I OZ 350/18

Dnia 18 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z zażalenia S. na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2017 r. o sygn. akt II SA/Gl 1095/17 zasądzające zwrot kosztów postępowania w sprawie ze sprzeciwu S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: uchylić postanowienie zawarte w punkcie 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r. po rozpoznaniu sprzeciwu S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej stwierdził, że: "1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Pyskowice z dnia 7 czerwca 2017 r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej Spółki 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania." Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku S. reprezentowana przez pełnomocnika r. pr. M.M. W ocenie skarżącej, skoro przedmiotem skargi była decyzja wydana w sprawie należności pieniężnej (opłata adiacencka), to stawka zwrotu kosztów powinna była zostać ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez jego zastosowanie, nie zaś na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia. Zaznaczono też, że wniesienie sprzeciwu miało wpływ nie tylko na obowiązywanie zaskarżonej decyzji, ale spowodowało prawomocne umorzenie całego postępowania administracyjnego w wyniku podjęcia przez Sąd rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym. Jak wskazano, Sąd Wojewódzki w bezpośredni sposób zdecydował w wyroku o kwestii przysługiwania organowi administracyjnemu uprawnienia do ustalenia opłaty adiacenckiej. Jednocześnie do zasądzonych kosztów nie odniósł się w uzasadnieniu, czym naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy w przypadku uwzględnienia sprzeciwu, o którym mowa w Dziale III rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), od decyzji kasatoryjnej w sprawie opłaty adiacenckiej – zwrot kosztów związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika, o których mowa w art. 205 § 2 p.p.s.a., powinien być ustalony jak dla należności pieniężnej na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez jego zastosowanie czy jak w innej sprawie na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia. Jak stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Powołany § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) wskazuje, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2. Paragraf 14 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego rozporządzenia określa zaś, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi: w pierwszej instancji w sprawie innej, niż wymieniona w lit. a i c, sprawie - 480 zł. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest zatem to, czy sprawa sądowoadministracyjna, w której rozpoznano sprzeciw od decyzji kasatoryjnej w administracyjnej sprawie dotyczącej opłaty adiacenckiej, jest sprawą, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna czy też innego rodzaju sprawą. Należy zatem zauważyć, że na mocy art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Zgodnie zaś z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Wskazany przepis k.p.a. określa, że "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy." Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że sprzeciw przysługuje tylko od decyzji kasatoryjnych, a zatem, które nie rozstrzygają ostatecznie o prawach lub obowiązkach związanych z należnością pieniężną, lecz o tym, że doszło do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przedmiotem sprzeciwu nie jest zatem należność pieniężna (ta bowiem z istoty decyzji kasatoryjnej nie jest określona w jej osnowie), lecz zasadność ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji z określonych przyczyn prawno-dowodowych. Tym samym rozpoznając sprawę sprzeciwu Sąd nie rozpoznaje sprawy, której przedmiotem jest należność pieniężna, w związku z tym zarzut naruszenia § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych nie jest zasadny w zakresie, w jakim odnosi się do sprawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Na gruncie niniejszej sprawy odnotować wypada, że poza zakresem niniejszego postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pozostaje kwestia prawidłowości uchylenia przez Sąd Wojewódzki decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania administracyjnego. Należy jednak zauważyć, że wydając takie rozstrzygnięcie w punkcie 1 i 2 analizowanego wyroku, Sąd ten rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną merytorycznie nie tylko w zakresie wyznaczonym art. 64e p.p.s.a., a zatem orzekł nie tylko o kwestii prawno-dowodowej związanej z decyzją kasatoryjną, ale nadto rozpoznał całą sprawę sądowoadministracyjną odnoszącą się właśnie do należności pieniężnej. Dobitnie o tym świadczy punkt 2 zaskarżonego wyroku, jak i jego uzasadnienie. Takie rozstrzygnięcie determinuje zaś kwestię zwrotu kosztów. Tymczasem Sąd Wojewódzki nie przedstawił w uzasadnieniu wyroku wywodów wskazujących, że rozważył tę kwestię, a zatem naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie jest bowiem jasne, czemu w takiej sytuacji ograniczył się wyłącznie do zastosowania § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Uchybienie to wymaga uchylenia zatem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki rozważy wpływ uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w punkcie 1 wyroku oraz umorzenia postępowania administracyjnego w punkcie 2 wyroku na wysokość zasądzanego zwrotu kosztów postępowania w sprawie.