I OZ 381/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 445/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt II SAB/Lu 445/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania J. H. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wniosku z dnia 3 grudnia 2014 r. o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że od dnia 1 maja 2003 r. przez około 5 lat był bezrobotny, a obecnie oprócz renty z ZUS nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Podniósł, że przeszedł dwa udary mózgu, które spowodowały u niego "trwałą niepełnosprawność". Prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze studiującą córką w wynajętym domu o powierzchni 67 m². Oświadczył, że nie posiada majątku nieruchomego (w tym żadnej nieruchomości rolnej), jak również żadnych zasobów finansowych. Wskazał, że jego córka jest właścicielem działki rolnej o pow. 0,34 ha, co nie stanowi gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym. Ponadto oświadczył, że na dochód rodziny składa się jego renta w wysokości 1.108,19 zł. Stałe miesięczne wydatki to: podatek od nieruchomości i bieżące opłaty (woda, wywóz nieczystości, gaz, energia) – w łącznej wysokości 350 zł; zakup opału (węgiel, drewno) – ok. 700 zł; koszty leczenia – 200 zł; remonty bieżące nieruchomości – 100 zł. Skarżący zaznaczył, że jego córka studiuje w W., a koszty jej utrzymania ponoszą wspólnie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. (3.7782 ha przeliczeniowych) oraz 0,0528 ha fiz. lasu, która to okoliczność wynika z decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], znajdującej się aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt I SA/Lu 455/14 w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego. W przedmiotowym wniosku natomiast, w części dotyczącej majątku skarżący podał, że nie posiada nieruchomości rolnej oraz nie posiada innych nieruchomości, co stoi w ewidentnej sprzeczności z opisanymi wyżej danymi. Zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał w pełni rzeczywistej sytuacji materialnej swojej i rodziny, bowiem podał informacje niepełne i sprzeczne co do jego stanu majątkowego, tym samym brak jest przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. J. H. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia i przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdyż dotknięty jest całkowitym ubóstwem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przytoczonego przepisu wynika, że osobę ubiegającą się o to prawo obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dlatego też powinna ona złożyć oświadczenie majątkowe obejmujące dokładne dane o swoim stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym, a także oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (por. art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast złożone przez stronę oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa wyżej, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ponieważ powziął wątpliwości co do wiarygodności złożonego przez niego na formularzu PPF oświadczenia o stanie majątkowym. W ocenie Sądu skarżący nie ujawnił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 5,9043 ha fiz. oraz 0,0528 ha fiz. lasu, co wynika z decyzji z dnia [...] lutego 2014 r., znajdującej się w aktach administracyjnych innej sprawy sądowej. Powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji należy uznać za przedwczesne, bowiem nie można było odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy przed wezwaniem go, w zakreślonym terminie, do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255 p.p.s.a. w związku z wątpliwościami w przedmiocie rzeczywistego stanu majątkowego co do posiadanej nieruchomości rolnej. Zauważyć bowiem należy, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został złożony 10 miesięcy po wydaniu decyzji, w której wskazano, że jest właścicielem nieruchomości rolnej, a więc stan majątkowy skarżącego mógł w tym czasie ulec zmianie. Dopiero zatem po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania wyjaśniającego w trybie powołanego przepisu, Sąd pierwszej instancji będzie mógł w sposób miarodajny ocenić rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze skarżącego i rozpoznać przedmiotowy wniosek. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji