I OZ 378/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 47/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., sygn. akt IV SO/Gl 47/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania J. M. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że J. M. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w treści skargi, zwracając się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Do skargi dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym oświadczył, że nie ma żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych, ani nieruchomości. Ponadto wskazał, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się ze świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. W piśmie z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności o wskazanie miesięcznej wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego to jest wysokości czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, telefon oraz o nadesłanie dowodów wpłat, faktur VAT i paragonów potwierdzających wydatki. Ponadto wezwał go do nadesłania kopii decyzji administracyjnych, na mocy których otrzymał w okresie ostatnich trzech miesięcy świadczenia z pomocy społecznej (zasiłek okresowy, zasiłki celowe, dodatek mieszkaniowy itp.). W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił na powyższe wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący nie spełnił przesłanki określonej w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów wykonania kserokopii decyzji administracyjnych potwierdzających wysokość jego dochodu. Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności Sąd zaznaczył, że rozpoznanie w niniejszej sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy zostało ograniczone do kwestii ustanowienia adwokata, gdyż na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powołując się następnie na przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że na skarżącym spoczywał ciężar wykazania, że występują okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej zaś sprawie, pomimo wezwania, skarżący nie wskazał wysokości kosztów utrzymania gospodarstwa domowego oraz nie przedłożył wymienionych w wezwaniu dowodów wpłat i kopii decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. M., nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, wobec czego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do działania przez wyznaczonego pełnomocnika bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego też powinna ona złożyć oświadczenie majątkowe obejmujące dokładne dane o swoim stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a także oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu, w wyznaczonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji stwierdziwszy, że oświadczenie majątkowe skarżącego jest niewystarczające, wezwał w dniu 7 stycznia 2013 r. skarżącego o jego uzupełnienie. Skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Podkreślić należy, że to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania istnienia ustawowych przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.