I OZ 282/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1107/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 lipca 2021 r. nr SKO/PSŚ/41.5/1605/2021/8049/AA w przedmiocie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r. oddalił skargę P. P. na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Sentencja wyroku została doręczona skarżącemu 10 grudnia 2021 r. Postanowieniem z 11 stycznia 2021 r. został ustanowiony dla skarżącego adwokat z urzędu. Pismem z 19 stycznia 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Katowicach poinformowała o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącego adw. M. L. W dniu 4 lutego 2022 r. pełnomocnik substytucyjny w siedzibie Sądu zapoznał się z aktami sprawy. W piśmie procesowym z 4 marca 2022 r. skarżący osobiście wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazał, że sentencję wyroku odebrała jego żona i nie poinformowała go o tym fakcie, ani o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Żona była w tym czasie w ciąży, urodziła w dniu [...] lutego 2022 r. O konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżący dowiedział się 28 lutego 2022 r. od swojego pełnomocnika. W piśmie procesowym z 25 marca 2022 r. reprezentujący skarżącego pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący jest osobą niepełnosprawną, wszystkie obowiązki w tym sprawy związane z załatwianiem spraw urzędowych przejęła jego żona. Żona skarżącego była w tym czasie w zaawansowanej ciąży i całą uwagę skupiła na własnym stanie i opiece nad małoletnimi dziećmi. Dopiero po powrocie żony skarżącego ze szpitala, w dniu 28 lutego 2022 r. pełnomocnik poinformował skarżącego o konieczności złożenia przedmiotowego wniosku. Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Wskazał, że strona postępowania sądowoadministracyjnego, która upoważnia osobę najbliższą do odbioru korespondencji, do prowadzenia jego spraw urzędowych, ponosi odpowiedzialność za zaniechania lub uchybienia tej osoby, taką samą, jak za zaniedbania i uchybienia własne. Skoro zatem żona skarżącego nie poinformowała go o odbiorze przesyłki, uchybienie to obciąża skarżącego. Odnosząc się do podnoszonego w pismach stanu żony skarżącego Sąd I instancji zauważył, że od daty odbioru sentencji wyroku do dnia porodu upłynęło ponad 2 miesiące. W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie uprawdopodobnił ani niedyspozycji zdrowotnej żony, ani ewentualnego wpływu ciąży na zdolność do obioru przesyłki i przekazania jej mężowi. Zatem uprawniony jest wniosek o niedbałym, a więc zawinionym zachowaniu żony, wykluczającym możliwość przywrócenia terminu z tego powodu. Także wyznaczony w sprawie profesjonalny pełnomocnik, który 4 lutego 2022r. zapoznał sią z aktami sprawy, dopiero 28 lutego 2022 r. poinformował skarżącego o konieczności wniesienia stosownego wniosku. Nie wyjaśnił przy tym dlaczego wiedząc o uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie poinformował skarżącego o tym fakcie w dniach od 4 lutego 2022 r., a także po porodzie skarżącej, który odbył się [...] lutego 2022 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, że P. P.k jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Kontakt z nim jest niezwykle utrudniony. W zasadzie wszystkie obowiązki domowe oraz czynności związane ze sprawami urzędowymi wykonuje jego żona. Skarżący posiada wielodzietną rodzinę żyjącą w ubóstwie, stąd ocena tego co powinna zrobić żona, a czego nie zrobiła, powinno być oceniane przez pryzmat jej realnych możliwości przy posiadaniu pewnej dozy umiejętności społecznych i komunikacji. Umiejętności tych zabrakło. Świadczą o tym zarówno okoliczności co do komunikacji między skarżącym a jego żoną, a także komunikacji między skarżącym a pełnomocnikiem. Pełnomocnik oświadczył, że nie miał żadnego kontaktu ze skarżącym, a w okresie po zapoznaniu się z aktami, dopiero po porodzie w dniu [...] lutego 2022 r. żona skarżącego skontaktowała się z nim i możliwe było ustalenie okoliczności i przyczyn niezłożenia w terminie wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjmuje się pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne, przy czym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, że okoliczności podnoszone przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie przesądzały o tym, że uchybienie terminu było niezawinione. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje ciężkiej sytuacji zdrowotnej i bytowej skarżącego, niemniej jednak zauważa, że okoliczności te, jak wynika z akt sprawy nie ograniczały dotąd aktywności skarżącego w trakcie prowadzenia postępowania sądowego. Także w okresie następującym po ogłoszeniu w dniu 1 grudnia 2021 r. wyroku, stan zdrowia skarżącego, jak i ciąża jego żony nie przeszkodziły mu wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z treści formularza PPF (nadanego 10 grudnia 2021 r.) wynika przy tym, że skarżący posiadał wiedzę o wydaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. wyroku oddalającego jego skargę. W tym zatem względzie argumentacja odwołująca się okoliczności odebrania sentencji wyroku przez żonę skarżącego, która nie poinformowała go o tym fakcie, ani o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie może prowadzić do uznania, że doszło do niezawinionego uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji słusznie przyjął, że strona postępowania sądowoadministracyjnego, która upoważnia osobę najbliższą do odbioru korespondencji, do prowadzenia jego spraw urzędowych, ponosi odpowiedzialność za zaniechania lub uchybienia tej osoby, taką samą, jak za zaniedbania i uchybienia własne. Skoro zatem żona skarżącego nie poinformowała go o odbiorze przesyłki, uchybienie to obciąża skarżącego. Skarżący nie wskazał przy tym na żadne okoliczności świadczące o pogorszeniu się stanu zdrowia ciężarnej żony w okresie odebrania przedmiotowej korespondencji. Trafnie przy tym zauważył WSA w Gliwicach, że odbiór przez żonę skarżącego przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku nastąpił ponad dwa miesiące przed terminem porodu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla oceny spełnienia przesłanek przywrócenia terminu nie bez znaczenia pozostaje również brak jakiegokolwiek kontaktu strony skarżącej z wyznaczonym z urzędu pełnomocnikiem, który co najmniej od 4 lutego 2022 r. miał świadomość uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednak informację w tym względzie przekazał żonie skarżącego dopiero 28 lutego 2022 r. Tak długi brak kontaktu z pełnomocnikiem jest również okolicznością świadczącą o braku należytej staranności, jaka winna cechować dbających o swoje interesy. Uznać zatem należy, że uchybienie terminowi wynikało de facto z braku należytej dbałości w kierowaniu swoimi sprawami, a we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu skarżący nie wykazał, że istniały obiektywnie, niemożliwe do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiające mu dochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Brak było zatem podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.