przypadku zaś oczywistej bezzasadności skargi prawo pomocy nie przysługuje. Z tych względów wniosek o przyznanie prawa pomocy - z przyczyn przewidzianych w art. 247 P.p.s.a., nie mógł być uwzględniony. Podjęte w tym zakresie postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu, a zatem zażalenie złożone od tego orzeczenia podlegało oddaleniu. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.