I OZ 38/05

PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2005-03-11

Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu, może przyznać pomoc prawną (ustanowienie adwokata/radcy prawnego) w sytuacji, gdy strona wniosła wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy ma charakter sformalizowany i musi być złożony na urzędowym formularzu. Sąd rozpoznaje wniosek wyłącznie w granicach żądania strony skonkretyzowanego na tym formularzu. W sytuacji, gdy strona wniosła jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych, sąd nie może z urzędu przyznać pomocy prawnej w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, ponieważ pomoc taka jest przyznawana tylko na wniosek.
Stan faktyczny
K. K. złożył skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego o skreśleniu z listy studentów i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, ale nie przyznał pomocy prawnej w postaci ustanowienia adwokata. K. K. złożył zażalenie, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie K. K.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt IV SA/Wr 478/04 w przedmiocie przyznania prawa pomocy obejmującej zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 1 czerwca 2004 r. Nr DN-537/47/2004 w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia oddalić zażalenie. I OZ 38/05 UZASADNIENIE Składając skargę na decyzję Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego z dnia 1 czerwca 2004 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów, K. K. złożył jednocześnie wniosek o zwolnienie całkowite z kosztów sądowych. W dniu 4 października 2004 r. skarżący złożył w Sądzie na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc wyłącznie o zwolnienie od kosztów sądowych, (skreślając inne formy pomocy na tym druku). Postanowieniem z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt IV SA/Wr 478/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. W motywach tego postanowienia Sąd przyznał, iż kierując się okolicznościami wskazanymi przez skarżącego, a to brakiem jakiegokolwiek dochodu od 1 lipca 2004 r., pozostawaniem na skromnym utrzymaniu swego ojca otrzymującego rentę w wysokości 897,85 zł. i wykonywanym zadłużeniem uznano, że istnieją przesłanki do zwolnienia w/w od kosztów sądowych. Dodatkowo Sąd zauważył, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie skarżącemu pomocy prawnej obejmującej ustanowienie dla niego adwokata. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K. K. i wniósł o jego zmianę tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy tego zwolnienia do ponownego rozpoznania. Skarżący wskazał, iż jego zażalenie jest zasadne albowiem wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, stosownie do treści art. 246 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje w zakresie całkowitym gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) i w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jednakże, co wynika wprost z zapisu art. 252 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Podkreślić w tym miejscu należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy ma charakter sformalizowany, bowiem musi być złożony na urzędowym formularzu. Wniosek skarżącego złożony w niniejszej sprawie na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy obejmował wyłącznie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienie tylko od opłat sadowych. Rozpoznając tylko w granicach tego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił go i przyznał prawo pomocy skarżącemu w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie może wyjść poza żądanie strony skonkretyzowane na urzędowym formularzu, ponieważ byłoby to przyznanie prawa pomocy z urzędu, a pomoc taka przyznawana jest - co już wyżej zauważono – tylko na wniosek. Nie można tym samym ustanowić pełnomocnika procesowego dla strony, która wniosła jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu nie zawierał wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, a zatem prawidłowo Sąd I instancji rozpatrzył tylko wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sadowych. Tym samym złożone zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 cyt. wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło