I OZ 275/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 lutego 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 326/09 o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywrócił I.S. termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 4 listopada 2009 r., oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Gdańsku. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, iż skarżąca w dniu 4 listopada 2009 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2009 r. przyznano stronie prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 4 lutego 2010 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła skargę kasacyjną, zwracając się jednocześnie o przywrócenie terminu do wystąpienia z tym środkiem zaskarżenia. We wniosku wskazano, iż pismo Okręgowej Rady Adwokackiej, informujące adwokat M.K. o wyznaczeniu jej do działania w sprawie, wpłynęło do kancelarii pełnomocnika w dniu 17 grudnia 2009 r., a w dniu 29 grudnia 2009 r. zapoznała się ona z aktami sprawy. Jednakże skarżąca podjęła kontakt z pełnomocnikiem dopiero w dniu 21 stycznia 2010 r., a pełnomocnictwo udzielone zostało w dniu 28 stycznia 2010 r. (w tym dniu adwokat odebrała pismo, w którym strona nadesłała podpisane pełnomocnictwo). Zdaniem strony od tego dnia liczyć należało więc termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał przytoczone przez stronę argumenty za zasadne, a okoliczności sprawy – w ocenie Sądu – przemawiały za przywróceniem skarżącej terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że Sąd, przywracając skarżącej termin do wniesienia skargi, naruszył art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. W ocenie organu strona nie wykazała bowiem, aby uchybiła terminowi bez swojej winy. Zdaniem Kolegium Sąd I instancji błędnie przyjął, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od dnia 28 stycznia 2010 r., kiedy to do kancelarii adwokat wyznaczonej do działania w sprawie dotarło pismo zawierające pełnomocnictwo. Organ podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowane zostało stanowisko, iż siedmiodniowy termin wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy stronie przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, winien być liczony od dnia, w którym pełnomocnik miał realną możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, nie później jednak niż trzydzieści dni od czasu, gdy strona dowiedziała się o ustanowieniu dla niej reprezentanta w sprawie. W odpowiedzi na zażalenie pełnomocnik skarżącej wniósł o oddalenie środka zaskarżenia oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie pozbawione jest usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. Sąd może na wniosek strony postanowić o przywróceniu uchybionego terminu, o ile uchybienie to nastąpiło bez winy strony. Wniosek winien być złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, co wynika z art. 87 § 1 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie uchybienie spowodowane było postępowaniem wpadkowym, wszczętym wnioskiem strony o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, w ramach prawa pomocy. Ustanowienie takiego pełnomocnika było niezbędnym z uwagi na ustawowy wymóg, wynikający z art. 175 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że takie postępowanie wyłącza winę strony w uchybieniu terminu i uzasadnia przywrócenie uchybionego terminu do dokonania czynności w postępowaniu. Zauważyć przy tym trzeba, iż wraz z nowelizacją ustawy P.p.s.a. dokonaną ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 196), a obowiązującą od dnia 10 kwietnia 2010 r. zmianie uległa też treść art. 244 § 2 tej ustawy, który obecnie przewiduje, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Jednakże przed tą zmianą art. 244 § 2 stanowił, iż ustanowienie takiego pełnomocnika dawało jedynie stronie uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa i nie stanowiło umocowania do działania w imieniu strony. Dlatego też niejednokrotnie przyjmowano w orzecznictwie, że strona, której przyznano prawo pomocy w tym zakresie winna udzielić następnie pełnomocnictwa wyznaczonemu dla niej adwokatowi lub radcy prawnemu. Przepis w tej postaci obowiązywał w dniu, w którym wydano zaskarżone w sprawie postanowienie. Dlatego też, w ocenie Sądu odwoławczego, który dokonuje kontroli instancyjnej według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu, zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż przyczyna uchybienia terminowi ustąpiła w przedmiotowej sprawie z chwilą ustanowienia dla skarżącej adwokata działającego z urzędu i udzielenia mu przez stronę właściwego pełnomocnictwa. Fakt ten miał miejsce, jak wynika z akt sprawy, w dniu 28 stycznia 2010 r., kiedy to do kancelarii pełnomocnika wpłynęło pismo zawierające podpisane pełnomocnictwo upoważniające do reprezentowania skarżącej w sprawie. Od tego więc dnia – wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego – rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zasadnie zatem Sąd I instancji uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu, wniesiony przez pełnomocnika I.S., złożony został prawidłowo, a zawarte w nim twierdzenia oraz zaistniałe w sprawie okoliczności w pełni uzasadniały przywrócenie terminu do wystąpienia ze skargą kasacyjną. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wydanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł co do wniosku pełnomocnika skarżącej, ustanowionego z urzędu, o przyznaniu mu wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną, należnego mu od Skarbu Państwa, gdyż stosownie do art. 250, 258 § 2 pkt 8 i § 3 oraz art. 259 i 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje to przed wojewódzkim sądem administracyjnym, który jest w tym przedmiocie Sądem pierwszej instancji. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) pełnomocnik skarżącego złoży temu Sądowi stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.