I OZ 410/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 15/15 oddalające wniosek A.D. o wyłączenie sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego postanawia oddalić zażalenie. Pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. skarżący A. D. wniósł o wyłączenie sędziów: Jolanty Sikorskiej, Lidii Serwiniowskiej i Alojzego Wyszkowskiego. Podał, że wskazani sędziowie wydając w dniu 14 lipca 2015 r. wyrok oddalający jego skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z nieposzanowaniem zasady legalności oraz z niedochowaniem obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, naruszyli ideę niezawisłości sędziowskiej, przez co skarżący został pozbawiony zdolności do kształtowania swoich praw i obowiązków. W dalszej części pisma strona odniosła się do trybu i formy ustanawiania pełnomocnika procesowego podając w konkluzji, że przywołane w treści pisma okoliczności należy uznać za dostateczne uprawdopodobnienie przesłanek wywołujących wątpliwości co do bezstronności sędziów w zakresie zagwarantowania stronie równości wobec prawa. Sędzia Jolanta Sikorska, sędzia Lidia Serwiniowska oraz sędzia Alojzy Wyszkowski odnosząc się do wniosku skarżącego wskazali, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie ich od orzekania w przedmiotowej sprawie (oświadczenia z 28 oraz 31 sierpnia 2015 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. oddalił ww. wniosek o wyłączenie sędziów. Oceniając powołane przez stronę okoliczności Sąd stwierdził, że nie odnoszą się one do kwestii bezstronności sędziów orzekających w niniejszej sprawie, ale stanowią przejaw subiektywnego stanowiska skarżącego niezadowolonego z końcowego rezultatu procesu, z którym wnioskodawca zdaje się wchodzić w polemikę. Odmienny pogląd składu sędziowskiego co do bezczynności organu administracji publicznej nie może zostać uznany za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności, albowiem – wbrew zapatrywaniom strony skarżącej – jest on właśnie przejawem tych zasad. Sąd bowiem, niezależnie od stanowiska zarówno jednej jak i drugiej strony postępowania, dokonuje analizy akt sprawy i na tej podstawie autonomicznie orzeka o zgodności z prawem postępowanie skarżonego organu. Nie można zatem uznać, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej skarżącego, prowadzić będzie do pozbawienia go zdolności do kształtowania własnych praw i obowiązków wyłącznie z powodu stronniczości sędziów orzekających w danej sprawie. Skarżący winien wziąć bowiem pod uwagę również i to, że wydane rozstrzygnięcie będzie stanowiło efekt decyzji sędziów, działających w tym zakresie wyłącznie na podstawie i w granicach prawa a nie z jakichkolwiek innych – pozaprawnych – pobudek. Sąd przypomniał, że w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż do zastosowania art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) nie wystarcza wyłącznie subiektywne podejrzenie strony co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiarygodności w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia. Sąd wskazał ponadto, że nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż wymienieni na wstępie sędziowie złożyli stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Zgodnie zaś z przyjętym w orzecznictwie poglądem, jeśli sędzia którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenie nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Reasumując Sąd stwierdził, że wniosek o wyłączenie sędziów: Jolanty Sikorskiej, Lidii Serwiniowskiej oraz Alojzego Wyszkowskiego okazał się nieuzasadniony, gdyż w sprawie nie zaistniały przesłanki do ich wyłączenia, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. D., domagając się stwierdzenia jego nieważności i podnosząc, iż został pozbawiony prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art.19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosowanie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, iż w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziów Jolanty Sikorskiej, Lidii Serwiniowskiej i Alojzego Wyszkowskiego. Z oświadczenia złożonego przez wskazanych sędziów wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Skarżący natomiast zarówno we wniosku, jak również w zażaleniu nie wykazał w żaden sposób, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia takich okoliczności. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności danego sędziego, czy też wadliwym sposobie orzekania. Zarzut braku bezstronności niepoparty żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie tej przesłanki nie może bowiem stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Natomiast zarzuty skarżącego co do niewłaściwego, jego zdaniem, sposobu orzekania sędziów w danej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią jednak przesłanki wyłączenia. Wobec powyższego, skoro nie można stwierdzić aby zachodziły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie oddalił wniosek skarżącego w tym przedmiocie. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.