I OZ 375/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 122/13 o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi H. K. na bezczynność Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej [...] w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. H. K.złożyła w dniu 17 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Prezydenta Dyrektora Państwowej Szkoły Muzycznej [...] w W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, postanowieniem z 19 lutego 2014 r. – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a" – zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne z dnia 4 listopada 2013 r., zarejestrowane pod sygn. akt K 58/13, o zbadanie zgodności z Konstytucją RP szeregu, szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego, przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W związku z tym – zdaniem Sądu Wojewódzkiego – ponieważ w niniejszej sprawie ocenie Sądu podlega okoliczność, czy wniosek skarżącego zainicjował postępowanie, które winno być prowadzone i zakończone zgodnie z przepisami ustawy o dostępie informacji publicznej, podstawą orzekania są zaś przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a przepisy obu tych ustaw będą przedmiotem kontroli sprawowanej przez Trybunał Konstytucyjny, to odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na wyżej wspomniane pytanie prawne będzie miała wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu Wojewódzkiego, a wyrok Trybunału będzie mógł skutkować ewentualnym wnioskiem jednej ze stron o wznowienie postępowania. H. K., w zażaleniu złożonym na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wskazywała, że przedmiotem złożonego przez nią wniosku o udostępnienie informacji publicznej był raport z kontroli przeprowadzonej przez wizytatora Centrum Edukacji Artystycznej. Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał w jaki sposób ww. wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego może mieć wpływ na niniejsze postępowanie, które dotyczy zupełnie innej kwestii. Zdaniem skarżącej, ww. pytanie nie może też prowadzić do wyłączenia art. 61 ustawy zasadniczej na okres, w jakim Trybunał Konstytucyjny będzie się nim zajmował. Podkreślono, że w ww. wniosku zakwestionowano również szereg przepisów procedury sądowoadministracyjnej, czego skutkiem mogłaby być konieczność automatycznego zawieszenia wszystkich postępowań sądowych, prowadzonych przed sądami administracyjnymi. Podkreślono również, że dla sądu kwestią wstępną jest wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne do sformułowania wypowiedzi, czy dany akt jest zgodny z prawem. Brak zatem podstaw do zawieszenia postępowania sądowego, jeśli sąd jest w stanie samodzielnie dokonać ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy. Dyrektor Państwowej Szkoły Muzycznej [...] w W., w odpowiedzi na zażalenie, wnosząc o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Z treści powołanego przepisu wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi więc być istotne, z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracynego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością jak i ekonomiką procesową. Rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd powinien ocenić także wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Tego rodzaju rozstrzygnięcie, powinno być, w związku z tym, zawsze dostatecznie umotywowane. Sąd powinien zatem uwidocznić wpływ kwestionowanych w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniu prawnym przepisów na rozstrzyganą przez niego sprawę oraz wyjaśnić, dlaczego w zaistniałej sytuacji zawieszenie postępowania będzie miało status priorytetowy względem wymienionych wyżej gwarancji. Zawieszenie postępowania z tego powodu wiąże się bowiem z koniecznością ważenia, która wartość w konkretnym przypadku będzie mieć - względem pozostałych - charakter nadrzędny i dlatego nie można, w takiej sytuacji, opierać się wyłącznie na okoliczności hipotetycznej możliwości wznowienia postępowania sądowego. W niniejszej sprawie Sąd I instancji, rozważając zasadność zawieszenia przedmiotowego postępowania, nie spełnił powyższych warunków. Ograniczył się bowiem wyłącznie do stwierdzenia, że przedmiotowa sprawa jest rozpoznawana na tle kwestionowanych przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz przepisów stanowiących podstawę orzekania przez sądy administracyjne w tego rodzaju sprawach. Już zatem z powodu lakoniczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie mogło się ono ostać. Wskazać również należy, że fakultatywny charakter przesłanek do zawieszenia postępowania, sformułowanych w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uzasadnia stwierdzenie, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy w przedmiocie zgodności aktu prawnego (aktów prawnych) z Konstytucją RP, na skutek wątpliwości powziętych w innej sprawie sądowoadministracyjnej, nie obliguje sądu orzekającego w sprawie, do uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny, jeżeli sąd ten nie podziela wątpliwości, co do konstytucyjności aktu prawnego. W niniejszym przypadku Sąd I instancji nie zadeklarował, czy – w jego ocenie – takie wątpliwości istnieją, a jedynie zdawkowo stwierdził, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na postawione pytanie prawne będzie miała wpływ na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia. Taką odpowiedź należało także uznać za niewystarczającą. Jeżeli zatem Sąd I instancji ponownie będzie rozważał możliwość zawieszenia niniejszego postępowania, powinien uwzględniać konieczność odniesienia się do przytoczonych wyżej okoliczności. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy P.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia, co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu I instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę.