I OZ 400/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 1023/16 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 5 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1023/16, sprostowanym postanowieniem z 23 maja 2017 r., po rozpoznaniu skargi R. P., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] czerwca 2016 r., nr [...]. Pismem z 1 czerwca 2017 r. M. P. przesłał do Sądu I instancji pismo zatytułowane "Zażalenie", w którym zaskarżył ww. wyrok w całości. W uzasadnieniu zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa przez Burmistrza i geodetę oraz ocenił, że skarga R. P. jest bezzasadna i sprzeczna ze stanem faktycznym i prawnym. Postanowieniem z 13 czerwca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznawszy ww. pismo za skargę kasacyjną, odrzucił ją. W uzasadnieniu wskazał na tzw. przymus adwokacko-radcowski wymagany do sporządzenia skargi kasacyjnej. Podkreślił, że skarga kasacyjna niepodpisana przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami podlega odrzuceniu. Stanowi to samodzielną przesłankę odrzucenia skargi kasacyjnej, jako niedopuszczalnej. Na ww. postanowienie M. P. wniósł zażalenie, w którym podniósł, że otrzymał odpis ww. wyroku oraz odpis ww. postanowienia o sprostowaniu wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia. W odpowiedzi na powyższe zażalenie R. P. podniósł, że M. P. pomija okoliczność, że wraz z doręczonym wyrokiem otrzymał również pouczenie do wyroku, z którego ewidentnie wynikało, że skarga kasacyjna winna pod rygorem odrzucenia być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Na dowód tego załączył kopię otrzymanego przez siebie pouczenia do wyroku. W reakcji na ww. pismo M. P. wyjaśnił, że otrzymał odpis postanowienia, od którego przysługuje zażalenie, a nie skarga kasacyjna, i z tego pouczenia skorzystał pisząc zażalenie. Postanowieniem z 12 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie M. P. na postanowienie tego Sądu z 13 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Sąd wskazał, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego, natomiast zostało sporządzone (podpisane) przez żalącego się M. P. Pismem z 23 września 2017 r. M. P. przesłał do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 maja 2017 r. Jednocześnie podkreślił, że wcześniej otrzymał błędne pouczenie. Następnie M. P. 21 listopada 2017 r. oświadczył, że wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji od wyroku z 5 maja 2017 r. Ponadto wniósł o doręczenie mu prawidłowego pouczenia. 6 grudnia 2017 r. doręczono M. P. odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem i pouczeniem. W dniu 29 grudnia 2017 r. pełnomocnik M. P. złożył skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku. W jej treści pełnomocnik wskazał, że wyrok został doręczony M. P. wraz z uzasadnieniem 6 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 16 stycznia 2018 r. odrzucił wniosek M. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd I instancji podał, że M. P. dowiedział się o skardze kasacyjnej jako środku zaskarżenia przysługującym od wyroku oraz o konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego – najpóźniej w dniu doręczenia mu postanowienia z 13 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Siedmiodniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu rozpoczął zatem bieg w dniu doręczenia M. P. ww. postanowienia, czyli 20 czerwca 2017 r. i upłynął z 27 czerwca 2017 r. Tymczasem po raz pierwszy z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia – i to jeszcze bez sprecyzowania, od którego konkretnie orzeczenia – M. P. zwrócił się dopiero w piśmie z 23 września 2017 r., który to wniosek następnie ponowił ustnie 21 listopada 2017 r. W ocenie Sądu I instancji mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniosek M. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest spóźniony, jako złożony w uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że ani składając wniosek o przywrócenie terminu pismem z 23 września 2017 r., ani ustnie 21 listopada 2017 r., M. P.– wbrew jednoznacznemu wymogowi wynikającemu z art. 87 § 4 P.p.s.a. – nie dokonał równocześnie czynności, której nie dokonał w terminie, tj. nie złożył skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna, sporządzona najwcześniej 17 grudnia 2017 r. przez zawodowego pełnomocnika (ustanowionego 22 grudnia 2017 r.), została wniesiona dopiero 29 grudnia 2017 r., tj. 38 dni od ustnego ponowienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz 23 dni od otrzymania pisemnego pouczenia o sposobie zaskarżenia wyroku (które zostało doręczone najpóźniej 6 grudnia 2017 r.– o ile rzeczywiście pierwsza przesyłka z odpisem wyroku takiego pouczenia nie zawierała). W zażaleniu na powyższe postanowienie M. P. wniósł o zmianę powyższego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 1 P.p.s.a polegające na uznaniu, że M. P. uchybił terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy Sąd uwzględnił jego wniosek i doręczył mu wyrok wraz z prawidłowym pouczeniem o prawie do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem Sąd uznał, że M. P. prawidłowo domaga się doręczenia wyroku. Ponadto wskazał, że na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też ewentualne nie dochowanie jakiegokolwiek z terminów jest przez niego nie zawinione, bowiem wynika z nieznajomości przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które uprawdopodobnią zasadność tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagając od strony staranności. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie Sąd I instancji przyjął, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 27 czerwca 2017 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący dowiedział się z postanowienia z 13 czerwca 2017 r., iż środek odwoławczy który złożył od wyroku z 5 maja 2017 r., jest niedopuszczalny z uwagi na nie sporządzenie go przez profesjonalnego pełnomocnika. Postanowienie to zostało doręczone M. P. 20 czerwca 2017 r., dlatego też od tej daty zaczął biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. M. P. wniosek o przywrócenie terminu złożył dopiero 23 września 2017 r., tj. po terminie do jego wniesienia. Wniosek ten prawidłowo został zatem odrzucony na podstawie art. 88 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że dla niniejszej sprawy nie mogła mieć znaczenia okoliczność, iż Sąd I instancji przesłał M. P. ponownie 22 listopada 2017 r. odpis wyroku wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia od niego skargi kasacyjnej. O tym, iż skarga kasacyjna powinno być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika M. P. dowiedział się bowiem z otrzymanego postanowienia z 13 czerwca 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Odnosząc się natomiast do argumentacji zawartej w zażaleniu, iż ewentualne niedochowanie terminu jest przez niego niezawinione, gdyż wynika z nieznajomości przepisów prawa, jak już powyższej wskazano, nie może stanowić podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Nieznajomość prawa nie jest bowiem okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia