I OZ 289/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 583/07 oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Ke 216/05 ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 14 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 583/07 oddalił wniosek A. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. C. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Ke 216/05 dotyczącej pomocy społecznej. W uzasadnieniu wskazano – ustosunkowując się do wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skarżący jest w niniejszej sprawie zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ze względu na przedmiot sprawy, tj. pomoc społeczną. Podkreślono, że zwolnienie to obejmuje wszystkie etapy postępowania sądowadministracyjnego, a więc także postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stąd wniosek w tym zakresie należy uznać za bezzasadny. Ustosunkowując się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata, Sąd I instancji zaznaczył, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 listopada 2006 r. ustanowiono już dla A. C. adwokata. Stosownie zaś do art. 253 P.p.s.a. o wyznaczenie adwokata Sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W związku z tym Sąd nie ma kompetencji do wyznaczenia pełnomocnikiem konkretnej osoby, należy to bowiem do właściwej rady adwokackiej. Wypowiedzenie natomiast przez stronę pełnomocnictwa reprezentującej go dotychczas adwokat A. B. nie ma żadnego wpływu na postanowienie referendarza w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Tym samym – wskazał Sąd I instancji – przyznane powyższym orzeczeniem prawo pomocy pozostaje w dalszym ciągu w mocy. A. C. złożył zażalenie na to postanowienie wnosząc o jego uchylenie, z uwagi na naruszenie prawa strony do dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Strona ponadto zakwestionowała przygotowanie wyznaczonej adwokat oraz powołała się na fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionej podstawy, gdyż jak trafnie przyjął Sąd I instancji wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Ustosunkowując się do zażalenia strony w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych należy przede wszystkim wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania jest skarga o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej pomocy społecznej. Stąd zastosowanie znajduje – jak stwierdził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach – art. 239 § 1 lit. a P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zwolnienie to obejmuje zaś wszystkie etapy postępowania, w tym ze skargi o wznowienie. Oznacza to, że nie zachodzi konieczność rozpoznawania, w sprawach z tego zakresu, wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż strona z obowiązku ponoszenia tych kosztów jest zwolniona z mocy samej ustawy. W związku z tym, wniosek strony o zwolnienie od kosztów nie mógł zostać uwzględniony. Ustosunkowując się natomiast do zażalenia strony w zakresie odmowy ustanowienia adwokata, należy podkreślić, że w toku niniejszego postępowania skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w tym zakresie, na mocy prawomocnego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 7 listopada 2006 r. Samo zaś prawo pomocy, stosownie do art. 244 § 1 obejmuje zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Stąd w świetle przytoczonego wyżej przepisu Sąd nie ma kompetencji do wyznaczenia stronie kolejnego pełnomocnika. Bowiem rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący ustanowienie pełnomocnika z urzędu, sąd administracyjny orzeka wyłącznie w zakresie przyznania tego prawa lub nie. W przypadku uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika przewodniczący wydziału – jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu – zwraca się do właściwego samorządu zawodowego, przekazując stosowne orzeczenie o wyznaczenie pełnomocnika. Natomiast kwestie dotyczące imiennego wskazania adwokata, czy też radcy prawnego należą do kompetencji właściwej rady adwokackiej lub izby radców prawnych. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu stwierdzić należy, że to z woli strony (na jej wniosek) zostało wydane w sprawie postanowienie o przyznaniu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Stanowiło ono podstawę do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyznaczenie konkretnego adwokata. Strona może na etapie skierowania przez Sąd postanowienia o przyznaniu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu porozumieć się z właściwym organem samorządu zawodowego adwokatów (radców prawnych) co do tego, który z wykonujących zawód prawniczy wykwalifikowanych prawników będzie reprezentował jej interesy w sprawie. Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika. Jednakże mocodawca tj. strona, której przyznano prawo pomocy, jeżeli ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego (w rozpoznawanej sprawie do okręgowej rady adwokackiej) ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. W ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Należy stwierdzić, że wyznaczenie adwokata (radcy prawnego) z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, stanowi o skorzystaniu przez stronę z prawa pomocy przyznanego postanowieniem Sądu. W powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt wypowiedzenia przez skarżącego pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu imiennie przez właściwą radę adwokacką. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a.