I OZ 307/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 685/10 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2010 r. w sprawie ze skargi P.L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania na powtarzanie pierwszego roku studiów, ustalenia opłaty za powtarzanie zajęć dydaktycznych, zgody na udział w zajęciach drugiego roku oraz indywidualny program studiów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 685/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę kasacyjną P.L. wniesioną od wyroku tegoż Sądu z dnia 7 grudnia 2010 r. wydanego w sprawie z jego skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] maja 2010 r., Nr [...], w przedmiocie skierowania na powtarzanie pierwszego roku studiów, ustalenia opłaty za powtarzanie zajęć dydaktycznych, zgody na udział w zajęciach drugiego roku oraz indywidualny program studiów. W uzasadnieniu wskazano, że skarga kasacyjna wniesiona od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2010 r. została odrzucona, albowiem strona skarżąca nie uiściła w wymaganym terminie wpisu. Wprawdzie pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 13 grudnia 2011 r. złożył do sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który to wniosek Sąd zakwalifikował jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, jednakże postanowieniem tego Sądu z dnia 3 stycznia 2012 r. odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z powyższym na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd I instancji odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę kasacyjną jako nieopłaconą. Zażalenie na powyższe złożył skarżący, zarzucając zakwestionowanemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez niewysłanie wezwania do uiszczenia wpisu na adres skarżącego w miejsce wysłania go do pełnomocnika, który został wyznaczony tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej, 2. art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu pomimo braku do tego podstaw, co było wynikiem oparcia przez Sąd rozstrzygnięcia na nieporozumieniu wynikającym na potraktowaniu przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu do przyznania skarżącemu prawa pomocy, jako wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo że z literalnej wykładni treści pisma i jego tytułu wynika, że pełnomocnik takiego wniosku nie składał, 3. art. 243 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, mimo złożenia przez pełnomocnika wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej, co spowodowało, że Sąd bezzasadnie odrzucił skargę kasacyjną jako nieopłaconą, do czego by nie doszło, gdyby Sąd rozpoznał wniosek pełnomocnika z dnia 13 grudnia 2011 r. o przyznanie pomocy prawnej w zakresie zwolnienia od wpisu i zwolnił skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej zamiast bez woli skarżącego i jego pełnomocnika uznawać jego wniosek z dnia 13 grudnia 2012 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako oczywiście bezzasadnego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący rozwinął ww. zarzuty, podnosząc dodatkowo, że skoro termin do uiszczenia wpisu upłynął, to skarżący był zobowiązany złożyć: a) wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, gdyby skarżący posiadał środki pieniężne, lub b) wniosek o przywrócenie terminu do przyznania pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, wniosek o przywrócenie terminu do przyznania pomocy w zakresie zwolnienia skarżącego od uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ograniczony jest terminem do dnia upływu czasu do uiszczenia wpisu. Dlatego taki wniosek został złożony. Nadto wskazano, że termin do uiszczenia wpisu jeszcze nie rozpoczął swojego biegu, albowiem wezwanie w tym przedmiocie otrzymał tylko pełnomocnik skarżącego, który został ustanowiony jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej, a nie sam skarżący. W związku z powyższym wskazano, że Sąd winien najpierw rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, a następnie nadać skardze kasacyjnej dalszy bieg, a nie ją odrzucać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne. Przepis art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga kasacyjna, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Nieuiszczenie należnego wpisu w ustawowym siedmiodniowym terminie, liczonym od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 w zw. § 3 p.p.s.a.), jest brakiem który upoważnia wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie art. 178 p.p.s.a., do odrzucenia skargi kasacyjnej jako pisma, którego braków strona nie uzupełniła w terminie – w niniejszej sprawie jako nieopłaconej. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że strona skarżąca nie uiściła wpisu od skargi kasacyjnej, do uiszczenia którego została wezwana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r. Przedmiotowe wezwanie zostało pełnomocnikowi skarżącego doręczone w dniu 18 listopada 2011 r., zatem termin do jego uiszczenia upłynął bezskutecznie w dniu 25 listopada 2011 r. Nadto nie został on, prawomocnym już postanowieniem Sądu Wojewódzkiego z dnia 3 stycznia 2012 r., wydanym w sprawie, przywrócony. Bowiem, jak wynika z akt sprawy, postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej zostało pełnomocnikowi skarżącego doręczone w dniu 12 stycznia 2012 r. (k. 143) i nie zostało zaskarżone. Nadto zwrócić należy uwagę, że postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r., w uwzględnieniu wniosku skarżącego