I OZ 322/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Gliwicach z dnia 15 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/GI 413/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił R.W. przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący w swoim wniosku wskazał, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Wezwany został więc do przedłożenia dokumentów świadczących o braku zatrudnienia, wysokości jego wydatków oraz wskazania źródeł z jakich pokrywa koszty swojego utrzymania. W odpowiedzi skarżący nadesłał zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, oświadczył też, że koszty zakupu żywności pokrywa z pomocy uzyskiwanej od matki, zaś koszty utrzymania mieszkania ponosi była żona, z którą zamieszkuje w jednym lokalu. W ocenie Sądu skarżący nie wykonał w pełni wezwania, co nie pozwoliło na dokładną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i finansowego, a ponadto jego oświadczenie różni się od ustaleń dokonanych przez organy w toku postępowania administracyjnego. Zażalenie na to postanowienie wniósł R.W., domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że nie uzyskuje żadnych dochodów, uzyskuje pomoc od swojej matki, nie ponosi kosztów leczenia dzięki zarejestrowaniu w Urzędzie Pracy i nie wykupuje leków z uwagi na brak środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Zauważyć należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Z taką sytuacją – wbrew twierdzeniom Sądu – mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Stwierdzić bowiem trzeba, iż z oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż jest on osobą pozbawioną dochodów, utrzymującą się z pomocy osób trzecich. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał, że strona nie wykazała, aby zachodziły przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, uznać należy za nazbyt rygorystyczne i nie znajdujące oparcia w materiałach zgromadzonych w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny, uznając iż wniosek R.W. o przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie zasługuje na uwzględnienie z powyżej podanych powodów, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.