I OZ 319/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1777/20 o odrzuceniu skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 lipca 2020 r. nr KOC/2362/Zs/20 w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 17 sierpnia 2020 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga A. S. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 lipca 2020 r. w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione. Skarga została wniesiona w imieniu i na rzecz skarżącej przez Stowarzyszenie P. (dalej: Stowarzyszenie), powołujące się na działanie w oparciu o art. 25 § 4 i 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.), które równocześnie zgłosiło swój udział w postępowaniu w charakterze jego uczestnika. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2021 r., I SA/Wa 1777/20, odnotowano i uwzględniono w dalszej korespondencji zgłoszenie udziału Stowarzyszenia w charakterze uczestnika postępowania (pkt 1) oraz wezwano pełnomocnika skarżącej – Stowarzyszenie do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), przez złożenie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed sądami administracyjnymi (pkt 2). W odpowiedzi na wezwanie Stowarzyszenie wskazało, że jest umocowane do udziału w sprawach innych osób (w ramach swojej działalności statutowej), gdyż zgodnie z ustawą zdolność sądową do udziału w postępowaniu mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Stowarzyszenie wniosło skargę nie na podstawie pełnomocnictwa, lecz na podstawie ww. przesłanki ustawowej, w związku ze zgłoszeniem przez skarżącą swojej sprawy do Stowarzyszenia. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 września 2021 r. uchylono pkt 2 zarządzenia z 14 stycznia 2021 r. i w związku z faktem, że Stowarzyszenie nie ma legitymacji do wniesienia skargi (art. 50 § 1 p.p.s.a.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), przez jej podpisanie, bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu 4 października 2021 r. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął z dniem 11 października 2021 r. Postanowieniem z 3 grudnia 2021 r., I SA/Wa 1777/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił skargę wskazując, że pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu skarżąca do dnia wydania postanowienia nie uzupełniła braków formalnych skargi – nie podpisała skargi, ani nie nadesłała podpisanej skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie, wnosząc o jego uchylenie i nadanie sprawie biegu. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 50 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi wniesionej przez organizację społeczną w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że zgodnie z przepisami, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Stowarzyszenie zgłosiło swój udział w sprawie, tj. wniosło skargę na rzecz i w imieniu skarżącej, gdyż jej sprawa mieści się w zakresie statutowego działania organizacji. W związku z tym odrzucenie skargi na tej zasadzie, że nie zostało podpisane przez osobę, na rzecz której organizacja działa, polega na nieporozumieniu. W szczególności, skarga została podpisana przez samą organizację, zwolnioną w zakresie działalności statutowej z ponoszenia wpisów sądowych i nie ma potrzeby by po raz wtóry podpisywała ją sama skarżąca. Odsuwanie organizacji społecznych od zastępstwa procesowego ich podopiecznych narusza więc art. 50 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności rozważenia wymaga legitymacja Stowarzyszenia do wniesienia zażalenia. Sytuację prawną organizacji społecznej w postępowaniu sądowym wyznacza w pierwszej kolejności art. 9 p.p.s.a., zgodnie z którym organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach wymienionych w przepisach p.p.s.a. Stowarzyszenie jest podmiotem, które wniosło skargę, odrzuconą zaskarżonym postanowieniem. Nie jest to skarga dotyczącą własnego interesu prawnego Stowarzyszenia, ale jak wyjaśniono, skarga została wniesiona na rzecz A. S., przy czym Stowarzyszenie nie powołuje się na działanie w oparciu o pełnomocnictwo, lecz własne cele statutowe. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, legitymacji procesowej Stowarzyszenia do złożenia zażalenia nie tworzy status uczestnika postępowania sądowego, albowiem takiego statusu Stowarzyszenie nie posiada. Jakkolwiek zarządzeniem Przewodniczącego zostało Stowarzyszenie oznaczone jako uczestnik postępowania, to kwalifikacja ta jest wadliwa. Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., uczestnikiem postępowania na prawach strony jest osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Żadna z tych przesłanek w przypadku Stowarzyszenia nie zachodzi, jak dokumentują akta administracyjne, nie brało ono udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonego postanowienia, sprawa nie dotyczy interesu prawnego Stowarzyszenia, nadto wniosło ono skargę. Dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym organizacji społecznej dotyczy art. 33 § 2 p.p.s.a. W takim przypadku sąd wydaje jednak postanowienie o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu, czego w sprawie nie uczyniono, Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu. Nie świadczy to jednak o naruszeniu przepisów przez Sąd I instancji, albowiem jeden i ten sam podmiot nie może mieć w postępowaniu sądowym różnego statusu – skarżącego i uczestnika. Legitymacji procesowej Stowarzyszenia należy upatrywać w fakcie złożenia skargi, co znajduje oparcie w art. 25 § 4 i art. 50 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 25 § 4 p.p.s.a., organizacja społeczna ma zdolność sądową w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, zaś zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób może wnieść skargę. Taka też sytuacja procesowa zaistniała w rozpoznawanej sprawie, Stowarzyszenie wniosło skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby. Skoro skarga ta została odrzucona, Stowarzyszenie ma legitymację do złożenia zażalenia, które w konsekwencji podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Odrębną jednak kwestią jest, czy złożona skarga jest dopuszczalna i powinna podlegać rozpoznaniu. Sama zdolność sądowa o tym nie przesądza, rozstrzygają tę kwestię przepisy regulujące wnoszenie skargi. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest organizacja społeczna, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jest to ważne i istotne zastrzeżenie, które w sprawie nie zostało spełnione. Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu zainicjowanym ponagleniem, ponaglenie wniosła osobiście A. S., Stowarzyszenie w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia objętego skargą nie brało udziału. Jest to okoliczność, która nie mogła podlegać sanowaniu na etapie po wniesieniu skargi do sądu i z jej powodu skarga wniesiona przez Stowarzyszenie w zakresie jego statutowej działalności w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby nie była dopuszczalna, co uzasadnia jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Ponieważ skarga dotyczyła interesu prawnego innej osoby, Sąd I instancji prawidłowo zwrócił się do tej osoby o jej podpisanie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia braków skargi doręczono 4 października 2021 r., a zatem termin na uzupełnienie braku formalnego skargi upływał z dniem 11 października 2021 r. W zakreślonym terminie brak nie został usunięty, co z kolei stanowi podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niezależnie zatem od kompletności uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji i podanej w nim argumentacji zasadne było w sprawie odrzucenie wniesionej skargi, albowiem nie mogła ona podlegać merytorycznemu rozpoznaniu z podanych wyżej, złożonych powodów. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.