w całości, referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Nie rozważano natomiast ewentualnego zwolnienia skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, albowiem w tym czasie takiego wniosku nie złożono. Odnosząc się zaś do zarzutów pełnomocnika skarżącego zawartych w skardze kasacyjnej, stwierdzić należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można podzielić stanowiska pełnomocnika skarżącego, że Sąd uchybił przepisowi art. 220 § 1 p.p.s.a. nie wysyłając skarżącemu bezpośrednio wezwania do uiszczenia wpisu. Jak już wyżej wskazano postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2011 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. (wpływ do WSA w dniu 8 czerwca 2011 r.) Okręgowa Rada Adwokacka w B. poinformowała Sąd Wojewódzki, że adw. P.G. został wyznaczony pełnomocnikiem skarżącego z urzędu. W tej sytuacji Sąd miał obowiązek, stosowanie do treści art. 67 § 5 p.p.s.a., dokonywać wszelkich doręczeń temu pełnomocnikowi. Zauważyć bowiem należy, że ustanowienie przez Sąd pełnomocnika z urzędu jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa (§ 2 art. 244 p.p.s.a.). Zatem wyznaczony zawodowy pełnomocnik (w tym przypadku adwokat) staje się ex lege pełnomocnikiem skarżącego. Z treści przepisów odnoszących się do kwestii prawa pomocy (art. 246 § 1 i § 2 p.p.s.a., art. 249 i art. 251 p.p.s.a.) wynika, że strona uzyskuje prawo pomocy w sprawie o której rozpoznanie występuje do sądu. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oznacza, że w tej sprawie strona korzysta z pełnomocnika bez ponoszenia przez nią wynagrodzenia i wydatków tego pełnomocnika. Przyznane prawo pomocy w sprawie odnosi się do sprawy wnoszonej do rozpoznania przez sąd, a nie do określonych faz czy rodzaju postępowania sądowego w takiej sprawie. W przypadku bowiem przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie budzi wątpliwości, że tak ustanowiony pełnomocnik jest pełnomocnikiem którego umocowanie (zakres pełnomocnictwa) wyznacza przepis art. 39 p.p.s.a., a więc pełnomocnictwo to obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem (porównaj: motywy do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 2.12.2010 r., sygn. akt II GPS 2/10, opubl. M.Prawn. z 2011 r., nr 1, poz. 2). Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego, iż został on ustanowiony w ramach prawa pomocy tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa. Na aprobatę nie zasługuje także twierdzenie skarżącego, iż Sąd naruszył przepis art. 220 § 1 p.p.s.a. również poprzez wadliwe potraktowanie wniosku o przywrócenie terminu do przyznania skarżącemu prawa pomocy jako wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wprawdzie w punkcie 2 zarzutu pełnomocnik skarżącego wskazuje na wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał za oczywistą omyłkę, albowiem z uzasadnienia zażalenia wynika, że chodzi tutaj o wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, zwłaszcza, że postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. Sąd Wojewódzki przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo potraktował wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, albowiem ten pierwszy wniosek jest niedopuszczalny. Nie można bowiem uchybić terminowi do dokonania określonej czynności procesowej, skoro ustawa takiego terminu nie zakreśla. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu I instancji w tym zakresie, zawartą w postanowieniu z dnia 3 stycznia 2012 r., iż nie jest możliwe uchybienie terminu do dokonania czynności w postaci złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skoro wniosek taki może zostać złożony w każdym stadium postępowania. Za niezasadny należy uznać także zarzut naruszenia przez Sąd art. 243 § 1 p.p.s.a. w sposób opisany w punkcie 3 podstaw zażalenia. W orzecznictwie i judykaturze utarty jest już pogląd, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu czyni wezwanie to niebyłym. I dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, w przypadku nieuwzględnienia wniosku, strona winna zostać ponownie wezwana do uiszczenia wpisu (porównaj: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. T. Wosia, wyd. LexisNexis, Warszawa 2011, str. 932, postanowienie NSA z dn. 26.04.2005 r., sygn. akt II FZ 125/05, opubl. ONSAiWSA z 2006 r., nr 1, poz. 12). Natomiast w niniejszej sprawie wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych został złożony przy piśmie z dnia 13 grudnia 2011 r., nadanym w urzędzie pocztowym w tym samym dniu (k. 132), podczas gdy termin do uiszczenia wpisu upłynął z dniem 5 listopada 2011 r. Zatem wniosek ten został złożony już po terminie otwartym do uiszczenia wpisu. Tym samym nie mógł on odnieść oczekiwanego przez pełnomocnika skarżącego skutku w postaci przerwania biegu terminu do uiszczenia wpisu do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w tym przedmiocie. Bowiem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie ww. terminu, nawet jeżeli wniosek ten zostanie rozpoznany zgodnie z żądaniem strony, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez nią opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnego zarządzenia w tym przedmiocie (porównaj: motywy do postanowienia NSA z dn. 13.01.2012 r., sygn. akt II OSK 31/12, npubl.). Reasumując wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniesioną skargę kasacyjną jako nieopłaconą. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. wniesione zażalenie należało oddalić.