I OZ 373/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2622/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 9 października 2023 r. nr DSZ-V.4321.2.924.2023.MU w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 marca 2024 r. odmówił J. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Sąd I instancji podał, że zaskarżona decyzja została skarżącej skutecznie doręczona 16 października 2023r. Termin do wniesienia skargi upłynął 15 listopada 2023 r. Pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym skargę wniósł 24 listopada 2023r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej wskazał, że przekroczenie terminu do wniesienia skargi spowodowane było jego złym stanem zdrowia. Na dowód załączył zaświadczenie lekarskie obejmujące okres od 13 do 17 listopada 2023r. Sąd I instancji uznał, że przedmiotowy wniosek nie mógł zostać uwzględniony bowiem strona nie wykazała szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Profesjonalny pełnomocnik skarżącej co prawda wskazał, że przekroczenie terminu spowodowane było jego złym stanem zdrowia. W ocenie Sądu I instancji, nie są to przesłanki wskazujące na brak winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na decyzję. Pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym wiedząc, że nie czuje się dobrze i może nie być w stanie należycie reprezentować skarżącej w niniejszym postępowaniu, powinien poinformować ją wcześniej (przed upływem terminu do wniesienia skargi), że być może nie będzie mógł sporządzić skargi i wnieść jej do Sądu w terminie. Ewentualnie profesjonalny pełnomocnik dbając o interesy osoby którą reprezentuje, mógł również ustanowić substytuta, który by go zastąpił i należycie oraz terminowo wykonał obowiązki pełnomocnika w niniejszej sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej podniósł, że pracuje w kancelarii jednoosobowej, podejmował próby znalezienia zastępstwa, jednak były one bezowocne. Nadto strona nie zgodziła się aby skargę przygotował inny prawnik. Choroba jako zdarzenie nagłe i nieprzewidziane stanowiła okoliczność przesądzającą o braku winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "P.p.s.a."), przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu oraz wykonania czynność, której termin został uchybiony. Wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 P.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516). Przedstawiając zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność pełnomocnika skarżącej do pracy z powodu choroby w okresie 13-17 listopada 2023 r., strona uprawdopodobniła, że stan zdrowia pełnomocnika mógł mieć wpływ na niedokonanie czynności w terminie. Podkreślenia wymaga, że jeśli w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarza uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, to dokonanie oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2012 r., I OZ 46/12; postanowienie SN z 12 maja 2006 r., V CZ 29/06, Lex nr 200921). Istotne pozostawało przy tym, że choroba pełnomocnika wystąpiła w ostatnich trzech dniach biegu terminu do wniesienia skargi. Wespół z tymi okolicznościami należało więc oceniać informację pełnomocnika o tym, że prowadzi jednoosobową działalność, nie zatrudniając innych osób. Powyższe pozwalało przyjąć, że w przedstawionym stanie faktycznym uprawdopodobniono brak możliwości osobistego działania pełnomocnika, jak i wyręczenia się inną osobą w dokonaniu tej czynności procesowej w sposób pozwalający na rzetelną obronę interesów strony skarżącej. Tym samym strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu. W konsekwencji uznać należało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie - na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. - kwestionowanego postanowienia Sądu pierwszej instancji oraz - w oparciu o art. 86 § 1 P.p.s.a. - orzekł o przywróceniu terminu do wniesienia skargi.