I OZ 356/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 1115/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Starosty W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 października 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r., J.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Następnie, po wezwaniu przez Sąd, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wnosząc o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, synem, synową oraz czwórką małoletnich wnuków. Oświadczył, że na dochody rodziny składają się miesięcznie: emerytury rolnicze jego i żony w kwocie po 992,93 zł oraz zasiłki rodzinne na czworo dzieci – w łącznej wysokości 524 zł, a łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.509,86 zł brutto (2.314,19 zł netto) miesięcznie. Dodatkowo wskazał, że pozostaje na dożywociu u syna, który posiada dom o powierzchni 200 m². Syn prowadzi również gospodarstwo rolne, które nie przynosi żadnych dochodów. Wyjaśnił ponadto, że synowa, jako jedyna z rodziny, posiada konto w banku, w celu otrzymywania zasiłków na dzieci. Rodzina skarżącego nie korzysta z sieci gazowej, a jedynie używa butli gazowych, co kosztuje 150 zł miesięcznie, opłaca również rachunki za energię elektryczną w kwocie około 400 zł miesięcznie, natomiast woda jest czerpana z własnej studni. Podniósł, że w sezonie zimowym kupuje węgiel- ok. 850 zł, natomiast drewno na opał jest pozyskiwane z lasu, który posiada syn. Dodatkowo oświadczył, że obecny stan zdrowia syna uniemożliwia mu wykonywanie pracy na roli. Na powyższe okoliczności wnioskodawca przedstawił szereg dokumentów. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2015 r. odmówiono J.S. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia J. S. wniósł sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd uznał, że skarżący nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Jego sytuacja materialna nie powoduje bowiem, że należy on do osób ubogich, pozbawionych środków do życia, a tylko w takim przypadku możliwe jest uwzględnienie wniosku na podstawie powołanego przepisu. Sąd zauważył, że skarżący i jego żona mają stały dochód miesięczny w postaci emerytur rolniczych po 992,93 zł, a dochód ten nie podlega egzekucji sądowej, czy administracyjnej i jako dochód wolny od jakichkolwiek zajęć jest wypłacany w pełnej wysokości. Ponadto małżonkowie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i jego rodziną, który to jest właścicielem domu o powierzchni 200 m² oraz gospodarstwa rolnego, które według oświadczenia wnioskodawcy nie przynosi dochodów. Syn wnioskodawcy i synowa pobierają zasiłki rodzinne na czworo dzieci w łącznej wysokości 524 zł, a łączny dochód w gospodarstwie domowym wynosi 2.509,86 zł brutto (2.314,19 zł netto) miesięcznie. Odnosząc się do kwestii stanu zdrowia syna skarżącego Sąd stwierdził, że z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynika, że cierpi on na pewne dolegliwości, ale leczy się i rehabilituje; w stosunku do niego nie zostało wydane orzeczenie o całkowitej bądź częściowej niepełnosprawności. Zarówno syn skarżącego, jak i jego małżonka są stosunkowo młodymi ludźmi i nie ma przeszkód do poszukiwania przez nich pracy zarobkowej, skoro posiadane gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Ponadto posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Pozostający z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym syn posiada gospodarstwo rolne, którym może rozporządzać w sposób przynoszący mu dochody, np. wykorzystywać w produkcji rolnej, jak również wydzierżawić, czy też obciążyć. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł J.S. podnosząc, że kwota 238,50 zł na osobę miesięcznie w wielodzietnej, wielopokoleniowej rodzinie, dowodzi życia w ubóstwie. Wskazał, że sprzeczny z materiałem dowodowym jest zarzut Sądu, iż posiada majątek, który może być zabezpieczeniem pożyczki, czy kredytu, gdy tymczasem wraz z żoną są dożywotnikami syna i nie posiadają żadnego majątku. Wskazał, że syn wykorzystuje gospodarstwo rolne i grunty są uprawiane. Jednak dochody osiągane są jedynie w plonach, które w całości są konsumowane przez jego rodzinę. Podał, że jego syn cierpi na przewlekłą chorobę uniemożliwiającą większy wysiłek, a obecnie w ogóle jest niezdolny do wykonywania pracy fizycznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Wskazać na wstępie trzeba, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę (art. 199 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i znajduje zastosowanie w stosunku do osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i nie zaspokajają podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również stan majątkowy strony. Przy czym stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obowiązana jest wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela rozważania Sądu pierwszej instancji, które w konkluzji prowadzą do wniosku, że choć sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest trudna, to jednak nie wypełnia ustawowych przesłanek przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że skarżący wraz z rodziną uzyskują stały dochód miesięczny w łącznej kwocie 2.314,19 zł netto, na który składa się emerytura rolnicza wnioskodawcy i jego żony w kwocie po 992,93 zł oraz zasiłki rodzinne na czworo wnucząt skarżącego w łącznej wysokości 524 zł. Wprawdzie dochód ten nie jest znaczny, biorąc pod uwagę fakt, iż rodzina skarżącego pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym liczy osiem osób, jednakże nie można stwierdzić, aby wnioskodawca wraz z rodziną należał do osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia. Ponadto skarżący nie wykazał, aby po jego stronie istniały szczególne, niezbędne wydatki, które uniemożliwiłyby mu partycypowanie w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadministracyjnego. Należy również zwrócić uwagę, że skarżący wraz z żoną pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z synem oraz jego rodziną, który jest właścicielem domu o pow. 200 m2 oraz gospodarstwa rolnego. Co prawda według oświadczenia skarżącego, gospodarstwo to nie przynosi żadnych dochodów ze wglądu na zły stan zdrowia syna, który nie jest w stanie wykonywać pracy fizycznej, jednak zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu skarżący podnosi, że prowadzenie gospodarstwa pozwala zapewnić niezbędne środki na życie. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.