I OZ 390/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1503/22 o odmowie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 13 października 2022 r., znak IG-II.7227.12.2022.KB w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z 21 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił M. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Małopolskiego w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 7 marca 2023 r., doręczonym - wraz z pouczeniem o zażaleniu - skarżącemu 15 marca 2023 r., odrzucił skargę M. M. stwierdzając, że skarga, datowana na 20 listopada 2022 r., została nadana Pocztą dnia 23 listopada 2022 r., zatem po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. Pismem z 20 marca 2023 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Na uzasadnienie wniosku i w usprawiedliwieniu uchybienia terminowi skarżący podał, że decyzja Wojewody została opublikowana na stronach BIP Miasta T. w terminie wskazanym w metryce, tj.: Podmiot udostępniający informację: Urząd Miasta T., Czas publikacji najnowszej wersji: 2022-10-19, 12:37:14. Jak wskazał skarżący, publikacja zawierała jego dane, mimo ograniczeń RODO w tej kwestii. Ponadto zawierała zapis: "Pouczenie: Na niniejszą decyzję przysługuje stronom prawo złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pośrednictwem Wojewody Małopolskiego, ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków - w terminie 30 dni od daty jej doręczenia w trybie przepisów art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jednolity Dz.IJ.2022 poz. 1223). Decyzję uważa się za doręczoną wszystkim uczestnikom scalenia po upływie 14 - dniowego terminu jej wywieszenia. Termin na złożenie skargi uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie." Skarżący wskazał dalej, że tylko się do tego zastosował i terminy zachował zgodnie z obwieszczeniem Prezydenta, które zawierało jego imię i nazwisko. Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione. Wskazał, że w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzję, doręczenie skarżącemu tej decyzji nastąpiło 17 października 2022 r., dowód doręczenia k. 92 akt adm. Skarżący - będący adresatem zaskarżonej decyzji (odwołał się od decyzji I instancji) - został pouczony w doręczonej mu decyzji o prawie, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał skarżącemu z dniem 16 listopada 2022 r. (środa). Tymczasem skarga, datowana na 20 listopada 2022 r., została nadana Pocztą dnia 23 listopada 2022 r. W konsekwencji, Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponownie podniósł, że zastosował się do ogłoszenia w BIP Gminy Miasta T., które zawierało dokładne terminy i sposób postępowania odwoławczego. Wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu przedstawił dokładnie termin publikacji i jego zapisy w zakresie czasu wniesienia skargi. Skargę nadał 23 listopada, natomiast termin wynikający z ogłoszenia na stronach BIP upływał dopiero w grudniu. W ocenie wnoszącego zażalenie, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga przede wszystkim kwestia charakteru prawnego pisma Wojewody i ogłoszenia decyzji na stronach BIP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Postanowieniem z 7 marca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M. W terminie otwartym do złożenia zażalenia na to postanowienie skarżący nadał do Sądu pismo z 20 marca 2023 r. Pismo to wprawdzie zostało oznaczone jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, jednak w jego treści wskazano na dwie kwestie. Po pierwsze, skarżący w istocie kwestionuje jakoby uchybił terminowi do wniesienia skargi wskazując, że zastosował się do pouczenia opublikowanego na stronach BIP. Po drugie stwierdził, że zaistniała sytuacja jest podstawą do przywrócenia terminu. Skarżący prowadzi sprawę samodzielnie i nie jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika. Sąd I instancji potraktował pismo z 20 marca 2023 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Tymczasem winien był powziąć wątpliwości co do intencji skarżącego. Treść przedmiotowego pisma sugeruje, że prócz wniosku o przywrócenie terminu, jest w nim immanentnie zawarte zażalenie na postanowienie z 7 marca 2023 r. (odpowiednio - A. Szpunar - glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 11.9.1997 r. III CZP 39/97, PS 1998/6/100 i n., i przywołane przez Glosatora orzecznictwo, akceptowane przez S. Rudnickiego w: Komentarz do kc. Część ogólna, W. Pr. 2006 s. 261 uw. 2 in fine). Z treści obecnie rozpatrywanego zażalenia również wynika, że kwestią sporną pozostaje przede wszystkim okoliczność uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia skargi. W zakresie istotnym dla kontrolowanej sprawy nie można pomijać, że kwestionowana decyzja Wojewody została podana do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicach ogłoszeń Urzędu Miasta T. i w Mieście T. (od 19 października 2022 r. do 2 listopada 2022 r.) oraz w Biuletynach Informacji Publicznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. oraz Urzędu Miasta T. (w obu przypadkach od 13 października 2022 r.). Obwieszczenie to nastąpiło w związku z brzmieniem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1223), określanej w dalszej części jako "u.s.w.g." według którego, decyzję o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów, decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania scaleniowego, decyzję o umorzeniu postępowania scaleniowego oraz decyzję organu wyższego stopnia w tych sprawach podaje się do publicznej wiadomości przez wywieszenie na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń urzędu gminy, na której terenie są położone grunty objęte scaleniem, oraz na tablicy ogłoszeń we wsi, której grunty tworzą obszar scalenia, i zamieszczenie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa powiatowego, a w przypadku decyzji organu wyższego stopnia w tych sprawach - także w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ten organ. Jak z kolei stanowi art. 28 ust. 2 u.s.w.g., z dniem upływu terminu, o którym mowa w ust. 1, decyzje wymienione w ust. 1, uważa się za doręczone wszystkim uczestnikom scalenia. Od tego więc dnia zaczyna swój bieg termin do złożenia skargi. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przy piśmie z 13 października 2022 r. przedmiotową decyzję organ przesłał skarżącemu "do wiadomości" informując jednocześnie o treści art. 28 ust. 1 i 2 u.s.g.w. (v. k. 93 akt administracyjnych – segregator "Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (...)"). Jakiekolwiek wątpliwości co do charakteru pisma z 13 października 2022 r. oraz intencji organu je przesyłającego rozwiewa pismo Wojewody Małopolskiego z 5 lipca 2023 r. (k. 89 akt sądowych), który w związku z otrzymanym zażaleniem na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wyjaśnił, że decyzja z 13 października 2022 r. została doręczona wszystkim uczestnikom scalenia po upływie terminów jej wywieszenia w trybie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.g.w. i zwrócił się do Sądu I instancji o "rozważenie możliwości dokonania samokontroli w oparciu o przepis art. 195 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Uwzględniając powyższe, jak również fakt, że skarżący konsekwentnie twierdzi, że nie uchybił terminowi do wniesienia skargi stosując się do terminów wynikających z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.g.w., Sąd I instancji winien był przyjąć, że w treści pisma z 20 marca 2022 r. strona zawarła także zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi. Należało zatem w pierwszej kolejności nadać bieg temu zażaleniu, a dopiero następnie – w zależności od stanu sprawy - rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji przedwcześnie więc rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dlatego postanowienie z 21 kwietnia 2023 r. należało uchylić. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.