I OZ 284/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 961/21 o odrzuceniu skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 4 października 2021 r. nr SKO.41/2216/OS/2021 w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił opisaną w sentencji skargę J. C. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu 12 października 2021 r. Trzydziestodniowy termin do złożenia skargi na powyższe rozstrzygnięcie upływał zatem 11 listopada 2021 r. WSA podkreślił, że w treści zaskarżonej decyzji skarżąca została prawidłowo pouczona o trybie i sposobie jej zaskarżenia. Pomimo tego skarżąca uchybiła terminowi do złożenia skargi, dokonując tej czynności dopiero w dniu 19 listopada 2021 r. Z tego względu skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."). Ubocznie Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie nie zachodziły podstawy do uznania terminu do wniesienia skargi, za zachowany, na zasadzie art. 53 § 4 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że przed złożeniem skargi w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, w tracie biegu terminu do dokonania tej czynności (tj. 8 listopada 2021 r.) skarżąca nadała skargę przesyłką pocztową, kierując ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżąca błędnie jednak zaadresowała tę przesyłkę, podając niewłaściwy adres (niebędący adresem Sądu), co skutkowała zwrotem tej korespondencji do nadawcy. W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżąca przed upływem terminu do wniesienia skargi, wniosła skargę wprost do sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że skarga została wysłana w terminie ale poczta nie doręczyła przesyłki i zwróciła ją do nadawcy. Adres podany na kopercie był prawidłowy, natomiast list był zaadresowany do Sądu a nie do Kolegium Odwoławczego przy Sądzie w Lublinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zostało wydane przedwcześnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że skarżąca uchybiła trzydziestodniowemu terminowi do wniesienia skargi, wynikającemu z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co prawidłowo ustalił Sąd I instancji. Termin do wniesienia skargi upłynął bowiem 11 listopada 2021 r., zaś skarga została złożona 19 listopada 2021 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji uznając, że w tej sprawie skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu niedostatecznie jednak rozważył treść pisma (skargi) J. C. z 19 listopada 2021 r. (k. 2 akt sądowych). Co prawda pismo to skarżąca skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach i nie wskazała w nim w sposób jednoznaczny, iż wnosi o przywrócenie terminu do złożenia skargi, jednakże mając na uwadze wnioski w nim zawarte - cyt. "Uprzejmie proszę o wzięcie pod uwagę mojego odwołania, ze względu na to, iż wysłałam do Państwa pismo odwoławcze we wcześniejszym terminie (ustawowym) lecz błędnie zaadresowałam korespondencję. W dniu dzisiejszym tj. 19 .11.2021 r. odebrałam z poczty zwrot mojego pisma, z tego względu pismo to nie dotarło na czas. Proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby.", należało rozważyć czy nie stanowiło ono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnioski i wyjaśnienia zawarte w tej części pisma strony mogą bowiem materialnie stanowić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, o jakim mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a., wszak stanowią próbę wykazania, że do wniesienia skargi w danym terminie doszło bez winy skarżącej (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wątpliwość w tym względzie, zwłaszcza w kontekście zasady ujętej w art. 6 P.p.s.a., powinien był wyjaśnić Sąd I instancji wzywając skarżącą do wyjaśnienia w zakreślonym terminie, czy te sformułowania powinien potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jeżeli bowiem intencją skarżącej było złożenie takiego wniosku, wówczas odrzucenie skargi bez rozpoznania tego wniosku oznaczało, że postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi jest przedwczesne. Przypomnieć należy, że zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie i piśmiennictwie odrzucenie skargi wniesionej po terminie, w przypadku gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu, możliwe jest dopiero po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu (postanowienie NSA z dnia 28 października 2015 r., II OSK 2557/15; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 472). Tym samym konieczne jest ustalenie przez Sąd I instancji, czy w istocie J. C. wnosząc skargę zwróciła się także o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.,orzekł jak w sentencji